Article – Basel II hay cò quay Nga…

Những canh bạc thắng lớn đưa người chơi một bước thành triệu phú…

Russian Roulette hay “cò quay Nga” – một trò chơi tàn nhẫn, khác với các loại trò chơi sử dụng xúc xắc, quân bài, bàn quay roulette bình thường, Russian Roulette là trò chơi tử thần với khẩu súng lục ổ xoay và 1 viên đạn; tiền cược chính là tính mạng của người chơi. Trò chơi kết thúc khi chỉ còn 1 người sống sót cuối cùng…

MeltUp

Hình ảnh “cò quay Nga” trong bộ phim “Đấu thủ số 13” của đạo diễn Géla Babluani dường như phần nào khắc họa tiến trình đầy kịch tính thực hiện Basel II tại Việt Nam kéo dài cơ hồ cả chục năm qua… với hàng loạt điều chỉnh từ thông tư 02, 13, 41, và công văn 780…

… sẽ là không thể biết khi nào đèn tắt – thời điểm để các đầu thủ nổ súng; cái đáng sợ ở đây không phải là ở tiếng đếm chầm chậm của người trọng tài, làm vã mồ hôi chính là cái “sát na” đèn chợt tắt chợt bật lên, tất cả vỏn vẹn trong 1 giây, 1 phát nổ…

Áp lực tăng dần cả từ trong và ngoài bởi cái lạnh lẽo từ thép nòng súng tỏa ra cùng cái nồng nực của hơi nóng mồ hôi… cũng như trong bối cảnh kinh tế nóng chật và phẳng; áp lực cạnh tranh ngày một tăng không chỉ tới từ trong nước, giữa những cái ngổn ngang nội tại cần xử lý trong một bối cảnh không gian hữu hạn…

Tiến trình xây dựng một ngành ngân hàng Việt Nam lành mạnh đã ghi nhận được những bước tiến đáng kể trong việc tái cấu trúc ngành ngân hàng, giảm số lượng ngân hàng yếu kém, nâng cao năng lực đặc biệt là về chất lượng tài sản, khả năng sinh lời, hệ số an toàn và năng lực quản trị. Trong bối cảnh chung đó, Ngân Hàng Nhà Nước (NHNN) đã xây dựng lộ trình áp dụng Basel II đối với hệ thống NHTM rất sớm từ năm 2014.

Basel II là phiên bản thứ hai của Hiệp ước Basel, trong đó đưa ra các nguyên tắc chung và các chuẩn mực của ủy ban Basel về giám sát ngân hàng dựa trên 3 trụ chính, được ban hành từ tháng 6/2004. Ngân hàng trung ương Singapore, ngay trong năm 2005 đã dự thảo lộ trình triển khai Basel II trên toàn hệ thống cùng với thông cáo “Mục tiêu của Basel II là giúp tăng cường thực tiễn quản trị rủi ro cho các ngân hàng Singapore, từ đó đóng góp vào một hệ thống tài chính an toàn và lành mạnh và tăng cường năng lực cạnh tranh dài hạn cho các ngân hàng Singapore” ngày 14/12/2007; Basel II chính thức đi vào áp dụng tại Singapore từ 1/1/2008. Tương tự Singapore, 9/2005 Ngân hàng Trung ương (NHTƯ) Hồng Kông cũng đánh giá “với những lợi ích thiết thực của việc áp dụng Basel II đối với sự an toàn và ổn định của hệ thống ngân hàng và đối với uy tín của Hồng Kông với vai trò là một trung tâm tài chính quốc tế, Hồng Kông đã nhanh chóng và chủ động đưa các yêu cầu của Basel II vào hệ thống quy định của ngành ngân hàng”  …

Tại Việt Nam, sau khi đã đánh giá năng lực thực tế của hệ thống, NHNN đã quyết định chọn 10 ngân hàng để thí điểm chuẩn mực tính toán vốn theo phương pháp tiêu chuẩn của Basel II. Các ngân hàng được chủ động thực hiện, triển khai, cho tới năm 2018 đã có ngân hàng thành công trong việc hoàn tất triển khai Basel II theo phương pháp tiêu chuẩn. Các ngân hàng này tạo một tấm gương thực tế để các ngân hàng còn lại trong danh sách thí điểm Basel II và tất cả các ngân hàng còn lại nhanh chóng thực hiện các hành động để tuân thủ Basel II.

Hãng xếp hạng tín nhiệm Fitch Ratings đã ra báo cáo đánh giá về nhu cầu vốn ngắn hạn của hệ thống ngân hàng Việt Nam. Theo đánh giá của Fitch, hệ thống ngân hàng Việt Nam có thể phải đối mặt với mức thiếu hụt vốn gần 20 tỷ USD (tương đương 9% GDP) để đáp ứng việc triển khai tiêu chuẩn Basel II, dự kiến sẽ áp dụng từ 1/1/2020.

Theo Fitch, các ngân hàng cần phải đẩy mạnh phát hành tăng vốn trong 18 tháng tới, điều này có thể cải thiện hồ sơ tín dụng của các ngân hàng được xếp hạng nếu tăng vốn thành công. Tuy nhiên, thị trường vốn trong nước thiếu chiều sâu có thể là rào cản cho việc này, đặc biệt khi một số ngân hàng có tỷ lệ sở hữu nước ngoài đã gần tới mức giới hạn. Rào cản với việc tăng vốn của hệ thống ngân hàng là thị trường huy động vốn trong nước chưa tương xứng. Tổng tài sản hệ thống ngân hàng đạt hơn 200% GDP vào cuối năm 2017, trong khi tổng giá trị vốn hóa thị trường chứng khoán của Sở HoSE chỉ khoảng 45% GDP. Mức vốn hóa của phần giao dịch tự do trên thị trường còn thấp hơn nữa, chỉ khoảng 15% GDP. Điều này khiến các ngân hàng sẽ phải phụ thuộc vào những nhà đầu tư nước ngoài để có thể tăng vốn. Tuy nhiên, đối với một số nhà băng đã tiến gần tới giới hạn 30% sở hữu nước ngoài như VietinBank hay ACB, việc tăng vốn trở nên thử thách.

Việc trả cổ tức bằng cổ phiếu có khả năng giảm áp lực vốn phần nào đối với một số nhà băng, tuy nhiên theo đánh giá của Fitch, ảnh hưởng này sẽ không nhiều. Ngoài biện pháp này, các ngân hàng có thể tăng vốn cấp 2 như một biện pháp ngắn hạn để đáp ứng các yêu cầu về vốn tối thiểu theo quy định, nhưng quy mô vốn cấp 2 cũng bị giới hạn tỷ lệ căn cứ theo vốn cấp 1.

Basel II có 3 trụ cột.

Trụ cột thứ nhất là khung quy định [pháp lý], theo đó gắn yêu cầu vốn tối thiểu (CAR) sát hơn với mức độ rủi ro thực tế của ngân hàng, gồm các rủi ro về tín dụng, rủi ro thị trường và rủi ro hoạt động. Như vậy, trụ cột luật lệ của Basel II tương tự như của Basel I, với khác biệt ở phương pháp tính rủi ro bình quân gia quyền.

Về rủi ro tín dụng, có 2 phương pháp tính.

Phương pháp thứ nhất là phương pháp đánh giá khá cảm tính truyền thống, áp dụng bởi các ngân hàng nhỏ, không có khả năng tự xây dựng các mô hình đánh giá rủi ro tín dụng và các hoạt động sản phẩm tín dụng không mấy phức tạp.

Phương pháp tính rủi ro tín dụng thứ hai là phương pháp dựa trên đánh giá tín dụng nội bộ (IRB). Theo đó, lượng vốn ngân hàng cần phải duy trì đối với mỗi một khoản vay sẽ là một hàm số của rủi ro tín dụng ước tính trên khoản vay đó. Trong đó, rủi ro tín dụng ước tính được xác định dựa trên 4 biến số, gồm: xác suất mất khả năng thanh toán (PD), lượng vốn bị mất khi xảy ra mất khả năng thanh toán (LGD), khoản cho vay tại thời điểm mất khả năng thanh toán (EAD), và kỳ hạn (M). Phương pháp này hầu như đảm bảo các ngân hàng sẽ đủ khả năng để hấp thụ hoàn toàn thiệt hại từ việc khách hàng mất khả năng thanh toán.

Trụ cột thứ hai của Basel II là giám sát, nhằm xử lý các rủi ro còn lại mà chưa được trụ cột thứ nhất xử lý hoặc nằm ngoài phạm vi. Các thanh tra [nội bộ], giám sát viên sẽ xem xét sự đánh giá rủi ro nội bộ của ngân hàng để đưa ra kết luận liệu sự đánh giá nội bộ này đã phù hợp chưa và các ngân hàng đã nắm giữ đủ vốn tương ứng với mức rủi ro thực tế của họ hay chưa. Như vậy, trụ cột thứ hai này khuyến khích các ngân hàng tự xây dựng mô hình đánh giá rủi ro phù hợp.

Trụ cột thứ ba của Basel II là quy định vận hành thị trường, thông qua việc công khai và minh bạch thông tin, nhằm đảm bảo vận hành thị trường hữu hiệu là một con mắt giám sát nữa bên cạnh các thanh tra, giám sát viên.

Như vậy, so với Basel I, Basel II phức tạp hơn và nhạy cảm với rủi ro và có độ bao phủ rộng hơn rất nhiều. Do đó, để thực thi hữu hiệu Basel II đòi hỏi phải có sự thông hiểu của cơ quan chức năng cũng như của hệ thống ngân hàng thương mại về tổng quát các vấn đề, thách thức và tác động của nó lên chính nền kinh tế quốc gia. Hàng loạt các quốc gia trên thế giới đã lên kế hoạch áp dụng Basel II ngay sau khi Basel II ra đời, tuy với lộ trình khác nhau, bắt đầu hoặc với biến thể “cơ bản” của phương pháp đánh giá tín dụng nội bộ IRB, hoặc “tiên tiến”, hoặc cả hai tùy vào từng thực trạng kinh tế;

Với Việt Nam, Basel II được áp dụng thí điểm vào năm 2016 cho thấy sự khá chậm chễ; nhưng, khách quan mà nói, sự chậm chễ này có nguyên nhân từ một số trở ngại và thách thức.

Bên cạnh tính chất phức tạp và độ bao phủ rộng hơn Basel I làm cho việc thực thi nó trở nên khó khăn hơn nhiều so với Basel I, việc áp dụng thành công Basel II trước tiên đòi hỏi quốc gia áp dụng phải có một hệ thống tài chính phát triển tương đối đầy đủ và đủ [năng] lực. Quỹ tiền tệ Quốc tế IMF cảnh báo việc áp dụng sớm Basel II ở những nước có nguồn lực hạn chế sẽ làm phân tán các nguồn lực dành cho các ưu tiên cấp bách thay vì củng cố sự giám sát. Điều quan trọng là phải có đủ khả năng củng cố hệ thống tài chính và tập trung vào đạt được ở mức độ cao hơn việc tuân thủ các nguyên tắc cốt lõi của Basel. Việt Nam có lẽ đã chọn theo đuổi phương châm tiến chậm nhưng chắc, chỉ tiến hành áp dụng Basel II sau khi đã có sự chuẩn bị đầy đủ, bắt đầu bằng việc vá các lỗ hổng trong chính hệ thống tài chính của mình.

Thứ hai, áp dụng thành công Basel II đòi hỏi phải có số liệu chính xác, đáng tin cậy và kịp thời. Nếu rủi ro không được dự phóng hết, hay bị phóng đại hoặc đánh giá không đúng mức có thể làm vô hiệu hóa tác dụng tích cực của Basel II; mà vấn đề này ở Việt Nam vẫn còn là một thách thức lớn, thách thức chưa biết bao giờ có thể khắc phục được.

Thứ ba, cùng một nguồn số liệu, trình độ và nhận thức của đội ngũ liên quan đến Basel II sẽ là đối tượng chính quyết định hình thức cũng như nội dung diễn giải những số liệu này; bởi vậy, một nhân tố quan trọng để áp dụng thành công Basel II là công tác đào tạo nhân lực nhằm trang bị đầy đủ kĩ năng và kiến thức phổ quát và cập nhật dành cho những người thực thi. Và đây cũng là một vấn đề lớn của Việt Nam khi mà nhân sự các ngân hàng thương mại không ổn định và thường di chuyển qua lại giữa các ngân hàng.

Thứ tư, ở Việt Nam, mới chỉ có các ngân hàng là đối tượng phải áp dụng Basel II, trong khi các chủ thể khác của thị trường tài chính như công ty tài chính, chứng khoán, và bảo hiểm không bị ràng buộc áp dụng yêu cầu này. Sự phân biệt này có thể gây ảnh hưởng tiêu cực tới toàn bộ nỗ lực củng cố thị trường tài chính vì những chủ thể này cùng với mối liên kết với các ngân hàng trong bối cảnh thị trường tài chính tổng thể sẽ quyết định sự ổn định của hệ thống. Vấn đề bất đối xứng về nghĩa vụ này còn được khuyếch đại bởi sự bất đối xứng về giám sát. Trong khi ngân hàng thương mại và công ty tài chính được giám sát trực tiếp bởi Ngân hàng Nhà nước thì công ty chứng khoán và bảo hiểm lại được giám sát bởi Bộ Tài chính; dẫn tới, sự phối hợp hợp tác giữa các cơ quan chức năng này là mắt xích quan trọng và hiện nay, còn phải cải thiện hơn nữa.

Thứ năm, thực thi Basel II sẽ không hề rẻ. Với gánh nặng phải tuân thủ các chuẩn mực Basel II, chỉ có các ngân hàng lớn ở Việt Nam mới có đủ khả năng theo đuổi cuộc chơi tốn kém mang tên Basel II.

Cuối cùng, Basel II sẽ dẫn đến sự phân biệt giữa các đối tượng tín dụng là doanh nghiệp lớn và các doanh nghiệp nhỏ, trong đó, doanh nghiệp nhỏ thường được xem là có độ rủi ro cao hơn các doanh nghiệp lớn. Bởi vậy, cơ quan chức năng cũng phải có giải pháp để cân bằng mặt hạn chế này của Basel II.

Theo quy định tại Thông tư, ngân hàng không có công ty con, chi nhánh ngân hàng nước ngoài phải thường xuyên duy trì tỷ lệ an toàn vốn xác định trên cơ sở báo cáo tài chính của ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài tối thiểu 8%; đối với các ngân hàng có công ty con, thông tư quy định ngân hàng đó phải có tỷ lệ an toàn vốn xác định trên cơ sở báo cáo tài chính của ngân hàng tối thiểu 8%; đồng thời, tỷ lệ an toàn vốn hợp nhất xác định trên cơ sở báo cáo tài chính hợp nhất của ngân hàng tối thiểu 8%. Trường hợp ngân hàng có công ty con là công ty kinh doanh bảo hiểm thì tỷ lệ an toàn vốn hợp nhất được xác định trên cơ sở báo cáo tài chính hợp nhất của ngân hàng nhưng không hợp nhất công ty con là công ty kinh doanh bảo hiểm theo nguyên tắc hợp nhất của pháp luật về kế toán và báo cáo tài chính đối với tổ chức tín dụng. Như vậy, tỷ lệ an toàn vốn tối thiếu theo quy định tại Thông tư trên là 8%, thấp hơn so với mức 9% quy định tại Thông tư số 13/2010/TT-NHNN đang được áp dụng hiện tại. Thông tư này sẽ có hiệu lực từ ngày 1/1/2020, tuy nhiên, các ngân hàng có khả năng thực hiện tỷ lệ an toàn vốn trước thời hạn này có thể gửi văn bản đăng ký áp dụng trước.

Động thái giảm tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu từ mức 9% xuống mức 8% của NHNN là nhằm mở đường cho việc áp dụng chuẩn Basel II vào hệ thống các ngân hàng thường mại, bởi theo quy định của chuẩn Basel II, tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu là 8%.

Theo một báo cáo mới đây của Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia (UBGSTCQG), tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu của toàn hệ thống năm 2018 ước tính là 11,3%. Toàn hệ thống có 4/92 ngân hàng thương mại có tỷ lệ CAR dưới 9% và 10/118 tổ chức tín dụng âm vốn tự có. Nếu loại trừ các tổ chức tín dụng bị âm vốn tự có thì CAR của toàn hệ thống là 12,6%. Tuy nhiên, kết quả áp dụng tiêu chuẩn an toàn vốn theo Basel II tại 10 ngân hàng thí điểm cho thấy hệ số CAR giảm mạnh so với số báo cáo hiện tại, chủ yếu do tài sản có quy đổi rủi ro tăng; trong đó, đối với 4 ngân hàng thương mại có vốn Nhà nước, tỷ lệ CAR theo báo cáo hiện tại đã gần tiệm cận mức 9%. Nếu hệ thống áp dụng Basel II, tỷ lệ này còn giảm xuống dưới 8%. Yêu cầu đáp ứng Basel II tuy đã được đặt ra tại Việt Nam từ nhiều năm trước; đã từng xác định 10 thành viên thí điểm, manh nha từ 2015, đến 2016, dự kiến từ 2017, nhưng với thực trạng hiện nay, có lẽ sẽ phải chờ đến 2020 mới có thể thực hiện được.

