Một thế hệ nhìn đời qua màn hình của công nghệ…

Sau một tuần mổ mắt, một tuần bị cấm làm việc để dưỡng mắt sau mổ, và hai tuần kế tiếp sẽ là hạn chế làm việc để ổn định sức khỏe; tôi lại trải qua một thời gian dài nghỉ ngơi trong cưỡng chế… Nhưng có lẽ nhờ những tuần mò mẫm với từng con mắt bịt kín và thời gian café sau đó để khuây khỏa trong lúc chờ lấy lại thị lực để làm việc…  tôi chợt nhận thấy cuộc sống thay đổi nhiều hơn, vì: (i) không còn gắn chặt với điện thoại thông minh hay máy tính – chính xác thì chúng không còn là phương tiện giao tiếp chính của tôi; (ii) được chứng kiến các bạn trẻ tới các bạn trung niên ở lứa tuổi của tôi ngồi café ngay những bàn bên cạnh, thay vì nói chuyện trao đổi chia sẻ cùng nhau thì họ lại giao tiếp với nhau qua màn hình điện thoại thông minh dù chỉ cần ngẩng đầu lên là thấy được nhau…

Related image

Công nghệ vốn không có lỗi, chỉ là các rào cản kỹ thuật đã được công nghệ phần nào giải  quyết thấu đáo, cùng với nội dung phong phú nên đã trở nên lôi cuốn không cưỡng lại được…

Ngày nay, ngoài mạng xã hội, những công cụ (app) tiện dụng ở mọi nơi, từ đặt đồ ăn, đi lại, shopping… Một ví dụ điển hình ở nước láng giềng: Ant là công ty Fintech của Alibaba. Khi Alibaba phát triển, lĩnh vực thanh toán của họ bắt đầu cho phép thực hiện những giao dịch giữa người với người và sau đó là hỗ trợ mua hàng tại các cửa hàng vật lý. Alipay được thành lập vào năm 2011 và đổi tên thành Ant Financial; hiện tại, đã trở thành một trong những thể chế tài chính lớn nhất thế giới. Ở vòng huy động vốn gần đây nhất hồi năm ngoái, Ant được định giá tới 150 tỷ USD. Trong cùng một môi trường, đối thủ của Ant là WeChat Pay của WeChat – ứng dụng nhắn tin hàng đầu của Trung Quốc cũng được coi là công cụ “vạn năng”. WeChat Pay và Alipay đã thay đổi hình thức thương mại cũng như cuộc sống hàng ngày của người dân nơi đây, tạo điều kiện cho họ sử dụng phương thức thanh toán qua điện thoại bằng cách quét mã QR, bỏ qua hình thức thanh toán bằng thẻ tín dụng và thẻ ghi nợ. Tất cả mọi thứ đều có thể thực hiện qua những ứng dụng này, kể cả mua vé máy bay, vé tàu, vé xem phim, gọi taxi, trả tiền điện, đặt đồ ăn, kết hôn và rất nhiều hoạt động khác…

Trong 5 năm qua, Ant đã phát triển không chỉ trong lĩnh vực thanh toán hay các dịch vụ tài chính khác. Năm 2013, họ cho ra mắt quỹ MMF có tên Yu’e Bao (tích trữ kho báu), chỉ bằng một cú click, người dùng có thể hưởng khoản lợi nhuận trên số dư của tài khoản Alipay bằng cách gửi tiền vào Yu’e Bao. Tính đến tháng 3/2018, quỹ này đã nắm giữ khối tài sản trị giá Rmb 1,7 nghìn tỷ (tương đương USD 250 tỷ), đưa Yu’e Bao trở thành một trong những quỹ tiền tệ lớn nhất thế giới. Năm 2015, Ant bắt đầu cung cấp dịch vụ tín dụng xoay vòng. Năm sau đó, Mybank ra đời – đây là dịch vụ sử dụng dữ liệu của Alipay để đặt ra mức lãi suất và hạn mức tín dụng cho các khoản vay của doanh nghiệp nhỏ; cũng chính vào năm đó, Ant Fortune được “trình làng“, cho phép người dùng truy cập Yu’e Bao cùng các quỹ tiền số khác và một loạt những sản phẩm quản lý tài sản từ 30 công ty.

