Brief – Tuần 25/02 – 02/03/2019

Các sự kiện chính:

Chiến tranh thương mại, Brexit, lãi xuất FED sẽ là những yếu tố chi phối thị trường chủ yếu trong tháng 3/2019. Sau buổi gặp thượng đỉnh Mỹ – Triều tại Hà Nội, Tổng thống Trump đã ra về “tay trắng”, tuy nhiên, hiệu ứng từ cuộc gặp vẫn là tích cực dù cho nhiều ý kiến trái chiều từ dư luận; nhưng phần lớn số đông cùng có ý kiến “chưa phải thời điểm”, “thà không có… còn hơn một thỏa thuận tồi…”…

Tổng thống Mỹ khẳng định hai bên đã thống nhất rằng “việc ký kết thỏa thuận không thực sự phù hợp“, song Ông ca ngợi tính cách của Chủ tịch Triều Tiên cũng như mối quan hệ giữa hai nhà lãnh đạo. “Chúng tôi đã có thời gian mang tính xây dựng. Chủ tịch Kim là một người có tính cách thú vị, quan hệ giữa chúng tôi rất mạnh mẽ. Tuy nhiên, đôi khi bạn phải đi một cách chậm rãi“, Tổng thống Trump đề cập tới hội nghị thượng đỉnh với Chủ tịch Triều Tiên. Ông cũng đánh giá cách nhìn về phi hạt nhân hóa của lãnh đạo Triều Tiên không thực sự giống Mỹ song hai bên đã xích lại gần hơn rất nhiều so với một năm trước. Đồng thời, ngoại trưởng Pompeo cho rằng kết quả hội nghị “chưa phải là điều có ý nghĩa cho Mỹ“, tiết lộ rằng Tổng thống Trump và các cố vấn “yêu cầu Chủ tịch Kim làm nhiều hơn, nhưng ông ấy chưa sẵn sàng“.

Liệu cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung đang bước vào một cuộc chiến nguy hiểm? Bất chấp những tín hiệu thân thiện từ cả hai phía, cuộc đàm phán có thể không thành công cũng là điều không thể loại trừ…

Cùng với việc đó, việc bắt giữ và dẫn độ sang Hoa Kỳ giám đốc tài chính (CFO) của tập đoàn Huawei – vốn cáo buộc cung cấp thiết bị và dịch vụ viễn thông cho Iran thông qua Nga, cũng là một điểm gây tranh cãi giữa hai nước, làm phức tạp đàm phán thương mại chung. Tổng thống Trump và các thành viên nội các của ông tiếp tục cho thấy tiến trình đàm phán đang được thực hiện dựa trên các thỏa thuận chung, điều này đã giúp thúc đẩy thị trường chứng khoán của cả hai nước kể từ đầu năm 2019. Tuy nhiên, như người ta vẫn nói, “ma dẫn lối quỷ đưa đường” câu chuyên này chưa tới hồi kết và sẽ là tâm điểm trong tháng 3 và suốt những tháng tới.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam đã nâng cao vị thế của mình trên trường thế giới sau khi tổ chức thành công hội nghị thượng đỉnh Mỹ – Triều cùng với sự đánh giá cao của Tổng thống Hoa Kỳ và Chủ tịch Triều Tiên về tăng trưởng kinh tế. Kể từ đầu năm, tuần qua, thị trường Việt Nam cũng đã có một số phiên điều chỉnh, tuy nhiên vẫn trong một xu hướng tăng trưởng, dòng tiền và thanh khoản đều tích cực…

Tại sao nó ảnh hưởng:

Tuy ngay sau khi không có thỏa thuận chung, sắc đỏ đã tràn ngập thị trường trong khu vực, nhưng tại Việt Nam, đó chỉ có thể coi là phiên điều chỉnh sau chuỗi những ngày thị trường tăng mạnh. Theo Bloomberg, chứng khoán châu Á đã giảm mạnh ngay sau khi hội đàm Mỹ – Triều kết thúc mà không đạt được thỏa thuận nào. Trước những thông tin kém tích cực về các thỏa thuận hòa bình chung giữa hai bên, giới đầu tư thế giới, đặc biệt khu vực châu Á đã có những lo ngại cho thị trường thương mại quốc tế. Cụ thể, tính đến chiều ngày 28/2, chỉ số Nikkei 255 của thị trường Nhật Bản đã mất hơn 195,51 điểm (0,91%), hiện giảm về mức 21.361 điểm; chỉ số KOSPI của Hàn Quốc đã giảm 39,35 điểm (1,76%), xuống còn 2.195,44 điểm. Chỉ số chứng khoán của Hong Kong – Hang Seng đã mất 142,94 điểm (0,5%) cũng trong chiều nay. Trong khi chỉ số Shanghai mất 12,87 điểm (0,44%). Chỉ số chung MSCI châu Á – Thái Bình Dương cũng đã mất 0,6%…

Đánh giá của TS. Nguyễn Trí Hiếu, là nước chủ nhà tổ chức hội nghị, tuy hội nghị chưa có kết quả được mong mỏi nhưng thông qua tổ chức, Việt Nam ngoài để lại dấu ấn mạnh mẽ về chính trị, “… có thể Việt Nam có những lợi ích về kinh tế với Triều Tiên và cả Mỹ. Quan hệ kinh tế, hiện tượng song phương cũng như việc phát triển kinh tế của hai quốc gia qua những doanh nghiệp trao đổi về văn hóa, xã hội, lịch sử, kinh tế, thương mại… có thể được khai triển. Hơn nữa, Hàn Quốc và Triều Tiên là những nước có nền văn hóa rất giống Việt Nam nên chắc chắn Việt Nam sẽ có những lợi ích về kinh tế khi những lệnh cấm vận và lệnh trừng phạt đối với Triều Tiên được gỡ bỏ. Nếu trong bối cảnh những lệnh trừng phạt và cấm vận được gỡ bỏ với Triều Tiên thì Việt Nam cũng sẽ mạnh tay đầu tư vào Triều Tiên; cũng như Triều Tiên sẽ đầu tư vào Việt Nam. Quan hệ mậu dịch về xuất nhập khẩu cũng sẽ được tăng cường, Việt Nam có thể mạnh tay trao đổi hàng hóa với Triều Tiên…”.

Và có lẽ với những điểm chung cùng chịu cấm vận trong một thời gian dài, Tổng thống Trump đã không phải ngẫu nhiên khi chọn Việt Nam làm nơi tổ chức hội nghị lần này sau khi tổ chức hội nghị lần thứ nhất tại Singapore – nơi vốn chỉ là làng chài nhỏ và nghèo sau thế chiến II. Tuy rằng theo giới truyền thông Tổng thống Trump ra về “tay không” (empty-hand), nhưng với hình ảnh thay đổi cùng nền kinh tế phát triển mạnh mẽ của Việt Nam – nước chủ nhà lần này, trong những năm gần đây mà đã được Chủ tịch Kim ca ngợi trong chuyến thăm chính thức sau hội nghị và đánh giá là mô hình kinh tế cần nghiên cứu cho Triều Tiên thì việc tuyên bố ngưng tập trận với Hàn quốc ngay lập tức và cùng lúc đồng thời tuyên bố hỗ trợ Philipines bảo vệ các vấn đề trên biển của Hoa Kỳ dường như đã ẩn chứa một thông điệp ngầm nào đó…

Với Hoa Kỳ, nếu như trước đây các tổng thống Mỹ luôn muốn tìm cách xử lý câu chuyện thương mại và các mâu thuẫn khác với Trung Quốc nhưng gần như không thể thành công. Mỗi khi Mỹ chuẩn bị cứng rắn với Trung Quốc thì tình hình trên bán đảo Triều Tiên bỗng “đột ngột căng thẳng”; khi đó, Mỹ buộc phải thông qua Trung Quốc giúp hòa giải để làm dịu tình hình. Có thể thấy, cách tiếp cận Triều Tiên của Tổng thống Trump hoàn toàn khác: Trước khi áp thuế với Trung Quốc vào tháng 6/2018, ông chuyển sang hòa dịu với Triều Tiên. Do đó, khác với các nỗ lực trước trước, trong suốt quá trình căng thẳng quan hệ với Trung Quốc lần này, tình hình trên bán đảo Triều Tiên lại hết sức ổn định. Đây là điều Tổng thống Trump rất cần khi đi vào cuộc đàm phán quyết định trong vòng một tháng tới với Trung Quốc, mà đỉnh cao là cuộc gặp cấp cao giữa ông và ông Tập tại Florida vào cuối tháng 3/2019; trong đó, Trung Quốc buộc phải tính toán có hay không trong việc nhân nhượng các vấn đề cốt lõi:

  • Một, Tổng thống Trump sẽ không chịu sức ép vì bị chỉ trích ở trong nước về thỏa thuận với Triều Tiên. Giờ đây, họ có thể tập trung và dồn toàn bộ nỗ lực vào đàm phán với Trung Quốc.
  • Hai, thông qua thượng đỉnh Mỹ – Triều lần này, thông điệp với Trung Quốc là nếu họ không nhân nhượng đủ lớn, đủ hấp dẫn với Mỹ thì sẽ không có bất kì thỏa thuận nào. Đây sẽ là đòn tâm lý và sức ép rất lớn lên phía Trung Quốc khi họ đứng trước rủi ro rất cao là không thể đạt được thỏa thuận.
  • Ba, Tổng thống Trump cũng chuẩn bị trước cho dư luận [Mỹ và thế giới, nói chung]: tuy hy vọng, có những tín hiệu tích cực nhưng không nên đặt quá nhiều kỳ vọng, cũng như gánh nặng buộc phải thành công cho bản thân tổng thống và nội các của mình. Mỹ đã sẵn sàng cho kịch bản không có thỏa thuận với Trung Quốc.

Và, các cuộc họp cấp cao gần đây ở Washington và Bắc Kinh đã chứng kiến​ một lối diễn trong một vở kịch chung. Các báo cáo đều cho thấy vòng đàm phán thương mại song phương gần đây nhất đã đạt được sự đồng thuận về các vấn đề ngoại vi, như ổn định tiền tệ và đạt được tiến bộ khiêm tốn về ngôn ngữ liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ, dịch vụ và hàng rào phi thuế quan; nhưng không có thỏa thuận nào về các rào cản cấu trúc cốt lõi trong các ngành công nghiệp mà Trung Quốc tin rằng cần có sự bảo vệ khỏi các đối thủ nước ngoài vì họ chưa sẵn sàng cạnh tranh hoặc vì có các vấn đề an ninh liên quan, như trong viễn thông và ngân hàng… – đây có thể coi là một bước tiến lớn…

Xu hướng chính:

Một ít tiến bộ mang ý nghĩa đã đạt được thông qua việc thực hiện đánh giá lại vai trò của các doanh nghiệp nhà nước ở Trung Quốc cả trong nước và ở nước ngoài; ngoài việc mở một phần cho sở hữu hỗn hợp và cải thiện quản lý, nhưng nhà nước kiểm soát chi phối một số các lĩnh vực quan trọng. Mục tiêu của “Made in China 2025”, chương trình chiến lược của đất nước nhằm đạt được sự thống trị trong lĩnh vực công nghệ cao, vẫn không thay đổi…

Cho dù không có thỏa thuận với Triều Tiên lẫn Trung Quốc, Tổng thống Trump sẽ tiếp tục để lại dấu ấn riêng – một điều không hề thay đổi sau 2 năm của nhiệm kỳ. Ông vẫn khẳng định được mình là người làm chủ cuộc chơi, quyết định chơi với ai, chơi như thế nào và khi nào thì dừng. Ngoài ra, tổng thống Mỹ tiếp tục chứng tỏ mình là người khó đoán định, khó hiểu về các quyết định chiến lược, các bước đi của mình và bí ẩn đến phút chót ngay cả đối với các trợ lý hàng đầu của Ông. Khi tất cả đều nghĩ đến thỏa thuận thì cũng là lúc họ ngã ngửa vì chẳng có thoả thuận nào cả! Cuối cùng, Tổng thống Trump vẫn có thể ung dung bước vào cuộc chiến tái tranh cử 2020…

Cái gì tiếp theo:

Ở một khía cạnh khác của các cuộc đàm phán mà người Mỹ đánh giá không cao, nói một cách đơn giản khác: Trung Quốc sẽ có được gì từ bất kỳ cuộc thỏa thuận nào ngoài việc đạt được kéo dài tạm thời rủi ro tăng thuế? Bắc Kinh gần như chắc chắn sẽ phải bám chặt vào mọi biểu hiện phản ứng của Hoa Kỳ trong bất kỳ thỏa thuận thương mại nào. Ông Tập sẽ cần phải có khả năng cho người dân trong nước biết rằng Ông đã có được một điều gì đó từ một thỏa thuận thương mại hơn là hoãn lại mức thuế quan áp cao hơn. Trong khi đó, những bất đồng về chiến lược thương mại giữa các quan chức chính quyền Tổng thống Trump sẽ tiếp tục vào giai đoạn cuối trò chơi…

Điều rủi ro có thể xảy ra nếu chính Ông Trump cho rằng cần có sự hỗ trợ của Trung Quốc để hỗ trợ một thỏa thuận hạt nhân của Triều Tiên sau hội nghị thượng đỉnh với nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un tại Hà Nội. Ông Trump cũng có thể quyết định xuống nước và sẽ ký kết thỏa thuận với Bắc Kinh về cuộc chiến thương mại khi hội nghị thượng đỉnh Hà Nội mang lại kết quả không cao như thế giới ngóng trông nhưng lại phần nào chỉ trích về việc ông không thể nhận được sự nhượng bộ từ Bình Nhưỡng…

Tháng 3 cũng là hạn chót để Vương quốc Anh chính thức rời khỏi Liên minh châu Âu vào ngày 29 tháng 3; nhưng chắc chắn đó là một con đường gập ghềnh. Người dân của Vương quốc Anh đã bỏ phiếu cho Brexit vào ngày 23 tháng 6 năm 2016, với những người bỏ phiếu ủng hộ ngày một thu hẹp số những người bỏ phiếu ở lại. Trong bối  cảnh đó, Thủ tướng Theresa May, người ban đầu bỏ phiếu chống lại Brexit, đã đổi chiều để hỗ trợ ý chí của cử tri…

Dấu hiệu rủi ro:

Quyết định của Hoa Kỳ trì hoãn tăng thuế đối với hàng hóa Trung Quốc trong bối cảnh còn nhiều vấn đề cần giải quyết tại hội nghị thượng đỉnh Trump-Tập sẽ diễn ra tại Mar-a-Lago vào cuối tháng 3 dấy lên nhiều nghi vấn, và có cả nguy cơ đổ vỡ. Một thỏa thuận khiêm tốn không chỉ là khả năng mang lại kết quả. Khả năng không đạt thỏa thuận từ hội nghị thượng đỉnh Trump-Tập được đánh giá ít nhất là 20%. Một giả định cơ bản mà Ông Trump chia sẻ với cả hai phái diều hâu và chim bồ câu trong nội các của mình là Trung Quốc đang đối mặt với nguy cơ thực sự của sự sụt giảm mạnh về tăng trưởng vào giữa năm nay. Viễn cảnh đó sẽ ủng hộ quan điểm “bây giờ hoặc không bao giờ” rằng Hoa Kỳ nên tận dụng đòn bẩy của mình để áp dụng cách tiếp cận cứng rắn trong những tuần tới. Điều đó có nghĩa là một sự đổ vỡ ngoạn mục trong ánh nắng mặt trời Florida là không thể loại trừ…

Ở Vương quốc Anh, Thủ tướng May đã sống sót qua cuộc bỏ phiếu tín nhiệm tại Nghị viện trong một tỷ lệ phiếu “Không tín nhiệm”, và sự đào tẩu trong đảng của chính bà, dẫn tới mất đa số ghế tại Hạ viện. Tuy nhiên, bà vẫn kiên trì, ngay cả khi đảng Lao động đối lập đã phản đối kế hoạch Brexit của Bà May. Vẫn còn có một số khả năng bất ngờ thể xảy ra vào hoặc trước ngày 29 tháng 3 tới…

xxx- NPL

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s