Theo kết quả nghiên cứu của Ủy ban Basel cho thấy, công thức tổng quát khi tỷ lệ an toàn vốn tăng thêm 1% thì chênh lệch lãi suất cho vay và chi phí đi huy động vốn cần tăng tương ứng lên 1,3%. Tuy nhiên, có thể sử dụng một số biện pháp gồm tăng lợi nhuận ngoài lãi để bù đắp phần lợi nhuận ròng mất đi, như: phí, hoa hồng… hoặc tăng hiệu quả quản trị để giảm chi phí hoạt động. Theo nghiên cứu của Elliot (2009, 2010), nếu các ngân hàng không sử dụng được các phương thức bù đắp này thì lãi suất cho vay có thể tăng lên 0,8% trong trung dài hạn. Từ những phân tích này, các chuyên gia đi tới kết luận rằng NHNN nên đưa ra thời hạn áp dụng từ đầu năm 2020 để các NHTM có thêm thời gian để có giải pháp tăng thu từ dịch vụ, giảm chi phí hoạt động … để giảm chi phí huy động vốn, bởi nếu không có giải pháp thì ngân hàng sẽ bị mất khách hàng. Ngoài ra, các ngân hàng cũng cần phải dành ít nhất 3 năm để chuẩn bị cho việc áp dụng tỷ lệ CAR mới, vì các lý do:

Thứ nhất, với quản trị rủi ro: Cần phải thiết lập hệ thống quản trị rủi ro tập trung và hiệu quả. Bên cạnh các mô hình quản trị rủi ro cần định lượng và phát triển, công tác quản trị rủi ro ở rất nhiều các phòng ban, chi nhánh, phòng giao dịch, thậm chí đến từng nhân viên cần phải được thúc đẩy.

Thứ hai, hệ thống thông tin cần tin cậy và chính xác: Sự thành công của Basel II phụ thuộc vào độ chính xác, tin cậy và chất lượng của nguồn dữ liệu. Việc đầu tư cho thông tin báo cáo là vô cùng tốn kém.

Thứ ba, đầu tư lớn về tài chính: Việc thiết lập hệ thống quản trị rủi ro, chi phí cho hệ thống IT, thuê các nhân viên IT mới có trình độ kỹ thuật cao hơn… đòi hỏi các ngân hàng phải đầu tư chi phí lớn khi áp dụng Basel II; chi phí hoạt động tăng cao.

Về mặt thông tin chính thức, hiện duy nhất mới chỉ Ngân hàng Phương Đông (OCB) tuyên bố đã hoàn tất triển khai Basel II, tuy rằng, tuyên bố này không hẳn là thông điệp rằng Việt Nam hiện mới chỉ có một trường hợp đủ sức nâng được mức tạ này.

Trả lời VnEconomy gần đây, một lãnh đạo của Ngân hàng Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank) khẳng định họ đã áp dụng các chuẩn mực Basel II trong hoạt động một năm qua, nhưng còn chưa công bố. Bởi vì, vị lãnh đạo giải thích, công bố thời điểm này có thể khiến khách hàng, nhà đầu tư hiểu nhầm theo hướng không tích cực; do các chuẩn mực Basel II không được áp dụng trên một mặt bằng tiêu thức chung cho cả hệ thống hiện nay, dẫn đến dị biệt về số liệu mà cảm quan đơn giản có thể dẫn tới việc hiểu sai. Ví dụ như, ngân hàng đang có tỷ lệ an toàn vốn (CAR) là 12%, cao hơn nhiều theo mức tối thiểu 9% mà Ngân hàng Nhà nước quy định; nhưng nếu áp dụng theo Basel II, tỷ lệ đó bị giảm xuống còn khoảng 10 – 10,5%; và nếu công bố lại có thể bị nhầm lẫn là “kém” so với những thành viên khác chưa áp dụng do các tiêu thức quy đổi tài sản rủi ro; hay như tại Ngân hàng Kỹ thương (Techcombank), lãnh đạo chuyên trách cũng cho biết ngân hàng đã triển khai xong mô hình theo Basel II từ cuối năm 2016, từ năm 2017 đã bắt đầu chạy, nhất là sau khi đã tất toán xong các khoản nợ xấu từng bán cho Công ty Quản lý tài sản các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) từ giữa năm 2017; như với Vietcombank, mô hình đã sẵn sàng, các đề án đã chuẩn bị, là thành viên đầu tiên xóa sạch nợ xấu tại VAMC, nhưng để nâng mức tạ trên lại cần phải tiếp tục gia cố tỷ lệ CAR. Trở ngại đảm bảo tỷ lệ CAR theo chuẩn Basel II cũng là thực tế chung tại các ngân hàng thương mại nhà nước (Vietcombank, BIDV, VietinBank và Agribank). Vì nhóm này đã khoảng ba năm qua vẫn chưa tăng mạnh được vốn điều lệ, trong khi vẫn phải thúc đẩy mở rộng tín dụng, phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế hàng năm.

Đây cũng là những thành viên có trong nhóm 10 ngân hàng thương mại Việt Nam đầu tiên được xác định thí điểm Basel II, nhưng đến nay, bên cạnh hạn chế về tăng vốn ở một số trường hợp, có thành viên thực tế cũng đã thay đổi lớn về tình hình sức khỏe so với thời điểm xác định trước đây, thậm chí phải có cơ chế hỗ trợ tái cơ cấu… Theo đó, cũng như theo mục tiêu đề án tái cơ cấu hệ thống, dự kiến phải đến năm 2020 Việt Nam mới có thể có những đánh giá mở rộng hơn, toàn diện hơn về kết quả cuối cùng những thành viên nào thực sự thực hiện toàn diện Basel II.

Trong năm 2018, thị trường mua bán sáp nhập (M&A) ngân hàng tương đối im ắng. Câu hỏi đặt ra là liệu năm 2019, M&A ngân hàng có sôi động hơn khi “NHNN tiếp tục thúc đẩy việc mua bán, sáp nhập trên cơ sở tự nguyện các tổ chức tín dụng thành các định chế có quy mô lớn và quản trị tốt hơn”, đó là một trong những giải pháp cơ cấu lại ngân hàng được nêu ra tại Đề án 1058 về cơ cấu lại hệ thống các tổ chức tín dụng gắn với xử lý nợ xấu giai đoạn 2016 – 2020 đã được Chính phủ phê duyệt.

Một trong những vấn đề then chốt của hệ thống ngân hàng năm 2019 sẽ là tăng vốn. Với việc gia tăng về dự phòng rủi ro, khả năng cao là không ít ngân hàng sẽ có tỷ lệ an toàn vốn tính theo Thông tư 41 dưới 8%, thậm chí thấp hơn. Đây là rủi ro của cả hệ thống, và cũng là thời điểm mà các ngân hàng buộc phải có phương án tăng vốn để đảm bảo hệ số CAR theo quy định mới. Như vậy, việc các ngân hàng phải áp dụng theo chuẩn mực vốn của Basel II là áp lực rất lớn, nhưng cũng là động lực để nhiều nhà băng phải nghĩ tới bài toán sáp nhập để lớn mạnh hơn.

Từ cách đây vài năm, cơ quan điều hành đã có gợi ý tới khả năng toàn hệ thống chỉ cần 15 – 17 ngân hàng có quy mô tương đối lớn và có sức khoẻ tài chính vững vàng là đủ. Trên thực tế, hiện nay số lượng ngân hàng trong hệ thống vẫn còn khá nhiều. Câu chuyện tuân thủ theo các chuẩn mực an toàn vốn của Basel II, chỉ cần nghiêm túc thực hiện đúng lộ trình đã đề ra, chắc chắn sẽ khiến hệ thống tự động có sự sàng lọc, mà không cần tới biện pháp hành chính. Những ngân hàng nhỏ không đủ nội lực đáp ứng được yêu cầu về vốn sẽ phải tính tới phương án sáp nhập.

M&A trong lĩnh vực ngân hàng thường mại hiện nay ở Việt Nam còn đang rất giới hạn. Pháp luật Việt Nam quy định các NHTM chỉ được phép sáp nhập, hợp nhất; nếu thực hiện mua lại một tổ chức tín dụng khác thì NHTM chỉ được mua toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp của công ty tài chính, công ty cho thuê tài chính, mà không được mua lại một ngân hàng khác.

Trong khi đó, ở nhiều quốc gia khác, pháp luật không có giới hạn về điểm này khi cho phép các loại hình doanh nghiệp khác được phép mua một phần hay toàn bộ cổ phần của các ngân hàng (với sự cho phép của Thống đốc NHTW Canada như trường hợp luật của Canada). Và có lẽ đây cũng là thời điểm để cân nhắc những thay đổi phù hợp với điều kiện của Việt Nam, một trong số đó là việc xem xét và tính toán để ngân hàng không nhất thiết phải sáp nhập 100%, mà có thể nhận sáp nhập từng phần, tương tự như tại quy định của pháp luật của nhiều quốc gia khác.

Nếu trong một giao dịch ngân hàng A mua ngân hàng B – có quy mô nhỏ hơn: hoạt động tín dụng của ngân hàng B không thật sự tốt thì ngân hàng A sẽ tạm thời bỏ qua, nhưng mảng thu dịch vụ phát triển tốt thì ngân hàng A có thể ưu tiên sáp nhập mảng dịch vụ trước, sau đó mới thực hiện tái cấu trúc dần để nhận sáp nhập hoàn toàn ngân hàng B, không cần phải thực hiện cùng lúc tại một thời điểm. Tương tự, cuối năm 2017, Ngân hàng MTV ANZ Việt Nam chính thức hoàn thành xong thương vụ bán lại mảng bán lẻ – retail banking tiếp sau loạt động thái của ANZ tại nhiều quốc gia khác. Vào thời điểm đó, có ít nhất 5 nhà đầu tư ngỏ ý mua lại nhưng đối tác cuối cùng đáp ứng được các yêu cầu về giá, chính sách với nhân viên… là Shinhan Bank. Khoản thu nhập khác mà ANZ Việt Nam ghi nhận từ thương vụ này là hơn 825 tỷ đồng.

Việc M&A từng phần sẽ giúp đẩy nhanh tốc độ của hoạt động M&A và gia tăng giá trị của mỗi giao dịch M&A. Khi vận hành theo đúng cơ chế thị trường, hoạt động M&A sẽ sôi động và các ngân hàng quy mô nhỏ sẽ có cơ hội để cải thiện sức khoẻ của mình…

Để tồn tại, không chỉ cần sự may mắn, cần lắm một bản lĩnh và “không run  tay”…

Xxx – NPL

Brief – Tuần 11 – 16/03/2019

Các sự kiện chính:

Công ty cổ phần Ba Huân đã ký hợp tác với Tập đoàn ISE Nhật Bản để sản xuất thương mại dòng sản phẩm trứng gà tươi ăn liền. Để có được hợp đồng hợp tác, công ty đã cùng phía Nhật Bản trải qua hơn một năm thương thảo. Đây cũng là sản phẩm trứng gà tươi ăn liền lần đầu tiên được sản xuất tại Việt Nam với tiêu chuẩn quốc tế.

Cùng những lời mời chào “Cho vay lãi suất thấp”, “Hỗ trợ tài chính cho người khó khăn” và “Thủ tục nhanh gọn đơn giản” dán kín mọi ngóc ngách từ gầm cầu, góc cột điện, bến xe buýt cho tới cổng xóm trọ khu công nghiệp mời gọi khách hàng đến với kênh tín dụng …”đen”. Chỉ cần trải qua vài cuộc điện thoại, khảo sát nhanh về nhân thân cùng thông điệp về hậu quả nếu “bùng tiền” là người đi vay đã được giải ngân. Đằng sau hệ quả của sự “dễ dãi” đó, theo lời một đại biểu Quốc hội, là những “chị Dậu thời đại mới” trong xã hội.

Cho dù có 5.000 đơn đặt hàng, 737 Max – dòng máy bay bán chạy nhất của Boeing – đang phải “hạ cánh cứng” trước các lệnh cấm bay. Cổ phiếu Boeing tiếp tục lao dốc hôm qua, khi ngày càng nhiều quốc gia không cho 737 MAX hoạt động sau tai nạn của Ethiopian Airlines và 1 tai nạn tương tự trước đó.

Một bài nghiên cứu mới công bố quan trọng của nhóm tác giả: Wei Chen, Xilu Chen và Zheng Song của Đại học Hồng Kông và Chang-Tai Hsieh của Đại học Chicago giải thích lý do: Những con số chính thức đã vượt quá sản lượng kinh tế từ năm 2008. Họ ước tính rằng tổng sản phẩm quốc nội Trung Quốc thực tế thấp hơn khoảng 15% so với báo cáo năm 2016, và sự khác biệt này có thể trầm trọng và có tác động lớn hơn kể từ thời điểm đó.

Tại sao nó ảnh hưởng:

Theo Bà Phạm Thị Huân, Tổng giám đốc công ty Ba Huân, toàn bộ trứng gà tươi ăn liền này sẽ được bán tại chuỗi siêu thị và cửa hàng Nhật tại Việt Nam, mục tiêu tương lai sẽ nhắm tới xuất khẩu ra nước ngoài. Bà cũng bổ sung thêm; để có được dòng sản phẩm trứng gà tươi dùng ăn ngay không cần qua chế biến đạt quy chuẩn của Nhật, công ty phải chăn nuôi gà trong điều kiện nghiêm ngặt từ khâu giống đầu vào cho tới thức ăn và cách bảo quản. “Ngoài chọn con giống tốt, gà cũng được ăn thức ăn có kiểm soát và bổ sung vitamin E trong thức ăn để đạt hàm lượng 8 -15mg/100gram cho mỗi quả trứng. Trọng lượng trứng ở chuẩn 58-62gram” bà nói. Ngoài quy trình trên, trứng khi xử lý sau đẻ cũng rất khác biệt như, nhiệt độ nước dùng để rửa trứng phải đảm bảo là 55 độ C, sau đó làm sạch bằng dung dịch Nacl 9%. Sau khi được xử lý và bảo quản trong môi trường nhiệt độ thấp hơn 25 độ C, vận chuyển từ nhà máy đến nơi tiêu thụ bằng xe lạnh chuyên dụng.

Tín dụng “đen”, dù đã được khuyến cáo liên tục nhưng vẫn phát triển với tốc độ ngày càng tăng, chủ yếu vì cung – cầu trong tiếp cận vốn mất cân bằng. Lý do đầu tiên là phần đông khách hàng tiếp cận tín dụng “đen” do không còn kênh huy động vốn nào khác có thể sử dụng, hay nói một cách đơn giản họ là nhóm khách hàng “dưới chuẩn“. Không giống như hình thức “trông mặt bắt hình dong“, những khách hàng tìm đến ngân hàng phải có mục đích vay vốn, phương án tài chính và khả năng trả nợ rõ ràng, thậm chí phải đầy đủ tài sản đảm bảo cho khoản vay; nhưng những điều kiện này không phải khách hàng nào có khó khăn tài chính cũng có thể đáp ứng. Nhưng, những lợi ích từ hình thức vay nhanh chóng theo kiểu “nhìn mặt” này không đủ để bù lại cho những hệ lụy đằng sau kênh tín dụng phi chính thức. Lãi suất phi mã, thiếu minh bạch, đòi nợ bằng thủ đoạn là điều nhiều khách hàng đến với tín dụng “đen” sẽ phải chịu. Bên cạnh đó, vay ngân hàng hiện nay sẽ chịu mức lãi suất 9-13% mỗi năm, còn với tín dụng “đen” con số này tính theo tháng. Cá biệt ở một số tỉnh Tây Nguyên, mức lãi suất lên tới 30% mỗi tháng, tương đương 365% mỗi năm, gấp gần 30 lần lãi suất vay ngân hàng. “Nhiều trường hợp không có khả năng trả nợ do lãi mẹ đẻ lãi con. Khi đó, các đối tượng này dùng nhiều thủ đoạn đòi nợ hết sức manh động, gây sức ép đối với người đi vay và nhân thân của họ“, Phó chủ tịch UBND tỉnh Đăk Nông cho biết trong một hội thảo gần đây về tình hình tín dụng “đen” trên địa bàn tỉnh.