Đó cũng là cách họ trở thành cơn ác mộng của ngân hàng truyền thống…

Ở Việt Nam cũng như vậy… sự xâm chiếm của công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành làn sóng và cuộc cách mạng thực sự – sau các cuộc cách mạng nhận thức, nông nghiệp, công nghiệp và khoa học… đặc tả trong “lược sử loài người” – tác giả Yuval N. Harari. Bên cạnh những hoạt động giải trí như mạng xã hội và các trò chơi tương tác, từng tiện ích cũng được phát triển theo xu hướng … tuy còn chưa mạnh như ở các nước hàng xóm và cũng chưa xuất hiện nhiều “kỳ lân” nhưng tiềm năng phát triển thì là điều không thể chối cãi; đồng thời tác dụng phụ không chỉ vì thế mà bớt đi…

Theo tạp chí Economist, các ngân hàng sẽ phải tự sáng tạo để tồn tại trong quá trình tái cơ cấu cả ngành công nghiệp. Quá trình này sẽ mang đến một cách thức cho họ hiểu về cuộc chiến sắp tới, đó là các ngân hàng, công ty fintech, neo-bank và khách hàng cùng đổi mới. Cùng với đó sự phát triển ở mỗi quốc gia được thúc đẩy bởi quyền lực của các ngân hàng, thói quen của thị trường địa phương và quan điểm của các cơ quan quản lý. Nhiều ông chủ ngân hàng ở các quốc gia phát triển lo ngại rằng kế hoạch bành trướng ra bên ngoài Trung Quốc của Ant chỉ tạm thời bị hoãn lại. Không chỉ vậy, những “ông lớn” khác trong giới nhà giàu cũng phải dè chừng, bởi một kẻ “chân ướt chân ráo” với tham vọng lớn lao sẽ khiến “miếng ngon” không còn nhiều như trước. Và cách tiếp cận “nền tảng” của Ant, cung cấp dịch vụ kết hợp giữa các sản phẩm tài chính và phi tài chính từ các công ty khác trên ứng dụng của họ, đặt ra một thách thức với tài khoản vãng lai. Thách thức đó là mối quan hệ trọng tâm với các ngân hàng của hầu hết những người tại các nước giàu. Nếu nó bị phá vỡ, thì các ngân hàng sẽ phải làm gì để bán chéo các khoản vay, thế chấp hoặc bảo hiểm, lợi nhuận từ chênh lệch lãi suất và hoa hồng, hoặc phí của các dịch vụ không thường xuyên như ngoại hối hay thấu chi?

Các công ty fintech sẽ phải tập trung vào châu Á, nơi có dân số trẻ, thị trường dành cho các sản phẩm tài chính giá rẻ đang phát triển nhanh và những nơi các cơ quan quản lý tài chính đang tìm cách thúc đẩy cạnh tranh bằng cách khuyến khích những loại hình ngân hàng mới. Một lý do nữa để tập trung vào châu Á là họ chưa có nhiều cơ hội ở Mỹ, nơi ngân hàng số chưa phát triển hay có ảnh hưởng lớn tới ngành. Các ngân hàng ở đây được “bao bọc” bởi một loạt những quy định của tiểu bang và liên bang, việc điều hành một ngân hàng số độc lập là điều chưa thể…

Bởi áp lực thay đổi đến từ chính những chiếc điện thoại di động, nên cách tốt nhất để nhìn nhận cuộc chiến này là quan sát dưới quan điểm của nhóm người dùng tích cực nhất: dưới 30 tuổi. Dù rất nhiều người đang dần chuyển sang sử dụng mobile banking, nhưng tương lai của ngành công nghiệp này rõ ràng nằm trong tay của các “digital native“.