Máy bay 737 thân hẹp hiện là máy bay bán chạy nhất thế giới và là trụ cột cho tương lai của Boeing. Đến nay, hãng đã nhận được số đơn hàng sản xuất lên tới hơn 5.000 chiếc 737 MAX, trong đó mới bàn giao khoảng 350 chiếc. Bình luận về chất lượng máy bay trong mối liên quan tới tai nạn, quyền Cục trưởng Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) Dan Elwell hôm qua tuyên bố “kết quả đánh giá cho thấy không có vấn đề về hiệu suất hệ thống và không có căn cứ để ra lệnh cấm” máy bay Boeing 737 MAX. Boeing cũng lên tiếng bảo vệ sản phẩm của mình và cho biết họ hoàn toàn tin tưởng vào độ an toàn của MAX.

Không giống như hầu hết các quốc gia khác, chính quyền địa phương của Trung Quốc phụ trách thu thập và báo cáo số liệu thống kê kinh tế. Cục Thống kê Quốc gia (NBS) thu thập các con số do chính quyền khu vực cung cấp, tổng hợp chúng, sau đó ước tính tổng hợp số liệu về sản xuất, tiêu thụ và đầu tư. Vấn đề ở chỗ, chính quyền khu vực có động lực mạnh mẽ để đánh bại các con số: các cán bộ của Đảng Cộng sản dự kiến ​​sẽ đạt được các mục tiêu mà Bắc Kinh đặt ra về mọi mặt, từ kiểm soát ô nhiễm đến giảm nghèo, tuy nhiên, tăng trưởng GDP vẫn là mục tiêu tối quan trọng. Làm tốt dẫn đến chương trình “cơ cấu nhân sự”, làm không tốt có thể liên quan đến các cuộc “thăm hỏi” khó chịu với Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương. Trong khi NBS hiệu chỉnh các số liệu do chính quyền địa phương cung cấp để bù đắp cho gian lận, Chen và nhóm nghiên cứu lập luận rằng việc nhập sai đã trở nên tồi tệ hơn kể từ năm 2008. (Trước đây, chính quyền địa phương thích chơi trò chơi bằng cách tăng cường cho vay ngân hàng.) Dữ liệu chính thức ngày càng bị tách ra khỏi mối liên hệ với các khoản thu thuế giá trị gia tăng, điện năng và ánh xạ vào ban đêm.

Xu hướng chính:

Dự kiến, cùng với sự hợp tác giữa Ba Huân và ISE, mỗi ngày Ba Huân cung ứng khoảng 10.000 trứng vào các hệ thống siêu thị như Shushi Tei, Hokaido, Gyu Shige, Aeon Mall Ministop, Japan best Foods… Ba Huân có 50 năm kinh doanh trứng gia cầm; trong đó, công ty đã khép kín quy trình chăn nuôi đạt chuẩn công nghệ cao với 2 trang trại chăn nuôi gà lấy trứng và lấy thịt, 1 nhà máy thức ăn chăn nuôi, 2 nhà máy xử lý trứng và 1 nhà máy chế biến thực phẩm. Công ty này còn đang khởi công thêm 2 nhà máy công nghệ cao tại Long An và Hà Nội chuyên về dòng sản phẩm trứng gà dinh dưỡng. Tập đoàn ISE Foods là doanh nghiệp có 120 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực chăn nuôi gà đẻ trứng lớn nhất Nhật Bản. Đây cũng là nhà sản xuất trứng lớn thứ 5 thế giới.

Để đối phó với những diễn biến phức tạp của loại hình tín dụng “đen”, nhiều giải pháp đã được các cơ quan quản lý đưa ra. Trong đó, lời giải được đánh giá là “thuyết phục” nhất để giải quyết tận gốc vấn đề là thúc đẩy phát triển kênh tài chính tiêu dùng và tín dụng vi mô. Mục đích sau cùng là hai kênh tín dụng này trở thành lựa chọn giúp người có nhu cầu thay thế cho kênh tín dụng “đen”. Ưu điểm của tín dụng tiêu dùng là cung cấp các giải pháp tài chính thông thoáng hơn, không cần tài sản đảm bảo, ví dụ vay tín chấp, vay tiêu dùng, trả góp, với thủ tục đơn giản và thời gian xét duyệt hồ sơ nhanh. Một bộ hồ sơ cho vay của các công ty tài chính, nếu đáp ứng được yêu cầu ban đầu, có thể được xét duyệt trong thời gian tính bằng giờ. Đó cũng là lý do giải thích cho tốc độ tăng trưởng cao của lĩnh vực này trong 5 năm gần đây. Trong khi tốc độ tăng trưởng tín dụng nói chung bình quân là 16,4%, thì riêng tốc độ tín dụng cho vay tiêu dùng tăng tới 41%. Năm 2018, một số địa phương có tốc độ tín dụng tiêu dùng tăng rất nhanh, điển hình là TP HCM, Thái Bình, Lâm Đồng… đều tăng trên 50% so với cuối năm 2017.

Hôm qua thứ 6 (15/3), Anh và Liên minh châu Âu (EU) đồng thời đã ra lệnh cấm sử dụng máy bay 737 MAX. Trước đó, hàng loạt quốc gia khác, như Trung Quốc, Malaysia, Singapore, Australia, Ethiopia đã có động thái tương tự.

Vậy tất cả những số liệu này có ý nghĩa gì đối với triển vọng dài hạn của Trung Quốc. Theo dữ liệu được biên soạn bởi Dự án Maddison, năng suất của mỗi người Trung Quốc đã tăng từ khoảng 6% so với mức của Hoa Kỳ vào cuối những năm 1970 lên khoảng 25% hiện nay. Điều đó thể hiện sự cải thiện to lớn về sức khỏe của con người, nhưng nó chẳng ấn tượng hơn những gì Liên Xô đạt được trong một nửa thời gian giữa năm 1956 và 1976. Nhà sử học Chris Miller lập luận rằng giới tinh hoa Xô Viết, đặc biệt là trong quân đội và các ngành công nghiệp liên quan, đã cản trở, ngăn chặn các loại cải cách mà Đặng Tiểu Bình áp dụng cho Trung Quốc để bảo vệ khả năng khai thác tài nguyên của họ từ phần còn lại trong xã hội.

Cái gì tiếp theo:

Trong khi đó các công ty tín dụng tiêu dùng mới bùng nổ trong khoảng 4 năm gần đây và tập trung chủ yếu ở các thành phố lớn. Vấn đề tín dụng “đen” ở những khu vực này đã có chiều hướng giảm, nhưng ở những vùng nông thôn, những huyện miền núi, kênh tín dụng tiêu dùng chính thống vẫn chưa vươn cánh tay đủ dài để tạo ra sự tác động. Bên cạnh đó, những giới hạn về cho vay, khả năng đòi nợ cũng tác động phần nào đến hoạt động của nhóm công ty này. FE Credit hay HD Saison – những công ty tài chính tiêu dùng lớn trên thị trường, đã có một năm 2018 nhiều biến động khi phải tập trung xử lý những tồn tại về hoạt động trong giai đoạn “tăng nóng“.

Chốt phiên hôm qua thứ 6 ngày 15/3, cổ phiếu Boeing giảm 6,15%, về 375,2 USD. Giữa phiên, có thời điểm mã này mất gần 8%. Vốn hóa của hãng hiện cũng chỉ còn 212 tỷ USD, giảm 26,6 tỷ USD so với cuối tuần trước. Cổ phiếu hàng loạt hãng hàng không Mỹ hôm qua cũng đi xuống. Southwest Airlines và American Airlines Group – các hãng bay Mỹ sử dụng Boeing 737 MAX 8 nhiều nhất trong đội bay, mất lần lượt 2,3% và 3,5%.

Sự cố Boeing 737 Max được đánh giá là cơ hội cho máy bay “made in China”. Chuyên gia nhận định, việc cấm bay Boeing 737 Max tạo ra cơ hội cho chiếc C919 mà hãng COMAC đang phát triển. Chỉ vài giờ sau vụ tai nạn 737 Max 8 của Ethiopian Airlines khiến 157 người thiệt mạng, Trung Quốc đã có động thái đình chỉ toàn bộ dòng máy bay này, dấy lên một làn sóng cấm bay trên toàn cầu. Giữa “tâm bão cấm bay” của Boeing 737 Max, các hãng hàng không còn một nhà sản xuất khác để lựa chọn ngoài Airbus, và Tập đoàn Máy bay thương mại Trung Quốc (COMAC), theo nhận định của Bloomberg. “Nếu nhà sản xuất Trung Quốc thông minh, họ sẽ gõ cửa bất kỳ hãng nào đang cân nhắc mua máy bay thân hẹp“, Chad Ohlandt – một kỹ sư cấp cao tại Tập đoàn Rand ở Washington nhận định. Với việc phát triển mẫu máy bay thân hẹp C919 với sức chứa khoảng 170 hành khách, COMAC đang định vị C919 là đối thủ cạnh tranh trực tiếp với các mẫu Boeing 737 Max 8 và Airbus A320 neo. Đây là một phần trong tham vọng xây dựng ngành công nghiệp hàng không và phá vỡ thế độc quyền của các nhà sản xuất phương Tây của Chủ tịch Trung Quốc – Tập Cận Bình.

Dấu hiệu rủi ro:

Ngày nay, Trung Quốc đang bị ảnh hưởng bởi những quyền lợi của chính mình, như nhà nghiên cứu Li Keqiang đã lưu ý. Các nhà lãnh đạo Trung Quốc có thể không tự mãn, nhưng họ vẫn thất bại trong việc ngăn chặn tình trạng nợ nần đang gia tăng. Nếu không cải cách, hệ thống giúp Trung Quốc phát triển có thể khiến nó bị hủy hoại.

Đi chậm mà chắc” là điều cần thiết cho sự tăng trưởng bền vững,

nhưng cũng phần nào sẽ khiến tốc độ xóa bỏ hoàn toàn tín dụng “đen” trở nên chậm hơn. “Theo tôi, Bộ luật Hình sự đã nhầm lẫn trong đấu tranh phòng chống tín dụng đen. Không có một điều luật nào đặc trưng về tín dụng đen, chống thẳng vào bản chất nguy hiểm của loại hình cho vay gây mất an toàn xã hội. Ngược lại, quy định hiện hữu tại Điều 201 khiến cho mọi tổ chức cho vay hợp pháp chùn bước, không dám giải phóng nguồn vốn tín dụng cho những khoản vay lãi suất cao từ 100%/năm. Kết cục dẫn đến thực tế, tín dụng đen có sân chơi độc quyền bởi giới cho vay bất tuân pháp luật sẵn sàng vượt qua giới hạn của điều luật nói trên. Người đi vay không hề được bảo vệ hữu hiệu trong trường hợp này bởi hệ thống pháp luật“, Luật sư Trần Minh Hải, Giám đốc Công ty Luật BASICO bình luận.

xxx- NPL

Brief – Tuần 04 – 09/03/2019

Các sự kiện chính:

Tháng giêng là tháng ăn chơi…

Đại tượng Phật A Di Đà ở Hà Nội đang gấp rút hoàn thành. Với chiều cao 72m, tượng Phật lập kỷ lục là tượng phật lớn nhất Đông Nam Á, hứa hẹn thu hút du khách thập phương trong nhiều năm tới. Tượng phật gồm có 13 tầng, trong đó 12 tầng được sử dụng cho khách tham quan thờ Bồ Tát và một tầng âm được an trí theo lối kiến trúc của nhà Phật với lục đạo luân hồi… Trong khi đó, tại miền Nam, Đức Pháp Vương Gyalwang Drukpa khai đàn, cầu quốc thái dân an tại chùa Vĩnh Nghiêm. Sáng 9/3, Đức Gyalwang Drukpa cùng tăng đoàn hơn 40 chư tăng ni dòng truyền thừa Phật giáo Ấn Độ Drukpa dự Pháp hội Đại bi Quan Âm do chính Đức Pháp Vương chủ trị hành lễ. Ngài ban truyền quán đỉnh cộng đồng pháp tu Phật Dược sư (Phật bộ Dược sư gồm 7 vị) theo đúng nghi thức Phật giáo Kim Cương thừa. Hàng trăm phật tử tập trung kín sân chùa…

Nông nghiệp có thể coi là điểm sáng trong năm 2018, tuy nhiên khó khăn trước mắt vẫn còn nhiều, ngay trong 2 tháng đầu năm 2019, toàn ngành nông nghiệp đã phải đối mặt với khó khăn về cả thị trường lẫn giá nông sản.

Theo thời báo Nikken nhận xét, Hà Nội tỏ ra không hài lòng với Bắc Kinh không chỉ về vấn đề chính trị, nó còn liên quan đến việc phát triển của ngành năng lượng của Việt Nam. Việc Trung Quốc tăng cường gây áp lực và các hoạt động quân sự hóa trong khu vực đã tác động tiêu cực trực tiếp đến khả năng phát triển nguồn khí đốt tự nhiên ngoài khơi của Việt Nam.

Thị trường Trung Quốc đã chứng kiến phiên giảm mạnh vào ngày thứ Sáu (8/3/2019) đã khiến giá trị vốn hóa của thị trường chứng khoán Trung Quốc “bốc hơi” 345 tỷ USD…

Tại sao nó ảnh hưởng:

Theo số liệu hải quan, xuất khẩu các mặt hàng nông sản chủ lực là gạo, rau quả, cà phê đều giảm so với cùng kỳ năm ngoái 2018; xuất khẩu gạo 2 tháng đầu năm giảm 17,5% so với cùng kỳ năm (cùng kỳ tăng 30,5%), rau quả giảm 14,4% (cùng kỳ tăng 54,6%), cà phê giảm 26,9% (cùng kỳ chỉ giảm 0,5%). Với gạo và rau quả, việc sụt giảm nhập khẩu tại thị trường lớn nhất là Trung Quốc đã gây ra khó khăn cho phía Việt nam. Trên thực tế, xu hướng xuất khẩu gạo và rau quả sang Trung Quốc đã bắt đầu giảm sút mạnh kể từ cuối năm 2018 và tiếp diễn sang đầu 2019. Xuất khẩu chậm đã kéo giá lúa trong nước giảm xuống chỉ còn khoảng 5.250 đồng/kg với lúa khô tại ĐBSCL, thấp hơn mức trung bình của năm 2017 và 2018 (tương ứng là 5.330 và 6.070 đồng/kg). Ngoài gạo, giá hàng hóa cũng ảnh hưởng lớn đến kết quả của nhiều mặt hàng nông sản khác. Xuất khẩu hạt tiêu tăng 7,8% về lượng nhưng lại giảm 20,6% về giá trị, xuất khẩu cao su tăng 16,6% về lượng nhưng chỉ tăng 1,3% về giá trị, tương tự hạt điều giảm 2,3% về lượng và giảm 21% về giá trị.

Tháng 3 năm ngoái (2018), theo báo cáo của BBC, tập đoàn dầu khí Việt Nam đã ra yêu cầu đối với công ty năng lượng Tây Ban Nha Repsol đình chỉ một dự án dầu khí đang trong giai đoạn cuối, ngoài khơi bờ biển phía đông nam của đất nước Việt Nam, nằm trong sở hữu 200 hải lý vùng đặc quyền kinh tế (EEZ). Việc đình chỉ này đã gây thiệt hại khoảng 200 triệu USD. Đây là lần thứ hai trong vòng chưa đầy một năm, Việt Nam phải gánh chịu hậu quả áp lực của Trung Quốc trong vùng biển của mình. Vào tháng 7 năm 2017, Hà Nội cũng đã ra lệnh cho Repsol dừng hoạt động khoan dầu tại một địa điểm lân cận – lô 136/3, để đáp lại những gì giới truyền thông lúc bấy giờ gọi là mối đe dọa từ Trung Quốc, đây cũng được coi là một phát hiện mỏ khí có trữ lượng lớn trong khu vực.

Ngày 8/3, giới đầu tư chứng khoán tại Trung Quốc đại lục đón nhận một loạt tin xấu. Đầu tiên là Citic Securities, công ty chứng khoán quốc doanh lớn nhất nước này, bất ngờ đưa ra khuyến nghị “bán” đối với cổ phiếu Tập đoàn Bảo hiểm Nhân dân Trung Quốc (PICC) – một hãng bảo hiểm quốc doanh. Động thái trên của Citic được xem như một tín hiệu từ Chính phủ Trung Quốc rằng Bắc Kinh đang muốn thị trường chứng khoán nước này tăng chậm lại sau đợt tăng mạnh kể từ đầu năm… Phiên giảm mạnh vào ngày thứ Sáu đã khiến giá trị vốn hóa của thị trường chứng khoán Trung Quốc “bốc hơi” 345 tỷ USD. Theo hãng tin Bloomberg, phiên giảm này là một bằng chứng cho thấy Bắc Kinh đang thận trọng với nguy cơ hình thành một bong bóng chứng khoán mới.

Xu hướng chính:

Từ những số liệu trên có thể thấy trước kết quả tăng trưởng ngành nông nghiệp trong quý 1 sẽ không khả quan. Việc kinh tế Trung Quốc tăng trưởng chậm lại sẽ còn ảnh hưởng đến các quý tiếp theo nếu không có những đột phá về thị trường xuất khẩu. Không được tích cực như sản lượng, xuất khẩu thủy sản 2 tháng tăng thấp 2,3%, giảm mạnh so với mức tăng của cùng kỳ là 18,7%. Số liệu xuất khẩu tháng 1 cho thấy sự giảm tốc ở nhiều thị trường lớn như Trung Quốc, Hàn Quốc, Thái lan …. trong khi hai thị trường lớn nhất là Mỹ và Nhật vẫn duy trì mức tăng trưởng cao…

Để bù đắp cả sự bế tắc trong việc phát triển nguồn khí đốt của mình và giúp Việt Nam đáp ứng nhu cầu năng lượng ngày càng tăng trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế xuất sắc, Việt Nam cần phải chuyển sang hình thức năng lượng tái tạo. Tuy nhiên, nó vẫn còn trong giai đoạn đầu phát triển và cần đưa ra nhiều chính sách khuyến khích để thu hút thêm đầu tư – theo các chuyên gia trong nước và quốc tế.

Tổng cục Hải quan Trung Quốc công bố số liệu xuất nhập khẩu cho thấy xuất khẩu tháng 2 của nước này sụt gần 21% và nhập khẩu giảm 5%, đều là những con số xấu hơn nhiều so với dự báo. Khi nhà đầu tư có nhiều lý do để bán cổ phiếu như vậy, không có gì là khó hiểu khi chỉ số Shanghai Composite Index sụt 4,4%, mạnh nhất từ đầu năm. Với phiên giảm này, chứng khoán Trung Quốc chốt một tuần giảm điểm, chấm dứt chuỗi tuần tăng trước đó.

Cái gì tiếp theo:

Dịch tả lợn Châu Phi ở một số tỉnh miền Bắc khiến giá lợn neo ở mức trên 50.000 đồng/kg và kích thích người nuôi tăng đàn. Nguy cơ dịch bệnh ảnh hưởng đến lạm phát không lớn vì nguồn cung vẫn đang gia tăng trong khi dịch bệnh có thể kiểm soát và giá thịt lợn tại Trung Quốc đang trong xu hướng giảm…

Về chủ đề năng lượng, Ông Hoàng Quốc Vượng – Thứ trưởng bộ Công Thương, cho rằng cần thiết để Việt Nam phát triển cấu trúc các nguồn cung cấp năng lượng, bao gồm thủy điện, nhiệt điện và năng lượng tái tạo. Thúc đẩy quá trình chuyển đổi năng lượng theo hướng kinh tế carbon thấp là rất quan trọng, ông nói. Đến cuối năm ngoái, tổng công suất thủy điện tại quốc gia hơn 90 triệu dân này đạt 22.000 MW, trong khi công suất năng lượng mặt trời và năng lượng gió ước tính lần lượt đạt 1.000 MW và 1.500 MW. Ông Vượng nói thêm rằng Bộ cũng đang nhận được một số đề xuất để phát triển các dự án năng lượng mặt trời và gió trong nước.

Trong xu hướng dài hạn, cơ quan quản lý chứng khoán Trung Quốc cũng bắt đầu nới lỏng một số quy định nhằm vực dậy thị trường sau đợt giảm sâu vào năm ngoái. Cho tới hiện tại, Bắc Kinh ủng hộ sự tăng điểm của thị trường chứng khoán, coi đây là một “liều thuốc” giúp cải thiện bảng cân đối kế toán của các doanh nghiệp và niềm tin người tiêu dùng. Mặc dù vậy, những ký ức về vụ nổ bong bóng chứng khoán hồi năm 2015 ở nước này vẫn còn chưa kịp lắng xuống…

Dấu hiệu rủi ro:

Dự phóng tình hình phát triển các quý tiếp theo, nếu thị trường xuất khẩu nông sản không được cải thiện với những biện pháp tức thì, tăng trưởng ngành nông nghiệp sẽ vẫn ở mức thấp và suy giảm từ yếu tố chất lượng và giá…

Để đáp ứng năng lượng phát triển xã hội, còn rất nhiều những rào cản trong lộ trình đạt được những mục tiêu kinh tế xã hội. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) gần đây cho biết, Việt Nam trong giai đoạn đầu phát triển năng lượng tái tạo, do đó chính phủ cần phát triển các cơ chế phù hợp để giảm rủi ro cho các nhà đầu tư trong phát triển năng lượng tái tạo. Phạm Hương Giang, Phó trưởng phòng Năng lượng tái tạo thuộc Bộ Công Thương, cho biết Bộ đang nghiên cứu các cơ chế để thúc đẩy đầu tư phát triển năng lượng tái tạo.

Đã đến lúc thị trường nên tạm nghỉ một chút, bởi cơ quan chức năng đang cảm thấy lo về việc giá cổ phiếu tăng chóng mặt“, nhà phân tích Zhu Junchun thuộc Lianxun Securities nhận xét. “Nhà chức trách muốn thị trường đi lên, nhưng không phải là một thị trường tăng quá nhanh“…

Tất cả mọi bệnh tật khổ đau đều bắt nguồn từ vô minh. Vô minh không còn thì tất cả bệnh tật khổ đau cũng không còn. Khi bệnh tật khổ đau tan biến thì hạnh phúc chân thật sẽ đến”, Đức Gyalwang Drukpa giảng tại buổi lễ ngày hôm nay 9/3/2019.

xxx- NPL

Brief – Tuần 25/02 – 02/03/2019

Các sự kiện chính:

Chiến tranh thương mại, Brexit, lãi xuất FED sẽ là những yếu tố chi phối thị trường chủ yếu trong tháng 3/2019. Sau buổi gặp thượng đỉnh Mỹ – Triều tại Hà Nội, Tổng thống Trump đã ra về “tay trắng”, tuy nhiên, hiệu ứng từ cuộc gặp vẫn là tích cực dù cho nhiều ý kiến trái chiều từ dư luận; nhưng phần lớn số đông cùng có ý kiến “chưa phải thời điểm”, “thà không có… còn hơn một thỏa thuận tồi…”…

Tổng thống Mỹ khẳng định hai bên đã thống nhất rằng “việc ký kết thỏa thuận không thực sự phù hợp“, song Ông ca ngợi tính cách của Chủ tịch Triều Tiên cũng như mối quan hệ giữa hai nhà lãnh đạo. “Chúng tôi đã có thời gian mang tính xây dựng. Chủ tịch Kim là một người có tính cách thú vị, quan hệ giữa chúng tôi rất mạnh mẽ. Tuy nhiên, đôi khi bạn phải đi một cách chậm rãi“, Tổng thống Trump đề cập tới hội nghị thượng đỉnh với Chủ tịch Triều Tiên. Ông cũng đánh giá cách nhìn về phi hạt nhân hóa của lãnh đạo Triều Tiên không thực sự giống Mỹ song hai bên đã xích lại gần hơn rất nhiều so với một năm trước. Đồng thời, ngoại trưởng Pompeo cho rằng kết quả hội nghị “chưa phải là điều có ý nghĩa cho Mỹ“, tiết lộ rằng Tổng thống Trump và các cố vấn “yêu cầu Chủ tịch Kim làm nhiều hơn, nhưng ông ấy chưa sẵn sàng“.

Liệu cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung đang bước vào một cuộc chiến nguy hiểm? Bất chấp những tín hiệu thân thiện từ cả hai phía, cuộc đàm phán có thể không thành công cũng là điều không thể loại trừ…

Cùng với việc đó, việc bắt giữ và dẫn độ sang Hoa Kỳ giám đốc tài chính (CFO) của tập đoàn Huawei – vốn cáo buộc cung cấp thiết bị và dịch vụ viễn thông cho Iran thông qua Nga, cũng là một điểm gây tranh cãi giữa hai nước, làm phức tạp đàm phán thương mại chung. Tổng thống Trump và các thành viên nội các của ông tiếp tục cho thấy tiến trình đàm phán đang được thực hiện dựa trên các thỏa thuận chung, điều này đã giúp thúc đẩy thị trường chứng khoán của cả hai nước kể từ đầu năm 2019. Tuy nhiên, như người ta vẫn nói, “ma dẫn lối quỷ đưa đường” câu chuyên này chưa tới hồi kết và sẽ là tâm điểm trong tháng 3 và suốt những tháng tới.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam đã nâng cao vị thế của mình trên trường thế giới sau khi tổ chức thành công hội nghị thượng đỉnh Mỹ – Triều cùng với sự đánh giá cao của Tổng thống Hoa Kỳ và Chủ tịch Triều Tiên về tăng trưởng kinh tế. Kể từ đầu năm, tuần qua, thị trường Việt Nam cũng đã có một số phiên điều chỉnh, tuy nhiên vẫn trong một xu hướng tăng trưởng, dòng tiền và thanh khoản đều tích cực…

Tại sao nó ảnh hưởng:

Tuy ngay sau khi không có thỏa thuận chung, sắc đỏ đã tràn ngập thị trường trong khu vực, nhưng tại Việt Nam, đó chỉ có thể coi là phiên điều chỉnh sau chuỗi những ngày thị trường tăng mạnh. Theo Bloomberg, chứng khoán châu Á đã giảm mạnh ngay sau khi hội đàm Mỹ – Triều kết thúc mà không đạt được thỏa thuận nào. Trước những thông tin kém tích cực về các thỏa thuận hòa bình chung giữa hai bên, giới đầu tư thế giới, đặc biệt khu vực châu Á đã có những lo ngại cho thị trường thương mại quốc tế. Cụ thể, tính đến chiều ngày 28/2, chỉ số Nikkei 255 của thị trường Nhật Bản đã mất hơn 195,51 điểm (0,91%), hiện giảm về mức 21.361 điểm; chỉ số KOSPI của Hàn Quốc đã giảm 39,35 điểm (1,76%), xuống còn 2.195,44 điểm. Chỉ số chứng khoán của Hong Kong – Hang Seng đã mất 142,94 điểm (0,5%) cũng trong chiều nay. Trong khi chỉ số Shanghai mất 12,87 điểm (0,44%). Chỉ số chung MSCI châu Á – Thái Bình Dương cũng đã mất 0,6%…

Đánh giá của TS. Nguyễn Trí Hiếu, là nước chủ nhà tổ chức hội nghị, tuy hội nghị chưa có kết quả được mong mỏi nhưng thông qua tổ chức, Việt Nam ngoài để lại dấu ấn mạnh mẽ về chính trị, “… có thể Việt Nam có những lợi ích về kinh tế với Triều Tiên và cả Mỹ. Quan hệ kinh tế, hiện tượng song phương cũng như việc phát triển kinh tế của hai quốc gia qua những doanh nghiệp trao đổi về văn hóa, xã hội, lịch sử, kinh tế, thương mại… có thể được khai triển. Hơn nữa, Hàn Quốc và Triều Tiên là những nước có nền văn hóa rất giống Việt Nam nên chắc chắn Việt Nam sẽ có những lợi ích về kinh tế khi những lệnh cấm vận và lệnh trừng phạt đối với Triều Tiên được gỡ bỏ. Nếu trong bối cảnh những lệnh trừng phạt và cấm vận được gỡ bỏ với Triều Tiên thì Việt Nam cũng sẽ mạnh tay đầu tư vào Triều Tiên; cũng như Triều Tiên sẽ đầu tư vào Việt Nam. Quan hệ mậu dịch về xuất nhập khẩu cũng sẽ được tăng cường, Việt Nam có thể mạnh tay trao đổi hàng hóa với Triều Tiên…”.

Và có lẽ với những điểm chung cùng chịu cấm vận trong một thời gian dài, Tổng thống Trump đã không phải ngẫu nhiên khi chọn Việt Nam làm nơi tổ chức hội nghị lần này sau khi tổ chức hội nghị lần thứ nhất tại Singapore – nơi vốn chỉ là làng chài nhỏ và nghèo sau thế chiến II. Tuy rằng theo giới truyền thông Tổng thống Trump ra về “tay không” (empty-hand), nhưng với hình ảnh thay đổi cùng nền kinh tế phát triển mạnh mẽ của Việt Nam – nước chủ nhà lần này, trong những năm gần đây mà đã được Chủ tịch Kim ca ngợi trong chuyến thăm chính thức sau hội nghị và đánh giá là mô hình kinh tế cần nghiên cứu cho Triều Tiên thì việc tuyên bố ngưng tập trận với Hàn quốc ngay lập tức và cùng lúc đồng thời tuyên bố hỗ trợ Philipines bảo vệ các vấn đề trên biển của Hoa Kỳ dường như đã ẩn chứa một thông điệp ngầm nào đó…

Với Hoa Kỳ, nếu như trước đây các tổng thống Mỹ luôn muốn tìm cách xử lý câu chuyện thương mại và các mâu thuẫn khác với Trung Quốc nhưng gần như không thể thành công. Mỗi khi Mỹ chuẩn bị cứng rắn với Trung Quốc thì tình hình trên bán đảo Triều Tiên bỗng “đột ngột căng thẳng”; khi đó, Mỹ buộc phải thông qua Trung Quốc giúp hòa giải để làm dịu tình hình. Có thể thấy, cách tiếp cận Triều Tiên của Tổng thống Trump hoàn toàn khác: Trước khi áp thuế với Trung Quốc vào tháng 6/2018, ông chuyển sang hòa dịu với Triều Tiên. Do đó, khác với các nỗ lực trước trước, trong suốt quá trình căng thẳng quan hệ với Trung Quốc lần này, tình hình trên bán đảo Triều Tiên lại hết sức ổn định. Đây là điều Tổng thống Trump rất cần khi đi vào cuộc đàm phán quyết định trong vòng một tháng tới với Trung Quốc, mà đỉnh cao là cuộc gặp cấp cao giữa ông và ông Tập tại Florida vào cuối tháng 3/2019; trong đó, Trung Quốc buộc phải tính toán có hay không trong việc nhân nhượng các vấn đề cốt lõi:

  • Một, Tổng thống Trump sẽ không chịu sức ép vì bị chỉ trích ở trong nước về thỏa thuận với Triều Tiên. Giờ đây, họ có thể tập trung và dồn toàn bộ nỗ lực vào đàm phán với Trung Quốc.
  • Hai, thông qua thượng đỉnh Mỹ – Triều lần này, thông điệp với Trung Quốc là nếu họ không nhân nhượng đủ lớn, đủ hấp dẫn với Mỹ thì sẽ không có bất kì thỏa thuận nào. Đây sẽ là đòn tâm lý và sức ép rất lớn lên phía Trung Quốc khi họ đứng trước rủi ro rất cao là không thể đạt được thỏa thuận.
  • Ba, Tổng thống Trump cũng chuẩn bị trước cho dư luận [Mỹ và thế giới, nói chung]: tuy hy vọng, có những tín hiệu tích cực nhưng không nên đặt quá nhiều kỳ vọng, cũng như gánh nặng buộc phải thành công cho bản thân tổng thống và nội các của mình. Mỹ đã sẵn sàng cho kịch bản không có thỏa thuận với Trung Quốc.