Với tốc độ phát triển như vậy, việc cuốn hút cũng là việc dễ hiểu… ai cũng tập trung dán mắt vào màn hình bằng bàn tay trên tay họ mà dường như quên mọi thứ đang diễn ra xung quanh. Chuyện “selfie” bằng “app” vì sợ xấu đã cũ rồi, chuyện “facebook”, “Instagram” để “tám”; thâm chí những app liên lạc tích hợp với mạng xã hội như: zalo, wechat, snapchat… hay trò chơi trực tuyến đa nền tảng (multi-platform game) đã thu hút không chỉ các bạn trẻ mà còn những người ở độ tuổi trung niên ở mức độ đáng kinh ngạc – trong quán café như Starbucks, Coffee Beans, hay Highland và Trung Nguyên vào ngày cuối tuần có thể thấy trung bình 100 người khách thì chỉ có 2 người đọc sách giấy trong khi 98 người khác chơi điện thoại; trong 10 bàn có nhóm khách đi cùng nhau ngồi chơi thì chỉ có khoảng 1 bàn mà các anh các chị quây quần nói chuyện với nhau thay vì chỉ nhìn vào “ô màn hình” nho nhỏ trên tay mỗi người… hay tệ hơn, họ “nói chuyện” với nhau thông qua “app chít chat” hay qua mạng xã hội để rồi tất cả cùng phá lên cười trong khoảnh khắc sau một câu chuyện vui, một “xì ta tút” (status) vừa được chia sẻ để rồi tất cả lại rơi vào im lặng tập trung cao độ miệt mài vận hành những “ngón cái”…

Cái nghèo đói sinh học dường như không còn là vấn đề quá lớn dù cho bên ngoài còn nhiều người sống dưới mức nghèo khổ, nhưng tỷ lệ người chết vì dư dinh dưỡng, vì McDonald nhiều hơn từ thiên tai, từ chiến tranh, từ chính trị hay vì thiếu lương thực rất nhiều… Mỗi sáng dậy, câu hỏi đầu tiên cho bản thân khi nhìn vào gương: “hôm nay phải giải quyết những gì?” là câu hỏi đã tồn tại trong suốt lịch sử loài người từ khi hình thành xã hội, từ khi con người xây dựng ý thức hệ và dần trở thành loài “siêu đẳng quyền năng” trên trái đất… và tới giờ vẫn vậy, nhưng những hành xử sau đó thì lại khác nhiều, con người với bản năng tàn ác ngày càng trở nên tham lam và ích kỷ…

Cùng với sự phát triển song song với sự tàn phá thiên nhiên của mình, con người với những cuộc cách mạng trong ý thức, nông nghiệp và khoa học đã dần trở nên thụ động và tàn ác hơn vô cảm hơn… Loài người vốn được “tự nhiên” ban cho một não để thay thế cho sức mạnh cơ bắp vốn là loài yếu ớt trong tự nhiên, nhưng với sự tiến hóa phát triển của mình, loài người đã xâm chiếm, thay đổi hệ sinh thái của chính mình hay một cách nói khác là tàn phá môi trường của chính mình và thế giới tự nhiên; có thể thấy qua tỷ lệ: loài chó, sói tự nhiên với số lượng chó thuần chủng, hay con lợn, con bò, con gà thuần chủng làm gia súc với số lượng của chúng trong tự nhiên hoang dã… Rồi, hơn cả,

chính trong xã hội loài người, hệ thống kinh tế với ngân hàng liệu có tương tự như mô hinh “ponzi” – đa cấp với hệ thống ngân hàng, chủ nghĩa tiêu dùng… – được coi là động lực cho tri thức phát triển; từ đa thần giao tới nhị nguyên và độc thần giao tới trí tuệ nhân tạo… can thiệp vào quá trình sinh học như thụ tinh nhân tạo, công nghệ gen với bản đồ DNA – cướp quyền của “tạo hóa”… và chỉ còn cái chết là chưa vượt qua được – cơ chế đồng hồ sinh học được cài đặt sẵn…

Thế đấy, con người đã làm được nhiều mà cũng hủy hoại nhiều… nhưng,

liệu với sự phát triển mạnh của công nghệ, con người còn tiếp tục tàn phá nốt ý thức, tri thức và sáng tạo của chính mình qua việc giao tiếp qua những thiết bị cá nhân – phá đi mối liên hệ giao tiếp hữu cơ vốn được coi là cơ sở hình thành ý thức hệ và cam kết xã hội cơ bản của mình???

Với những màn hình nho nhỏ, liệu chúng ta có trở thành những “chú ngựa bị che mắt” để chỉ biết nhìn qua một khe hở…???

“Thượng đế đã chết…” nhưng,

con người có thể thay thế “Người” làm “siêu nhân” hay không phải chăng phụ thuộc vào “ngón cái”???

Lãng đãng café một ngày vạn vật tối tăm và mờ ảo…

Xxx – npl

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s