Và, các cuộc họp cấp cao gần đây ở Washington và Bắc Kinh đã chứng kiến​ một lối diễn trong một vở kịch chung. Các báo cáo đều cho thấy vòng đàm phán thương mại song phương gần đây nhất đã đạt được sự đồng thuận về các vấn đề ngoại vi, như ổn định tiền tệ và đạt được tiến bộ khiêm tốn về ngôn ngữ liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ, dịch vụ và hàng rào phi thuế quan; nhưng không có thỏa thuận nào về các rào cản cấu trúc cốt lõi trong các ngành công nghiệp mà Trung Quốc tin rằng cần có sự bảo vệ khỏi các đối thủ nước ngoài vì họ chưa sẵn sàng cạnh tranh hoặc vì có các vấn đề an ninh liên quan, như trong viễn thông và ngân hàng… – đây có thể coi là một bước tiến lớn…

Xu hướng chính:

Một ít tiến bộ mang ý nghĩa đã đạt được thông qua việc thực hiện đánh giá lại vai trò của các doanh nghiệp nhà nước ở Trung Quốc cả trong nước và ở nước ngoài; ngoài việc mở một phần cho sở hữu hỗn hợp và cải thiện quản lý, nhưng nhà nước kiểm soát chi phối một số các lĩnh vực quan trọng. Mục tiêu của “Made in China 2025”, chương trình chiến lược của đất nước nhằm đạt được sự thống trị trong lĩnh vực công nghệ cao, vẫn không thay đổi…

Cho dù không có thỏa thuận với Triều Tiên lẫn Trung Quốc, Tổng thống Trump sẽ tiếp tục để lại dấu ấn riêng – một điều không hề thay đổi sau 2 năm của nhiệm kỳ. Ông vẫn khẳng định được mình là người làm chủ cuộc chơi, quyết định chơi với ai, chơi như thế nào và khi nào thì dừng. Ngoài ra, tổng thống Mỹ tiếp tục chứng tỏ mình là người khó đoán định, khó hiểu về các quyết định chiến lược, các bước đi của mình và bí ẩn đến phút chót ngay cả đối với các trợ lý hàng đầu của Ông. Khi tất cả đều nghĩ đến thỏa thuận thì cũng là lúc họ ngã ngửa vì chẳng có thoả thuận nào cả! Cuối cùng, Tổng thống Trump vẫn có thể ung dung bước vào cuộc chiến tái tranh cử 2020…

Cái gì tiếp theo:

Ở một khía cạnh khác của các cuộc đàm phán mà người Mỹ đánh giá không cao, nói một cách đơn giản khác: Trung Quốc sẽ có được gì từ bất kỳ cuộc thỏa thuận nào ngoài việc đạt được kéo dài tạm thời rủi ro tăng thuế? Bắc Kinh gần như chắc chắn sẽ phải bám chặt vào mọi biểu hiện phản ứng của Hoa Kỳ trong bất kỳ thỏa thuận thương mại nào. Ông Tập sẽ cần phải có khả năng cho người dân trong nước biết rằng Ông đã có được một điều gì đó từ một thỏa thuận thương mại hơn là hoãn lại mức thuế quan áp cao hơn. Trong khi đó, những bất đồng về chiến lược thương mại giữa các quan chức chính quyền Tổng thống Trump sẽ tiếp tục vào giai đoạn cuối trò chơi…

Điều rủi ro có thể xảy ra nếu chính Ông Trump cho rằng cần có sự hỗ trợ của Trung Quốc để hỗ trợ một thỏa thuận hạt nhân của Triều Tiên sau hội nghị thượng đỉnh với nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un tại Hà Nội. Ông Trump cũng có thể quyết định xuống nước và sẽ ký kết thỏa thuận với Bắc Kinh về cuộc chiến thương mại khi hội nghị thượng đỉnh Hà Nội mang lại kết quả không cao như thế giới ngóng trông nhưng lại phần nào chỉ trích về việc ông không thể nhận được sự nhượng bộ từ Bình Nhưỡng…

Tháng 3 cũng là hạn chót để Vương quốc Anh chính thức rời khỏi Liên minh châu Âu vào ngày 29 tháng 3; nhưng chắc chắn đó là một con đường gập ghềnh. Người dân của Vương quốc Anh đã bỏ phiếu cho Brexit vào ngày 23 tháng 6 năm 2016, với những người bỏ phiếu ủng hộ ngày một thu hẹp số những người bỏ phiếu ở lại. Trong bối  cảnh đó, Thủ tướng Theresa May, người ban đầu bỏ phiếu chống lại Brexit, đã đổi chiều để hỗ trợ ý chí của cử tri…

Dấu hiệu rủi ro:

Quyết định của Hoa Kỳ trì hoãn tăng thuế đối với hàng hóa Trung Quốc trong bối cảnh còn nhiều vấn đề cần giải quyết tại hội nghị thượng đỉnh Trump-Tập sẽ diễn ra tại Mar-a-Lago vào cuối tháng 3 dấy lên nhiều nghi vấn, và có cả nguy cơ đổ vỡ. Một thỏa thuận khiêm tốn không chỉ là khả năng mang lại kết quả. Khả năng không đạt thỏa thuận từ hội nghị thượng đỉnh Trump-Tập được đánh giá ít nhất là 20%. Một giả định cơ bản mà Ông Trump chia sẻ với cả hai phái diều hâu và chim bồ câu trong nội các của mình là Trung Quốc đang đối mặt với nguy cơ thực sự của sự sụt giảm mạnh về tăng trưởng vào giữa năm nay. Viễn cảnh đó sẽ ủng hộ quan điểm “bây giờ hoặc không bao giờ” rằng Hoa Kỳ nên tận dụng đòn bẩy của mình để áp dụng cách tiếp cận cứng rắn trong những tuần tới. Điều đó có nghĩa là một sự đổ vỡ ngoạn mục trong ánh nắng mặt trời Florida là không thể loại trừ…

Ở Vương quốc Anh, Thủ tướng May đã sống sót qua cuộc bỏ phiếu tín nhiệm tại Nghị viện trong một tỷ lệ phiếu “Không tín nhiệm”, và sự đào tẩu trong đảng của chính bà, dẫn tới mất đa số ghế tại Hạ viện. Tuy nhiên, bà vẫn kiên trì, ngay cả khi đảng Lao động đối lập đã phản đối kế hoạch Brexit của Bà May. Vẫn còn có một số khả năng bất ngờ thể xảy ra vào hoặc trước ngày 29 tháng 3 tới…

xxx- NPL

Brief – Tuần 18 – 23/02/2019

Các sự kiện chính:

Kể từ sau Tết nguyên đán tới nay, diễn biến thị trường chứng khoán Việt Nam khá tích cực với sự cải thiện mạnh cả về điểm số cũng như thanh khoản. Kết thúc phiên giao dịch 22/2, chỉ số Vn-Index dừng tại 988,91 điểm, tăng hơn 80 điểm so với trước kỳ nghỉ Tết, tương ứng mức tăng 8,83%.

Liên quan tới giao dịch M&A trước đây, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an (C03) đang điều tra mở rộng vụ án Vi phạm quy định về quản lý và sử dụng vốn đầu tư công gây hậu quả nghiêm trọng xảy ra tại Tổng Công ty viễn thông MobiFone và các đơn vị có liên quan theo Quyết định khởi tố vụ án số 26/C46-P13 ngày 10-7-2018. Thông tin ông Nguyễn Bắc Son và ông Trương Minh Tuấn bị bắt đã chính thức lên báo lề phải.

Bên cạnh đó, vài tuần trước khi diễn ra Hội nghị thượng đỉnh Mỹ – Triều, cuộc gặp gỡ được mong chờ giữa Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump và Chủ tịch Triều Tiên Kim Jong Un, các bước chuẩn bị đã dần dần hoàn tất, Hà Nội siết chặt an ninh với sự xuất hiện của xe bọc thép của cảnh sát cơ động; Việt Nam, trong năm 2018 vừa qua đã tổ chức thành công Diễn đàn kinh tế Thế giới về ASEAN, trước đó đã là chủ nhà của Hội nghị Hợp tác kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) năm 2017, đã không còn xa lạ với công tác tổ chức các sự kiện lớn.

Cũng trong tuần qua, tốn không ít giấy mực của báo chí là vụ kiện li hôn chia tài sản của gia đình Trung Nguyên, sau 10 lần hòa giải bất thành, vụ kiện ly hôn kéo dài hơn 3 năm, những tranh chấp khối tài sản và quyền điều hành Trung Nguyên vẫn chưa đến hồi kết…

Tại sao nó ảnh hưởng:

Ước tính từ sau Tết nguyên đán tới nay, lượng tiền ngoại đổ vào thị trường chứng khoán Việt Nam thông qua 3 quỹ VNM ETF, FTSE Vietnam ETF và VFMVN30 ETF vào khoảng 1.000 tỷ đồng, tương đương 37% tổng giá trị mua ròng của khối ngoại trên HoSE, ngoài ra, cùng với những thông tin tích cực, thị trường đã tăng 10 phiên liên tiếp… Khối ngoại đã mua ròng hơn 2.700 tỷ đồng trên HoSE và điều này đã hỗ trợ không nhỏ cho đà tăng của thị trường. Đáng chú ý, dòng tiền khối ngoại mua ròng mạnh thời gian qua có một phần không nhỏ đến từ các quỹ ETF như VanEck Vectors Vietnam ETF (VNM ETF), db x-trackers vietnam ETF (FTSE Vietnam ETF), VFMVN30 ETF.

Vào ngày 12-7-2018, Bộ Chính trị họp dưới sự chủ trì của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, đã kết luận về trường hợp của ông Nguyễn Bắc Son, ông Trương Minh Tuấn trong thương vụ MobiFone mua 95% cổ phần của Công ty CP Nghe nhìn Toàn Cầu (AVG). Cơ quan thanh tra đã kết luận những vi phạm, làm trái quy định, thiếu trách nhiệm nêu trên tại MobiFone, thiệt hại hiện hữu nghiêm trọng lên vốn của nhà nước khoảng 7.006 tỉ đồng, trong đó thiệt hại từ mua khoản nợ phải trả của AVG 1.134 tỉ đồng; không chỉ vậy, việc thực hiện đầu tư dự án đã trực tiếp ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động kinh doanh viễn thông, làm sụt giảm lớn hiệu quả kinh doanh ngay từ năm 2016 và nhiều năm tiếp theo, số lỗ lũy kế đến cuối tháng 12-2017 là 1.982,7 tỉ đồng.

Ngoài việc nâng cao tầm vóc ngoại giao của Việt Nam với việc tổ chức hội nghị thượng đỉnh Hoa Kỳ – Triều Tiên, sẽ diễn ra vào ngày 27 – 28 tháng 2 tới đây còn làm nổi bật những mối quan hệ ngoại giao mật thiết của Việt Nam với Hoa Kỳ cũng như với Triều Tiên. Những mối liên kết đó đã khiến Hà Nội trở thành nước chủ nhà thích hợp nhất.

Có thể nói ẩn sau những cãi vã trong suốt thời gian qua, cuối cùng vẫn là bài toán chia tài sản. Lần này, phiên toà trở nên căng thẳng hơn so với những phiên trước khi luật sư các bên tranh cãi về đóng góp của thân chủ đối với sự phát triển của Trung Nguyên – một trong những căn cứ xác định tỷ lệ phân chia tài sản. Ngoài các bất động sản đã chia đôi, hai bên chưa tìm được tiếng nói chung về tài sản trong ngân hàng và số cổ phần tại Trung Nguyên… “Tiền nhiều để làm gì?” đã trở thành câu nói nổi tiếng – thành chủ đề được bàn tán mọi nơi từ trên mạng xã hội, tới ra ngoài đường phố…

Xu hướng chính:

Việt Nam đang nổi lên như một đối tác quan trọng với Mỹ ở khu vực Đông Nam Á, vào thời điểm mà phần lớn các quốc gia ASEAN quá bận rộn với việc tập trung giải quyết những vấn đề nội bộ. Do đó, việc tổ chức hội nghị thượng đỉnh này sẽ nâng cao hình ảnh của Việt Nam với tư cách là một chủ nhà chiến lược quan trọng” – ông Murray Hiebert, một lãnh đạo cấp cao của chương trình Đông Nam Á tại Trung tâm nghiên cứu chiến lược và quốc tế, trụ sở tại Hoa Kỳ, đã đánh giá trong buổi trả lời phỏng vấn với tờ The Straits Times. Trong khi, tại nước láng giềng Campuchia, các quan chức chính phủ đang vấp phải sự chỉ trích của Mỹ về việc giam giữ nhà lãnh đạo của phe đối lập; Myanmar, không khá hơn bao nhiêu khi phải vật lộn với bạo lực ở Rakhine phía Tây, nên đang đóng cửa với các nhà phê bình và giới truyền thông. Ngược lại, Việt Nam vẫn luôn giữ mỗi quan hệ hòa hảo với Hoa Kỳ để bảo vệ thị trường xuất khẩu lớn nhất của mình, và mở rộng lựa chọn ngoại giao với Trung Quốc.

Cái gì tiếp theo:

Sau những phiên tăng mạnh gần đây, tâm lý giới đầu tư đang trở nên thận trọng hơn khi chỉ số Vn-Index đang hướng tới vùng “nhạy cảm” 990 điểm. Bộ đôi VHM, VIC sau những phiên tăng mạnh gần đây đã “hạ nhiệt” khiến thị trường chưa thể bứt phá; ở nhóm Bluechips, VRE, VNM, SAB, HPG, MSN, VJC đang là những cổ phiếu tăng điểm đáng chú ý; ngược lại, GAS, FPT, PLX, VIC, VHM, MWG, PNJ đang giảm điểm. Trong khi đó, nhóm ngân hàng đang có những tín hiệu tích cực với ACB, BID, CTG, HDB, TCB, TPB tăng điểm; các nhóm có tính thị trường hơn như chứng khoán, bất động sản, xây dựng, dầu khí…giao dịch khá giằng co…

Hy vọng những lùm xùm xung đột gia đình sẽ được giải quyết bởi phán quyết của tòa vào chiều 25/2 trước sự kiện hội nghị thượng đỉnh Mỹ – Triều đang được mong đợi.

Việt Nam là quốc gia có độ mở nền kinh tế cao, hoạt động xuất nhập khẩu diễn ra rất mạnh và dòng vốn nước ngoài cũng chiếm phần không nhỏ trong vốn phát triển toàn xã hội. Tính đến thời điểm hiện tại Việt Nam đạt được hơn chục Hiệp định thương mại tự do, trong khi Triều Tiên đến nay vẫn chỉ có một đồng minh thân cận duy nhất là Trung Quốc – dù cho nhiều lần lao đao vì những lệnh cấm vận đến từ chính đất nước này. Trong những năm trở lại đây Việt Nam luôn nỗ lực tìm cách giảm khai thác than và thay thế sử dụng than bằng các nguồn năng lượng tái tạo khác, Triều Tiên vẫn phát triển kinh tế chủ yếu dựa vào việc khai thác nguồn khoáng sản – chủ yếu là than. Đó không phải là con đường lâu dài cho Triều Tiên trong bối cảnh Liên Hợp Quốc và hầu hết các quốc gia trên thế giới đều đang muốn giảm bớt các tác động môi trường từ ngành nhiệt điện và khai thác khoáng sản này. Mô hinh phát triển của Việt Nam gần đây cũng đã được Triều Tiêu đánh giá cao, góp phần thúc đẩy thắt chặt thêm quan hệ giữa hai nước.

Dấu hiệu rủi ro:

Sau nhiều năm nỗ lực chuẩn bị, trong tháng 9/2018, thị trường chứng khoán Việt Nam đã được FTSE Russell đưa vào danh sách rút gọn nâng hạng lên thị trường mới nổi loại hai. Bên cạnh đó, Việt Nam cũng được đánh giá là ứng viên sáng giá trong danh sách nâng hạng thị trường mới nổi của MSCI trong năm 2020. Việc nâng hạng thị trường sẽ giúp thị trường chứng khoán Việt Nam thu hút dòng vốn đầu tư từ các quỹ tracking theo FTSE và MSCI Index, cũng như nhiều quỹ tự xây dựng chỉ số, hoặc đầu tư thông qua các chỉ số hiện có như VN30, VN50, VN100.

Theo ước tính của CTCK Bảo Việt, ngay khi được nâng hạng lên thị trường mới nổi của MSCI Và FTSE, lượng vốn có khả năng thu hút ít nhất 1,2 tỷ USD từ các quỹ chỉ số. Tuy vậy, lượng vốn này sẽ không phân bổ đều trên thị trường, mà sẽ tập trung vào một số cổ phiếu quy mô lớn, đáp ứng đủ điều kiện. Những cổ phiếu được dự báo “lọt rổ” có thể kể tới như VIC, VHM, VNM, VRE, SAB, VJC, BVH, VCB và hầu hết những cổ phiếu trong nhóm này đều đã bứt phá ngoạn mục trong thời gian gần đây.

xxx – NPL

Cò quay Nga…

Những canh bạc thắng lớn đưa người chơi một bước thành triệu phú…

Người ta cho rằng Russian Roulette xuất hiện lần đầu trong doanh trại của các binh lính Nga thời Sa hoàng, họ giải trí sau khi thua trận. Đó cũng chính là lý do trò này gọi là “Russian Roulette” dịch sang tiếng Việt là “cò quay Nga” – một trò chơi tàn nhẫn. Khác với các loại trò chơi sử dụng xúc xắc, quân bài, bàn quay roulette bình thường Russian Roulette là trò chơi tử thần với khẩu súng lục ổ xoay và 1 viên đạn; tiền cược chính là tính mạng của người chơi. Luật chơi thì vô cùng đơn giản: những người mạo hiểm tham gia sẽ lần lượt cầm súng chĩa vào đầu mình và bắn sau khi xoay ngẫu nhiên ổ đạn với 1 viên duy nhất, ai đen đủi dính phải lượt có đạn sẽ chết. Trò chơi kết thúc khi chỉ còn 1 người sống sót cuối cùng. Với tính mạo hiểm và kịch tính, trò chơi không chỉ thu hút giới binh nghiệp; đã có một nghệ sĩ thiệt mạng sau khi thử chơi, đó là ca sĩ Calitri, trưởng một ban nhạc Rock ở Chicago. Theo những người chứng kiến, ca sĩ này trước khi chết vẫn còn lẩm bẩm câu “không sao đâu, cái này không có đạn”…

THIRTEEN-jumbo

Ngoài ra cò quay Nga còn được xuất hiện rất nhiều lần trên điện ảnh cũng như truyền hình, điển hình như bộ phim “Đấu thủ số 13” của đạo diễn Géla Babluani – đó cũng chính là hình ảnh lờ mờ hiện ra trong tâm trí người viết sau khi đọc báo cáo về hàng loạt các ngân hàng công bố kết quả hoạt động năm Mậu Tuất. Thêm vào đó, Brand Finance vừa công bố Top 500 thương hiệu ngân hàng mạnh nhất và có giá trị nhất trên thế giới năm 2019 (Brand Finance Banking 500), trong đó, ở khu vực ASEAN, Thái Lan đang góp 7 cái tên trong bảng danh sách này, Indonesia có hơn 10 ngân hàng, Malaysia 8 ngân hàng, Philippines hơn 10 ngân hàng, Singapore 3 ngân hàng,… Nếu so với những nước này, số ngân hàng Việt có mặt trong danh sách quả thực còn rất khiêm tốn. BIDV, VietinBank, Vietcombank là 3 ngân hàng TMCP có vốn chi phối của Nhà nước tiếp tục có mặt trong Top 500 với vị trí được cải thiện đáng kể; trong đó, thứ hạng giá trị thương hiệu VietinBank từ 310 chuyển lên 242, BIDV từ 351 lên 307, Vietcombank từ 368 lên 325 so với 1 năm trước.

Đáng chú ý hơn cả là ngoài 3 “ông lớn” ngân hàng thương mại nhà nước, Top 500 thương hiệu ngân hàng giá trị nhất toàn cầu năm nay lần đầu tiên có sự góp mặt của một ngân hàng tư nhân Việt Nam là VPBank. Thứ hạng của nhà băng này là 361 về giá trị thương hiệu.

Đó là đánh giá từ bên ngoài, nhìn nội tại…

Theo công bố từ Ngân hàng Nhà nước, năm 2018 kết thúc với tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống dự kiến sẽ ở mức thấp nhất trong bốn năm qua, thấp hơn nhiều so với hai năm gần nhất 2016 và 2017, ước tính dưới 16% và chỉ quanh 15,5%.

Với mô hình hoạt động cơ bản truyền thống như hiện nay của các ngân hàng Việt Nam, tín dụng là một cấu phần có ảnh hưởng lớn [nhất] tới lợi nhuận các ngân hàng hàng năm, tuy nhiên năm nay, theo định hướng siết lại của Ngân hàng Nhà nước qua các chỉ tiêu cụ thể được giao, lợi nhuận phần nào bị ảnh hưởng…

Ngay trong nửa đầu tháng 12/2018, với việc hoàn tất thoái vốn tại Ngân hàng Quân đội (MB) và Ngân hàng Xuất nhập khẩu Việt Nam (Eximbank), một khoản thu lớn sẽ được Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) hạch toán trong năm nay, cùng với kết quả định hình sau 11 tháng, cùng với kết quả thoái vốn, dự kiến lợi nhuận Vietcombank năm nay sẽ tiếp tục tạo kỷ lục mới trên 15.000 tỷ đồng, vượt xa chỉ tiêu kế hoạch của cả năm.

Tương tự tại Ngân hàng Kỹ thương (Techcombank), sau kết quả 9 tháng, lãnh đạo ngân hàng này cho biết họ tin tưởng sẽ hoàn thành chỉ tiêu lợi nhuận năm, cũng như tiếp tục đặt kế hoạch tăng trưởng lợi nhuận đều đặn trong năm tới. Tăng trưởng tín dụng 2018 đã được Ngân hàng Nhà nước điều chỉnh lên 20%, sau bước tăng mạnh vốn giữa năm nay tạo thêm điều kiện thuận lợi cho ngân hàng này.

Tuy phải đối mặt với sự kiện nguyên lãnh đạo cao cấp bị bắt, Ngân hàng Đầu tư và phát triển Việt Nam (BIDV) cũng nhanh chóng cập nhật tình hình kinh doanh với việc cơ bản hoàn thành các mục tiêu kế hoạch kinh doanh năm 2018 đã được đại hội đồng cổ đông thông qua vào cuối tháng 11/2018, đặc biệt, lợi nhuận tăng trưởng 18%.

Nhưng không phải ngân hàng nào cũng tốt như vậy, ngay sau tuần đầu tiên của tháng 12, khi năm 2018 gần kết thúc, quyết định hạ mạnh chỉ tiêu lợi nhuận và tăng trưởng tín dụng của Ngân hàng Công thương Việt Nam (VietinBank) đã gây ra cú shock cho các nhà đầu tư; dù chỉ tiêu mới được xem là tối thiểu, nhưng với mức lợi nhuận 6.700 tỷ đồng là điều chỉnh rất lớn so với 10.800 tỷ đồng ở kế hoạch đầu năm.

Qua thực tế đánh giá các năm hoạt động gần đây, tại “Hội nghị triển khai nhiệm vụ ngành ngân hàng năm 2019”, ông Phan Đức Tú, Chủ tịch BIDV, đã tiết lộ mức tăng trưởng của chỉ số này năm 2018 vừa qua chỉ đạt [dương] 13% so với 2017; với mức lợi nhuận trước thuế năm 2017 đạt 8.665 tỷ đồng, có thể tính nhanh được mức lợi nhuận năm 2018 xấp xỉ đạt mức 9.800 tỷ. Ông Tú cũng thông tin thêm, năm 2018 ngân hàng này đã nâng tổng tài sản lên 1,283 triệu tỷ đồng, tăng 9,1%; nhờ việc tăng mạnh dư nợ tín dụng nên tỷ lệ nợ xấu tại ngân hàng này đã giảm xuống dưới 1,4% tổng dư nợ so với mức 1,62% hồi đầu năm, điều này cũng ẩn chứa rủi ro vì thường phải cần trải qua một thời gian thì chất lượng tín dụng của một giao dịch mới được khẳng định…

Cũng tại hội nghị này, số tiền lãi trước thuế kỷ lục 7.525 tỷ đồng của Agribank cũng được Chủ tịch ngân hàng, ông Trịnh Ngọc Khánh, công bố. Tuy nhiên, ông Khánh bổ sung thêm, mức tăng trưởng của lợi nhuận năm nay không đến từ tăng lãi suất cho vay vì từ đầu năm Agribank đã giảm lãi suất khá nhiều. Lợi nhuận năm vừa qua chủ yếu đến từ mảng dịch vụ tăng thu trên 20%, và ngân hàng thu hồi được hơn 12.000 tỷ đồng nợ xấu đã xử lý, chiếm 14% tổng nợ đã xử lý. Lần đầu tiên sau nhiều năm, nợ xấu nội bảng tại nhà băng này đã giảm về 1,51% tổng dư nợ, nhưng con số này cũng không tách được tỷ lệ số khoản tín dụng đã cơ cấu lại…

Ở khối ngân hàng thương mại cổ phần, nhiều ngân hàng tính tới cuối tháng 1/2019 còn chưa công bố kết quả kinh doanh cả năm, nhưng qua 3 quý từ đầu, mức lợi nhuận đã gần đạt kế hoạch cả năm, trong khi quý IV theo thông lệ là quý mang về nhiều lợi nhuận nhất cho ngành ngân hàng. Trong những ngân hàng đã công bố, cả Sacombank và TPBank đều đã ước tính con số lợi nhuận thu về năm nay với kết quả tăng mạnh, cùng đạt trên 2.200 tỷ đồng; hay như trường hợp của Maritime Bank MSB, dù chưa công bố thông tin về kết quả kinh doanh năm qua, trong thông báo nội bộ mới đây của nhà băng này đã tiết lộ lần đầu tiên mức lợi nhuận trước thuế ngân hàng đã đạt trên 1.000 tỷ đồng. Trong khi những năm gần đây ngân hàng này chỉ có số tiền lãi quanh mức 160 tỷ đồng vì gánh nặng trích lập dự phòng rủi ro nên việc đột biến về hiệu quả không biết liệu có như ổ đạn xoay…

 

Uỷ ban Giám sát Tài chính Quốc gia đã thực hiện ước tính lợi nhuận của các ngân hàng cũng có những đánh giá lạc quan; cụ thể, theo cơ quan này, tổng lợi nhuận sau thuế của các TCTD năm 2018 sẽ tăng 40% so với năm trước. Đặc biệt, đơn vị này cho biết tin mừng là bên cạnh nguồn thu từ hoạt động tín dụng thì dịch vụ bảo hiểm qua ngân hàng sẽ đóng góp tích cực hơn vào nguồn thu dịch vụ của ngân hàng vốn luôn có tỷ trọng thấp trong hoạt động hiện nay. Để đạt được việc này, doanh thu phí bảo hiểm tăng 25,8% và đã có khá nhiều thỏa thuận hợp tác giữa ngân hàng và doanh nghiệp bảo hiểm được ký kết thời gian qua sẽ giúp mảng này tăng trưởng liên tục. Bên cạnh đó, hoạt động thu hồi và xử lý các khoản nợ xấu đã trích lập đang được thực hiện khá ráo riết giúp các ngân hàng thu hồi vốn và điều chỉnh các tỷ lệ an toàn, đặc biệt là việc đấu giá tài sản đảm bảo để xử ký nợ xấu; việc xử lý được các khoản nợ xấu còn giúp ngân hàng hoàn lại chi phí đã trích lập dự phòng trước đó thành lợi nhuận – đâu đó cũng giống với hoạt động lên (load) đạn vào ổ…

Năm 2018, ngành ngân hàng nổi lên một loạt các hoạt động và vấn đề tồn đọng:

Biến động mới về nhân sự

Áp lực biến động nhân sự từ thay đổi luật thực tế là không quá lớn cho dù nhân sự trong ngành ngân hàng với đặc thù hoạt động luôn là vấn đề nổi cộm. Trong đó, luật sửa đổi bổ sung một số điều Luật các tổ chức tín dụng vừa có hiệu lực ngày 15/1 đã giới hạn Chủ tịch Hội đồng quản trị của ngân hàng không được đồng thời là Chủ tịch, thành viên Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc , Phó Tổng giám đốc của doanh nghiệp khác.

Theo kế hoạch tổ chức ĐHĐCĐ mà một số ngân hàng hé lộ gần đây, mùa đại hội năm nay có thể sẽ chứng kiến điều bất ngờ từ việc bổ sung/ thay thế nhân sự HĐQT như Sacombank, Eximbank bầu bổ sung nhân sự còn SHB sẽ thay thế Phó Chủ tịch Trần Ngọc Linh, VIB dự kiến sẽ bầu thay thế 2 thành viên HĐQT đến từ đối tác chiến lước CBA. Một số ngân hàng có vốn Nhà nước, có nhiều cán bộ là thành viên HĐQT đã đến tuổi nghỉ hưu như Chủ tịch PGBank Bùi Ngọc Bảo, Ủy viên phụ trách HĐQT BIDV Trần Anh Tuấn.

Tuy nhiên, điều luật này sẽ không lập tức gây ra “làn sóng” đổi nhân sự các nhà băng bởi trường hợp người quản lý, điều hành và các chức danh khác không đáp ứng quy sẽ được tiếp tục đảm nhiệm chức vụ đến hết nhiệm kỳ hoặc đến hết thời hạn bổ nhiệm.

Kỳ vọng cổ tức

Một trong các vấn đề được cổ đông quan tâm nhất là chuyện chia cổ tức.

Với kết quả kinh doanh toàn ngành tăng trưởng ước tính theo Ủy ban giám sát tài chính quốc gia, lợi nhuận chưa phân phối của các nhà băng đã dày thêm nhờ khoản lãi tăng mạnh năm qua. Cùng đó, có thể trong năm nay, các ngân hàng quốc doanh sẽ có thể được trả cổ tức bằng cổ phiếu sau rất nhiều năm buộc trả tiền mặt. Quyết định 1058 của Thủ tướng phê duyệt Đề án tái cơ cấu đã yêu cầu Bộ Tài chính phối hợp cùng NHNN cân đối, bố trí nguồn dành tăng vốn cho các ngân hàng này; nhất là khi các khoản tiền từ thoái vốn, IPO các DNNN bổ sung đáng kể vào ngân sách nhà nước, áp lực đóng góp cổ tức từ các ngân hàng vào nguồn ngân sách quốc gia có thể nhờ đó mà giảm bớt…

Tăng vốn từ áp lực Basel II – Thông tư 41

Cũng theo tính toán của Ủy ban giám sát tài chính Quốc gia, tới cuối năm 2020, các nhà băng sẽ phải tăng vốn tự có dự kiến gấp 1,8 – 2 lần mới có thể đáp ứng quy định của Basel II mà cụ thể đã được luật hóa tại Việt Nam qua Thông tư 41. Một áp lực khác đến từ chính nhu cầu tăng trưởng tín dụng của ngân hàng với tăng trưởng tín dụng bình quân đề ra cho năm tới là 17%. Để đảm bảo hệ số CAR khi liên tục tăng tài sản có rủi ro, việc tăng vốn là cấp thiết.

Nếu như trước đây, việc tăng vốn của các ngân hàng thường chủ yếu nhờ vào nguồn vốn chủ sở hữu của các ngân hàng (chia cổ phiếu thưởng, trả cổ tức bằng cổ phiếu…) thì năm 2017 và 2018 vừa qua một số ngân hàng đã huy động tiền mới thành công từ các thương vụ phát hành riêng lẻ hay chào bán cho cổ đông hiện hữu.

Nới room và việc đưa cổ phiếu lên sàn được kỳ vọng sẽ là yếu tố thúc đẩy giao dịch thứ cấp cổ phiếu ngân hàng. Nhìn lại một năm trở lại đầy ấn tượng vừa qua, thành công trên thị trường thứ cấp với thiết lập một mặt bằng giá mới cùng mức thanh khoản lên tới hàng triệu cổ phiếu mỗi phiên, qua đó sẽ là bàn đạp cho hoạt động phát hành cổ phiếu. Thời gian chính thức áp dụng Basel II chỉ còn 2-3 năm nữa cũng đồng thời với việc các ngân hàng cần nhanh chân hơn trong cuộc đua này.

Bao giờ cho tới… nới [room]?

Cách đây hơn một năm, trong buổi phỏng vấn với Bloomberg Television, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã bỏ ngỏ việc nới ‘room’ ngân hàng với thời gian sớm nhất là trong năm 2017. Mốc thời gian 2017 đã qua. Câu chuyện nới room thực tế không quá mới, và cũng không lạ khi việc đưa ra một quyết định liên quan đến vấn đề trên cần thời gian xem xét toàn diện bởi ngân hàng vốn là huyết mạch của nền kinh tế.

Cho tới nay nay, room ngoại hiện đã đầy tại nhiều ngân hàng hoặc bản thân nhà băng để dành riêng khoảng 10 -15% vốn điều lệ để dành cho cổ đông chiến lược tương lai.

Theo công ty chứng khoán BSC, sẽ có không ít hơn 9 ngân hàng đăng ký giao dịch và niêm yết trong thời gian tới. Nhiều cổ phiếu lên sàn thời gian gần đây như HDB, VPB đã phản ánh sức hút của các cổ phiếu ngân hàng mới đầy tiềm năng…

Liệu cho vay tiêu dùng có còn là “mỏ vàng”…

Theo số liệu của VDSC, tăng trưởng tín dụng tiêu dùng là cánh cửa cho tăng trưởng tín dụng tại các ngân hàng. Giá trị các khoản vay tín dụng tiêu dụng hiện chủ yếu vẫn tập trung ở các ngân hàng thương mại bởi đây chủ yếu là các khoản vay mua ô tô, sửa chữa nhà… có giá trị lớn, do đó, gần đây, ngân hàng nhà nước (NHNN) cũng đã yêu cầu giám sát chặt vay tiêu dùng nhưng thực chất là để đầu tư, kinh doanh bất động sản, chứng khoán để đảm bảo tính bền vững của thị trường.

Dòng vốn cho vay tiêu dùng qua các công ty tài chính chỉ chiếm khoảng 3,3% hồi năm 2016 nhưng đang mở rộng khá nhanh tiếp tục giúp các công ty tài chính trở thành “gà đẻ trứng vàng” cho các ngân hàng sở hữu. FECredit đóng góp khoảng 50% trong tổng lợi nhuận trước thuế hợp nhất 8.100 tỷ đồng của VPBank. Còn HD Saison cũng đóng góp 380 tỷ đồng trong riêng 9 tháng 2017. Dư địa tăng trưởng lĩnh vực này vẫn còn rất rộng mở trong trung hạn khi quy mô hiện chỉ khoảng 19% GDP năm 2017. Tuy nhiên, rủi ro tiềm ẩn từ cho vay tiêu dùng không phải là không có – đó là việc dòng vốn chảy lệch sang các tài sản đầu cơ hay khả năng các nhà băng đánh giá cao mức độ tín nhiệm của người vay do tài sản thế chấp tăng giá trị.

Sự gia tăng của nguồn thu phi tín dụng

Bên cạnh nguồn thu từ tín dụng là kênh thu chủ yếu truyền thống chiếm tỷ trọng chi phối, nhiều ngân hàng đã gia tăng đáng kể nguồn thu phi tín dụng. Thậm chí, một vài ngân hàng bắt đầu rục rịch áp dụng biểu phí mới, những cái bắt tay hợp tác phân phối bảo hiểm qua kênh ngân hàng (bancassurance), kênh thanh toán đang ngày càng trở nên phổ biến nhờ những điều chỉnh trong thói quen tiêu dùng, phát triển của thương mại điện tử hay quy định hạn chế giải ngân vốn vay bằng tiền mặt mới đây của NHNN. Các yếu tố này là những động cơ để thúc đẩy các nguồn thu phi tín dụng của các ngân hàng.

Thu hồi nợ xấu và những quả ngọt từ “trái đắng”

Nợ xấu không phải của riêng ngành ngân hàng, liên quan tới nghĩa vụ trả nợ của người đi vay. Bên cạnh khoản vay đối với ngân hàng, thường phải có tài sản cầm cố để đảm bảo cho khoản vay nhưng lại nằm ở ngoài hạch toán sổ sách thông thường, bởi vậy, khi nhiều khoản nợ bên đi vay không còn khả năng chi trả, các ngân hàng buộc sử dụng lợi nhuận của mình để bù đắp cho những rủi ro mất vốn này – trích lập dự phòng cho các khoản nợ xấu. Khi nợ xấu trở thành nợ không thể thu hồi được vì lý do này hay lý do khác thì ngân hàng phải “xuất toán” tài sản để đấu giá thu hồi khoản nợ, hoặc nếu khách hàng phục hồi khả năng kinh doanh mà hoàn trả lại khoản nợ thì ngân hàng sẽ hạch toán ghi nhận khoản thu này, và bởi vậy lợi nhuận sẽ được cải thiện thêm.

Nhìn lại thời gian từ khi Nghị quyết 42 có hiệu lực, nhiều ngân hàng liên tục ra thông báo thu giữ và rao bán tài sản đảm bảo hay ghi nhận “trái đắng” là phần thu hồi nợ xấu từ các khoản nợ đã xử lý vào lãi hoạt động khác; hơn nữa, nhờ tích cực trích lập, gánh nặng dự phòng cho các khoản nợ xấu cũ các năm tới sẽ giảm đáng kể.

Bước chuyển mới trong tái cơ cấu ngân hàng

Cùng với 3 ngân hàng 0 đồng, Sacombank và DongABank là 5 ngân hàng thuộc diện trọng tâm tái cơ cấu năm 2017-2018. Nhìn từ phía tích cực, tái cơ cấu các ngân hàng này đồng thời cũng mở ra cánh cửa cho các nhà đầu tư mới bước chân vào ngành hay các nhà băng khác mở rộng quy mô. Nhiều thương vụ M&A kỳ vọng được nổ ra trong các năm tới…

Cụ thể, tại ba ngân hàng 0 đồng, nhiều thay đổi khá tích cực đặc biệt về nợ xấu đã diễn ra sau 2-3 năm mua lại bắt buộc. CBBank xử lý được 5.000 tỷ đồng; GPBank báo cáo giá khoản nợ đã bán VAMC và các khoản phải thu đến cuối năm 2017-2018 đã giảm mạnh; OceanBank được xem là điển hình xử lý nợ xấu tốt nhất trong 3 ngân hàng được NHNN mua lại, thêm vào đó, OceanBank đang tiến gần hơn đến một thỏa thuận bán chuyển nhượng 100% vốn cho một đối tác nước ngoài.

Quy trình xử lý đối với ngân hàng được mua bắt buộc đã chính thức được quy định trong Luật sửa đổi bổ sung một số điều Luật các tổ chức tín dụng hồi cuối tháng 11/2017, theo đó, việc chuyển nhượng sẽ được thỏa thuận trực tiếp với giá không thấp hơn giá trị thực của vốn điều lệ và các quỹ dự trữ và theo cơ chế giá thị trường.

Trong những ngày cuối cùng của năm 2018, không ít những kỷ lục được xác lập với những chỉ tiêu kinh doanh bứt phá và cải thiện tỉ lệ an toàn, tỉ lệ nợ xấu giảm – đã thể hiện qua 10 điểm ghi nhận theo đây:

Thứ nhất, tài sản ước tính của các tổ chức tín dụng: Theo báo cáo tổng quan thị trường tài chính năm 2018 của Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia (NFSC), trong năm 2018, tổng tài sản hệ thống tổ chức tín dụng (TCTD) tăng khoảng 11,5% so với cuối năm 2017. Theo đó tổng tài sản ước tính hiện tại khoảng 11.152.000 tỉ đồng; với tổng tín dụng ước tăng khoảng 14-15% (năm 2017 tăng 17,6%) – mức tăng trưởng thấp nhất trong 3 năm gần đây.

Thứ 2, tăng trưởng lợi nhuận của các tổ chức tín dụng: Cũng theo ước tính của Ủy ban giám sát tài chính Quốc gia, lợi nhuận sau thuế của TCTD năm 2018 ước tính tăng khoảng 40% so với năm 2017 (năm 2017 tăng 52,3%). Các chỉ tiêu sinh lời tiếp tục được cải thiện, ROA ước đạt 0,9% (năm 2017: 0,73%), ROE ước đạt 13,6% (năm 2017: 11,22%).

Thứ 3, huy động vốn từ tổ chức kinh tế và dân cư tăng trưởng ổn định: Báo cáo tổng quan thị trường cũng cho biết, nguồn vốn huy động từ tổ chức kinh tế và dân cư tăng trưởng ổn định so với năm 2017, trong đó vốn huy động ước tăng 15% so với năm 2017 (năm 2017 tăng 14,6%); đáng chú ý là năm 2018, tình hình huy động vốn ngoại tệ tăng mạnh khoảng 17% (năm 2017: 2,1%), chiếm 9,9% tổng vốn huy động. Vốn huy động VND tăng khoảng 14,3%, chiếm 90,1% tổng vốn huy động.

Thứ 4, tăng trưởng tín dụng: Theo số liệu chính thức của Tổng cục Thống kê, tính đến 20/12, tăng trưởng tín dụng của nền kinh tế ước tính đạt 13,3% so với cùng kỳ năm 2017 (năm 2017 đạt 16,96%), đây là mức tăng trưởng tín dụng thấp nhất trong những năm gần đây.

Thứ 5, tỉ lệ nợ xấu: Sau hơn một năm thực hiện Nghị quyết 42/2017/QH14 của Quốc hội về xử lý nợ xấu, hệ thống TCTD xử lý được khoảng 30% nợ xấu xác định tại thời điểm 15/8/2017 – theo nhận định của NFSC. Cụ thể hơn, tỷ lệ nợ xấu năm 2018 giảm nhẹ ở mức 2,4% so với cuối năm 2017 (năm 2017: 2,5%). Dự phòng rủi ro tín dụng tăng khoảng 30,1% so với cuối năm 2017; trong đó, tỷ lệ dự phòng rủi ro tín dụng so với nợ xấu báo cáo cải thiện lên mức 78,2% (năm 2017: 65,4%).

Thứ 6, ngân hàng tất toán nợ xấu VAMC: Giá trị xử lý nợ xấu năm 2018 tăng khoảng 30% so với năm 2017 không bao gồm các khoản nợ bán cho VAMC; trong đó, sử dụng dự phòng rủi ro tín dụng chiếm 59,8%; thu nợ từ khách hàng chiếm 33,2%; bán phát mại tài sản chiếm 3%, còn lại bằng các hình thức khác. Một số ngân hàng thương mại đã tất toán toàn bộ nợ xấu đã bán cho VAMC (Vietcombank, Techcombank, Vietinbank, MBbank, VIB) hoặc chủ động mua lại các khoản nợ đã bán cho VAMC để tự xử lý.

Thứ 7, ngân hàng đạt chuẩn BASEL II: Trên toàn hệ thống (khoảng 100 tổ chức tín dụng, gồm trên 30 ngân hàng thương mại) hiện nay duy nhất mới chỉ có 3 đơn vị đạt chuẩn basel II được Ngân hàng Nhà nước chấp thuận áp dụng từ năm 2019 là OCB, Vietcombank, VIB. Như vậy, năm 2020 là thời điểm để 10 ngân hàng thí điểm là Vietcombank, Vietinbank, BIDV, Techcombank, ACB, VPbank, MBbank, Maritimebank và Sacombank áp dụng phương pháp này.

Thứ 8, kiều hối kỷ lục: Cũng theo thông lệ hàng năm, lượng kiều hối chuyển về Việt Nam ngày càng tăng mạnh vào cuối năm. Ước tính đến thời điểm này, lượng kiều hối gửi về nước là 18,9 tỷ USD, chiếm 6,6% GDP cả nước. Các ngân hàng cho biết, lượng kiều hối chuyển về vào dịp Tết thường tăng khoảng 20 – 25% so với các tháng trong năm. 2018, do Tết Nguyên đán đến sớm, gần với Noel và Tết Dương lịch, kiều bào tập trung gửi tiền về dịp năm mới cho người thân ăn Tết, lì xì và mừng tuổi. Vì thế, lượng kiều hối đã có những đột biến khác với những năm trước.

Thứ 9, vốn hóa ngân hàng niêm yết: Tính đến 29/12, vốn hóa của 17 ngân hàng đang niêm yết đạt hơn 731 nghìn tỉ đồng. Trong đó, đứng đầu danh sách là Vietcombank, tiếp ngay sau là BIDV.

Thứ 10, số lượng ngân hàng niêm yết: Tính đến cuối năm 2018, có 17 ngân hàng niêm yết trên sàn chứng khoán; trong đó, 10 ngân hàng niêm yết trên sàn chứng khoán TP.HCM, 4 ngân hàng trên sàn chứng khoán Hà Nội và 3 ngân hàng trên sàn UPCoM.

bank

Để ổn định và phục vụ tăng trưởng kinh tế tới 2022, dự báo tăng trưởng tín dụng trong 3-5 năm tới sẽ duy trì ở mặt bằng khoảng 14%/năm, thấp hơn so với giai đoạn 2015-2017 (trung bình 18,1%) xuất phát từ cả cung và cầu tín dụng. Theo đó, về phía cầu tín dụng, tăng trưởng kinh tế được dự báo chậm lại với GDP năm 2019 dự báo ở mức 6,4-6,5%. Kinh tế tăng trưởng được đánh giá là sẽ chậm lại sẽ đi đôi với nhu cầu vay vốn mở rộng sản xuất kinh doanh từ phía doanh nghiệp cũng có thể giảm tốc tương ứng. Ngoài ra, lãi suất được dự báo tăng nhẹ 0,25-0,5% trong năm 2019 cũng sẽ ảnh hưởng đến nhu cầu vay vốn của khách hàng.

Về phía cung tín dụng, nguồn cung tín dụng bất động sản đang bị siết lại thông qua quy định nâng hệ số rủi ro đối với các khoản cho vay kinh doanh bất động sản lên 200% vào đầu 2018 và 250% vào đầu 2019, đồng thời giảm tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn xuống 40% vào đầu 2019.

Bên cạnh đó, với việc áp dụng Basel II, nhu cầu vốn ước tính để đáp ứng được mức tăng trưởng tín dụng 14-15%/năm ở các ngân hàng niêm yết là khoảng 237.000 tỷ đồng trong giai đoạn 2018-2019. Nhu cầu vốn lớn nhất tập trung ở Vietinbank, LienVietPostBank và Sacombank với mức tăng vốn bình quân hàng năm trong giai đoạn tới lần lượt là 22%, 16% và 13%/năm.

Trong 2018, tỷ lệ thu nhập lãi cận biên (Net Interest Margin – NIM) các ngân hàng tăng bình quân 0,16% do lãi suất đầu ra tăng mạnh hơn so với lãi suất đầu vào và tỷ lệ chỉ số huy động/cho vay (LDR) tăng.

Đối với 2019, các chuyên gia đánh giá ngành ngân hàng có thể đạt mức cao do tỷ lệ LDR tại hầu hết các ngân hàng vẫn đang ở dưới mức quy định theo Thông tư 36 và quyền thương lượng (bargaining power) của ngân hàng vẫn ở vị thế cao hơn so với khách hàng, nhờ đó có thể thay đổi lãi suất đầu ra theo biến động lãi suất đầu vào, duy trì chênh lệch có lợi cho ngân hàng.

Báo cáo ngành ngân hàng 2019 của CTCP Chứng khoản Bảo Việt (BVSC) mới đây nhận định ngành ngân hàng có thể đạt NIM (tỷ lệ thu nhập lãi cận biên) ở 3,2%, tương đương 2018. Trong đó, hai yếu tố tác động tiêu cực tới NIM là việc đưa tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn phải về 40% vào 1/1/2019 và nguồn vốn giá rẻ từ Kho bạc Nhà nước có thể sẽ giảm trong 2019 do tình hình giải ngân đầu tư công tốt hơn so với 2018. Tuy nhiên, tiền gửi kho bạc nhà nước chỉ ảnh hưởng đến ba ngân hàng thương mại cổ phần Nhà nước là BIDV, VietinBank, Vietcombank và những ngân hàng đang có thể có tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn quanh 40% gồm có VIB, TPBank, LienVietPostBank, Eximbank và Bac A Bank.

Bên cạnh những yếu tố lạc quan, thách thức lớn nhất mà hệ thống ngân hàng đối mặt trong năm 2019 được TS. Nguyễn Trí Hiếu – Chuyên gia tài chính chỉ ra chính là những biến động bất thường từ thị trường tài chính toàn cầu xuất phát từ cuộc chiến thương mại Mỹ – Trung và lộ trình thắt chặt tiền tệ của FED.

Lợi ích kép từ chính sách tín dụng thắt chặt

Cũng cùng trong Báo cáo Tổng quan về thị trường tài chính năm 2018 của Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia, tổng tài sản hệ thống các TCTD tăng khoảng 11,5% so với cuối năm 2017; trong đó, tổng tín dụng ước tăng khoảng 14-15% giảm nhẹ so với năm 2017 (17,6%). “Đây là mức tăng trưởng thấp nhất trong ba năm gần đây, nhưng phù hợp với mục tiêu kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế”, Cơ quan này đánh giá; nhưng,

nguồn vốn huy động từ tổ chức kinh tế và dân cư của hệ thống tăng trưởng ổn định, ước tăng 15% so với năm 2017 (năm 2017 tăng 14,6%), qua đó vốn huy động tăng trưởng ổn định trong khi tín dụng tăng thấp hơn so với các năm trước nên thanh khoản của hệ thống TCTD năm 2018 duy trì ổn định. Đáng chú ý hơn cả là tỷ lệ nguồn vốn ngắn hạn sử dụng cho vay trung và dài hạn bình quân đã giảm đáng kể, xuống còn 28,7% cho thấy các NHTM đã chủ động cơ cấu lại kỳ hạn huy động và cho vay để đáp ứng tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn dưới 40% vào thời hạn 1/1/2019.

Các ngân hàng được dự báo sẽ tiếp tục đẩy mạnh số hóa trong năm 2019

Thêm vào đó, TS. Lê Xuân Nghĩa – Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia đánh giá, hoạt động của hệ thống ngân hàng Việt Nam trong năm 2018 đã có sự cải thiện rõ nét; nhưng đánh giá cao và ấn tượng hơn cả chính là việc kiểm soát chặt cung tiền, tăng trưởng tín dụng trong bối cảnh thị trường toàn cầu biến động bất thường, sức ép lạm phát gia tăng, cho thấy sự chủ động và linh hoạt của NHNN trong việc điều hành chính sách tiền tệ.

Việc khống chế tăng trưởng tín dụng theo quan điểm của Ông được coi là van an toàn quan trọng nhất giúp cho NHNN đạt được mục tiêu kép, chặn đứng nguy cơ tạo ra khủng hoảng từ cung tiền, tăng trưởng tín dụng mà ở Việt Nam đã xảy ra nhiều lần trong quá khứ. Qua đó, dòng vốn chảy nhiều hơn vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh tạo ra giá trị gia tăng cao hơn cho nền kinh tế…

Không chỉ vậy, biện pháp này còn tạo sức ép cho các ngân hàng tăng vốn. Vì muốn tăng tín dụng, buộc các ngân hàng phải tăng vốn; nếu không sẽ bị siết lại đảm bảo tổng tín dụng chỉ ở mức 14-15%. “Trong thời gian tới có thể NHNN áp dụng giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng theo mức độ an toàn vốn, khả năng đáp ứng chuẩn Basel II”, TS. Nghĩa bổ sung và đánh giá, với cách quản lý điều hành bài bản như hiện nay cho thấy tính chuyên nghiệp trong điều hành chính sách tiền tệ ngày càng cao hơn, đúng phong cách và vị thế của một Ngân hàng trung ương.

Bức tranh sẽ tiếp tục sáng, nhưng…

Bên cạnh đó, vẫn còn thách thức lớn nhất mà hệ thống ngân hàng đối mặt trong năm 2019 được TS. Nguyễn Trí Hiếu chỉ ra là những biến động bất thường từ thị trường tài chính toàn cầu xuất phát từ cuộc chiến thương mại Mỹ – Trung và lộ trình thắt chặt tiền tệ của FED. Bên cạnh đó, Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng với kinh tế thế giới, theo đó mức độ chịu ảnh hưởng sẽ tăng lên tương ứng; nếu tình hình kinh tế thế giới xấu đi, khó khăn đối với hoạt động kinh doanh của hệ thống ngân hàng sẽ nổi lên như những hiệu ứng đầu tiên. Cùng với hội nhập, sức ép từ các chương trình hợp tác như Hiệp định CTPPP đối với ngân hàng cũng lớn dần khi xuất hiện thêm các yếu tố nước ngoài, tham gia sâu, rộng hơn, cạnh tranh gay gắt với các ngân hàng trong nước.

Đồng quan điểm, TS. Lê Xuân Nghĩa đánh giá, những thay đổi chính sách từ bên ngoài chắc chắn tác động đến kinh tế Việt Nam nhất là chính sách lãi suất của FED. Do neo vào đồng USD, nên khi đồng USD tăng giá thì đồng VND cũng sẽ bị ảnh hưởng và có thể ảnh hưởng đến xuất khẩu của Việt Nam trong năm tới. “Việc FED tăng lãi suất làm cho việc điều hành tỷ giá của chúng ta phải thận trọng hơn. Nếu muốn duy trì tỷ giá hối đoái ổn định như hiện nay sẽ gây sức ép tăng lãi suất đối với đồng VND. Điều này trở thành hiện thực khi thời gian qua các ngân hàng đã liên tục điều chỉnh tăng lãi suất huy động VND. Và một khi tăng lãi suất đầu vào sẽ khó để tránh tăng lãi suất đầu ra”, Ông Nghĩa bổ sung thêm quan ngại về chính sách.

Bên cạnh yếu tố vĩ mô khách quan, các vấn đề nội tại trong hệ thống ngân hàng vẫn còn tồn đọng nhiều vấn đề chưa được xử lý rốt ráo như xử lý nợ xấu, quản trị rủi ro vẫn còn chưa đáp ứng quy định thông lệ quốc tế sẽ làm trầm trọng thêm hiệu ứng bất lợi; trong đó, tăng vốn là một áp lực lớn vừa đồng thời là động lực để các ngân hàng quyết tâm thay đổi và lớn mạnh, nhất là các ngân hàng yếu kém nếu không muốn vị thế cạnh tranh của họ ngày càng suy giảm…

Trong khi phải duy trì được lợi nhuận để đáp ứng yêu cầu của cổ đông, các ngân hàng buộc phải tiết giảm tối ưu chi phí hoạt động, đồng thời đẩy mạnh các dịch vụ thu phí. Như vậy, các NHTM cần phải sớm phát triển công nghệ, đi sâu vào số hoá để tiết giản chi phí quản trị vận hành,… “Ngân hàng nào nhanh tay trong việc đổi mới công nghệ số hoá hoạt động từ đào tạo nhân lực đến quản trị thì ngân hàng đó sẽ chiến thắng”, chuyên gia bình luận thêm…

… sẽ là không thể biết khi nào đèn tắt – là thời điểm để các đầu thủ nổ súng; cái đáng sợ không phải là ở tiếng đếm chầm chậm của người trọng tài, vã mồ hôi là cái “sát na” đèn chợt tắt chợt bật lên, tất cả vỏn vẹn trong 1 giây, 1 phát nổ…

Áp lực tăng dần cả từ trong và ngoài với cái lạnh lẽo của thép nòng súng tỏa ra cùng cái nồng nực của hơi nóng mồ hôi… cũng như trong bối cảnh kinh tế nóng chật và phẳng; áp lực cạnh tranh ngày một tăng, giữa những cái ngổn ngang nội tại cần xử lý trong một bối cảnh không gian hữu hạn…

Để tồn tại, không chỉ cần sự may mắn, cần lắm một bản lĩnh và “không run  tay”…

Xxx – NPL

Brief – Tuần 11 – 16/02/2019

Các sự kiện chính:

Hết Tết…

Chỉ số VN-Index bật tăng điểm do lực mua tập trung ở nhóm cổ phiếu bất động sản như VIC, VHM, VRE và các mã bluechips như VNM, SAB, VCB; chỉ số tiếp tục được cải thiện bởi lực mua lớn tiếp tục đến từ nhóm cổ phiếu này trong những phiên đầu năm. Khối ngoại mua ròng với giá trị gần 1.450 tỷ đồng, trong đó tâm điểm chính là cổ phiếu MSN của Công ty Cổ phần Tập đoàn Masan. Kết thúc phiên giao dịch ngày 14/2, VN-Index tăng 7,09 điểm (0,75%) lên 952,34 điểm; HNX-Index giảm 0,38 điểm (0,35%) xuống 106,12 điểm và UpCom-Index cũng giảm 0,41 (0,73%) xuống 55,39 điểm. Toàn thị trường có 284 mã tăng, 294 mã giảm và 149 mã đứng giá.

Sau 4 phiên tăng mạnh liên tục, hôm nay – ngày 15/02 thị trường mới dừng lại nghỉ. Đà tăng ban đầu xuất phát từ mức tăng giá khá đồng đều của cổ phiếu, cộng với nhóm dẫn dắt cực mạnh. Càng về sau cổ phiếu càng tụt giá nhiều hơn nhưng vẫn đủ sức đưa chỉ số lên cao hơn. Thanh khoản cũng cho thấy thị trường đang nguội dần đi. Tổng giá trị khớp ngày 15 đã giảm tới 23% so với sáng hôm trước, chỉ đạt 1.710,8 tỷ đồng. Đặc biệt sức mạnh của nhóm blue-chips yếu đi thấy rõ: Rổ VN30 giảm thanh khoản 22% mà lại phụ thuộc rất lớn vào HPG. Cổ phiếu này chiếm gần 17% giá trị khớp cả rổ.

Theo tin từ Reuters, tại thị trường Mỹ, cả ba chỉ số cùng chốt phiên trong trạng thái tăng. Đây là phiên thứ tư liên tục chỉ số S&P 500 đóng cửa trên ngưỡng trung bình 200 ngày, một ngưỡng kỹ thuật then chốt; một phần cũng nhờ tin tốt, đặc biệt,

cũng theo tin từ Reuters, ông Tập đã gặp Đại diện thương mại Mỹ (USTR) Robert Lighthizer và Bộ trưởng Bộ Tài chính Mỹ Steven Mnuchin sau một tuần tròn đàm phán cấp cao và cấp phó giữa các quan chức hai nước tại Bắc Kinh. Nhà lãnh đạo Trung Quốc cũng kêu gọi đi đến một thỏa thuận mà hai bên cùng có thể chấp nhận.

Trong phát triển môi trường kinh doanh tại Việt Nam, dù phấn đấu cật lực nhưng năng lực cạnh tranh, môi trường kinh doanh của Việt Nam vẫn bị hạ bậc, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đốc thúc Chính phủ hỏi cho ra lẽ…

Tại sao nó ảnh hưởng:

Các nhịp rung lắc, điều chỉnh của thị trường vẫn được xem là cơ hội cho các hoạt động giao dịch nâng tỷ trọng cho các vị thế ngắn hạn. Tỷ trọng tổng danh mục giai đoạn này nên được duy trì ở mức tối đa 60-70% cổ phiếu, đó là tại Việt Nam.

Thị trường chứng khoán Mỹ tăng điểm trong phiên giao dịch ngày thứ Sáu, với hai chỉ số Dow Jones và Nasdaq chốt tuần tăng thứ 8 liên tục, khi nhà đầu tư lạc quan hơn về khả năng Mỹ và Trung Quốc đi đến được một thỏa thuận nhằm xuống thang cuộc chiến tranh thương mại kéo dài giữa hai nước. Cổ phiếu công nghiệp, nhóm nhạy cảm với thuế quan, trở thành nhóm đóng góp nhiều nhất vào sự đi lên của chỉ số Dow Jones trong phiên này. Những cổ phiếu công nghiệp lớn như Boeing, 3M, United Technologies và Caterpillar đồng loạt tăng điểm.

Vòng đàm phán thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc trong tuần này đã đạt được tiến bộ quan trọng, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã trao đổi với các nhà đàm phán cấp cao của Mỹ ngày 15/2, đồng thời nhấn mạnh rằng những nỗ lực này cần được tiếp tục trong vòng đàm phán ở Washington vào tuần tới để giải quyết cuộc chiến thương mại giữa hai nước. Phát biểu ngày thứ Sáu, sau khi các quan chức cấp cao Mỹ và Trung Quốc kết thúc vòng đàm phán thương mại ở Bắc Kinh, ông Trump nói đã tiến gần hơn bao giờ hết đến chỗ “có một thỏa thuận thương mại thực sự” với Bắc Kinh. Ông cũng nói sẽ rất “vinh dự” dỡ bỏ toàn bộ thuế quan nếu hai bên đạt được một thỏa thuận – theo Reuters.

Để làm “cho ra lẽ việc bị đánh tụt hạng”, lần đầu tiên diễn ra cuộc đối thoại trực tuyến về vấn đề này giữa người ở hai nửa bán cầu… giữa đầu Việt Nam là Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Mai Tiến Dũng, người cũng là Chủ tịch Hội đồng Tư vấn cải cách thủ tục hành chính của Thủ tướng, và đầu Hoa Kỳ, tại trụ sở Ngân hàng Thế giới (WB), là bà Sylvia Solf, chuyên gia WB, người trực tiếp thực hiện nghiên cứu xếp hạng Báo cáo Môi trường kinh doanh (Doing Business). Trong đó, Giám đốc Quốc gia WB tại Việt Nam so sánh, bổ sung giải thích, cuộc đua nâng hạng môi trường kinh doanh và năng lực cạnh tranh cũng giống như đội tuyển bóng đá Việt Nam khi bước chân vào sân chơi châu Á, cùng với việc thôi thúc bản thân phấn đấu thì còn phải tìm hiểu các đội bóng khác, để tìm mọi giải pháp trụ hạng và vượt lên. Việt Nam chắc chắn không muốn chỉ cạnh tranh thứ hạng với các nước ASEAN hay trong khu vực châu Á về môi trường kinh doanh mà phải ở sân chơi toàn cầu.

Xu hướng chính:

Thị trường trong thời gian tới, nhóm cổ phiếu ngân hàng dự kiến sẽ tiếp tục quá trình điều chỉnh tích lũy, các cổ phiếu vốn hóa lớn có thể sẽ luân phiên tăng điểm để chi phối đến diễn biến thị trường. Dòng tiền được dự báo sẽ tiếp tục luân phiên dịch chuyển vào các nhóm cổ phiếu chưa tăng nhiều hoặc đang điều chỉnh tích lũy để tìm kiếm lợi nhuận… Tuy không còn giao dịch thỏa thuận khủng như những ngày trước nhưng nhờ HPG, khối ngoại vẫn đang duy trì mức mua ròng tốt.

Với 8 tuần tăng liên tiếp của Dow Jones tính đến hiện tại là chuỗi tuần tăng dài nhất của chỉ số kể từ ngày 3/11/2017. Với phiên tăng này, Nasdaq đã thoát khỏi trạng thái thị trường đầu cơ giá xuống (bear market). Về phần mình, S&P 500 có tuần tăng thứ 7 trong vòng 8 tuần trở lại đây. Trên sàn NYSE, số mã cổ phiếu tăng giá phiên này nhiều gấp 3,66 lần số mã giảm. Trên sàn Nasdaq, tỷ lệ tương ứng là 2,58 lần.

Cùng với đó, nhận xét từ hãng thông tấn Tân Hoa Xã của Trung Quốc ngày thứ Sáu rằng nước này và Mỹ đã đạt được “sự đồng thuận về nguyên tắc” trong một số vấn đề chủ chốt, nhưng không cho biết cụ thể hơn. Sau khi vòng đàm phán tuần này kết thúc, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ngày 15/2 đã có cuộc gặp với ông Lighthizer và Bộ trưởng Bộ Tài chính Mỹ Steven Mnuchin tại Bắc Kinh; trong cuộc gặp, ông Tập đã kêu gọi đi đến một thỏa thuận Trung-Mỹ mà cả hai nước đều có thể chấp nhận – cũng theo nguồn trên.

Có những lý do khách quan dẫn đến kết quả tụt hạng của Việt Nam như việc sử dụng phương pháp mới để đánh giá toàn diện các động lực của nền kinh tế toàn cầu trong cách mạng công nghiệp thứ 4, không có trọng số, các yếu tố đều như nhau, nhưng Bộ trưởng Dũng nhìn nhận, “nguyên nhân chính vẫn là yếu tố chủ quan. Mặc dù chúng ta rất cố gắng, song so với cải cách của các nước trong khu vực thì không bằng, bước đi của họ dài hơn, nên chúng ta tụt hạng. Tuy chỉ số của ta vẫn cải thiện hơn năm trước, nhưng do tốc độ chậm hơn so với nhiều nước, nhất là chỉ số về mức độ sẵn sàng công nghệ, đổi mới sáng tạo, chất lượng kết cấu hạ tầng… Kết quả đánh giá qua các năm cũng cho thấy, Việt Nam cần phải cố gắng nỗ lực nhiều nhanh hơn nữa trong vấn đề này, nhất là trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt“.

Cái gì tiếp theo:

Dự báo VN-Index sẽ tiếp tục xuất hiện những rung lắc. Nhà đầu tư đã mua vào khi VN-Index vượt 920 điểm trong phiên đầu tuần không nên mua đuổi và có thể tận dụng những nhịp tăng điểm trong phiên để bán chốt lời dần cổ phiếu đã mua trước đó do dư địa tăng của thị trường không còn nhiều.

Theo dự kiến, nếu không có thỏa thuận nào đạt được giữa Washington và Bắc Kinh trước thời hạn 1/3, thì từ ngày 2/3, Mỹ sẽ nâng thuế quan bổ sung áp lên 200 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc lên 25% từ mức 10% hiện nay. Mỹ đòi hỏi Trung Quốc phải có những cải tổ cơ cấu về chuyển giao công nghệ, bảo vệ tài sản trí tuệ và trợ cấp công nghiệp, trong khi Trung Quốc đến nay mới chỉ dừng ở mức đề xuất mua thêm hàng hóa Mỹ.

Dấu hiệu rủi ro:

Tuy nhiên, một số nguồn thạo tin tiết lộ với Reuters rằng hầu như chưa có dấu hiệu nào cho thấy các nhà đàm phán đã đạt được bước tiến lớn trong những vấn đề quan trọng để mở đường cho một thỏa thuận được ký kết trong cuộc gặp tiềm năng giữa ông Trump và ông Tập diễn ra sau vài tuần…

Những vấn đề quan trọng vẫn bế tắc“, một nguồn tin nói; “còn khoảng cách lớn giữa các bên về các vấn đề cơ cấu và thực thi“, một nguồn tin khác cho hay.

Còn Bộ trưởng Mai Tiến Dũng chia sẻ, sau khi nhận được những trả lời về lý do tụt hạng của Việt Nam, Chính phủ nhìn nhận, “nếu không cải cách mạnh mẽ hơn nữa, quyết liệt hơn nữa thì chúng ta sẽ có nguy cơ tiếp tục tụt hậu trong ASEAN và thậm chí là tụt hậu so với chính mình“.

Một chặng đường mới…

xxx- NPL