Brief – Tuần 13 – 18/05/2019

Các sự kiện chính:

Một tuần qua, căng thẳng thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới leo thang đã gây chao đảo các thị trường toàn cầu. Tổng thống Mỹ – Donald Trump nâng thuế với 200 tỷ USD hàng Trung Quốc từ 10% lên 25%, cáo buộc nước này muốn thay đổi các cam kết đã thống nhất trước đó. Đáp lại, Trung Quốc đe dọa sẽ trả đũa. J.P. Morgan cho rằng mối quan hệ giữa các quốc gia sẽ thay đổi trong vài thập kỷ tới, và thương mại sẽ luôn là điểm nóng…

Đòn trả đũa của Trung Quốc bằng cách hủy hợp đồng mua với khối lượng trên 3.200 tấn thịt heo đang khiến ngành thịt heo với trị giá xuất khẩu USD 6,5 tỷ của Mỹ lao đao… Trên thực tế những đòn trả đũa này cùng với những “khẩu thần công” của Trung Quốc tuy gây ảnh hưởng, nhưng, theo hãng tin Bloomberg, tình hình chiến tranh thương mại xấu đi trong những ngày qua lại khiến các chuyên gia kinh tế trên toàn cầu đang cân nhắc đến những kịch bản tồi tệ nhất đối với Trung Quốc…

Cùng với thời tiết nắng nóng trên toàn quốc, các vấn đề xung quanh giá điện tăng cũng trở nên nóng theo. Kết quả kiểm tra của đoàn công tác Bộ Công Thương về việc thực hiện điều chỉnh mức giá bán lẻ điện bình quân và quy định giá bán điện tại các tổng công ty điện lực và các doanh nghiệp ở ba miền Bắc, Trung, Nam không phát hiện bất thường và trong tháng 4 vừa qua, hóa đơn tiền điện của khách hàng tăng chủ yếu do lượng điện sử dụng tăng – bước đầu kết luận.

Theo số liệu thống kê cuối quý 1/2019, hơn 84.200 tỷ đồng nợ xấu vẫn còn “lưu trú” trên báo cáo tài chính của 22 ngân hàng, tăng 5,6% so với thời điểm đầu năm. Trong đó, nợ nhóm 5 cũng tăng theo với mức tăng chung các ngân hàng là 4% lên con số hơn 46.400 tỷ đồng. Nhóm này đang chiếm tỷ trọng lớn nhất (hơn 50%) trong cơ cấu nợ xấu của 22 ngân hàng. Mặc dù Nghị quyết 42 được ban hành đã giúp các ngân hàng được chủ động hơn trong việc phát mãi, thu hồi nợ xấu. Tuy nhiên, quá trình xử lý tài sản đảm bảo của các ngân hàng vẫn còn nhiều vướng mắc và mất nhiều thời gian. Nợ xấu chưa xử lý xong, nguy cơ phát sinh các khoản nợ mới chuyển thành nợ xấu vẫn luôn rình rập sau thời gian tăng trưởng tín dụng khá cao – cũng là những lý do khiến nợ có khả năng mất vốn khó giảm và vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu nợ xấu. Theo nhiều ngân hàng cho biết, việc nợ nhóm 5 tăng mạnh trong thời gian qua một phần đến từ việc nợ xấu bán cho VAMC quay trở lại ngân hàng do hết hạn trái phiếu đặc biệt, hoặc chính ngân hàng chủ động nhận lại nợ xấu từ VAMC để tự xử lý!?

Dự thảo Luật Chứng khoán sửa đổi có chế tài đủ mạnh, nâng cao tính răn đe, phòng ngừa, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trên thị trường chứng khoán.

Tại sao nó ảnh hưởng:

Đại diện Ban kinh doanh của EVNNPC giải trình với 3 nguyên nhân chính làm tăng sản lượng điện tiêu dùng, dẫn đến hóa đơn tiền điện tăng cao như thời tiết nắng nóng, nhu cầu điện tăng cao đột biến; thời gian ghi chỉ số tháng 4 dài hơn tháng 3/2019 là 3 ngày và ảnh hưởng của quyết định điều chỉnh điện tăng giá điện ngày 20/3/2019…

James Sullivan – Giám đốc nghiên cứu cổ phiếu tại J.P. Morgan nhận định khi các quốc gia, trong đó có Trung Quốc, ngày càng có nhiều quyền lực trên trường quốc tế, nhà đầu tư nên chuẩn bị cho việc ngày càng nhiều bất đồng thương mại diễn ra. “Khi chúng ta bắt đầu bước vào một thế giới đa cực, tôi cho rằng căng thẳng thương mại sẽ là điều thường thấy“, ông cho biết trên CNBC, “Các cuộc đối thoại về thương mại sẽ là nền tảng cho các thị trường toàn cầu trong 10 đến 20 năm nữa, khi các quốc gia và nền kinh tế tìm ra chỗ đứng của mình trên thế giới, và trật tự toàn cầu sắp xếp lại để phản ánh quyền lực của Trung Quốc tăng lên“. Trong khi đó, Bonnie Glaser – chuyên gia nghiên cứu Trung Quốc tại Viện Quốc tế học và Chiến lược cũng đồng tình với nhận định này: “Khoảng cách quyền lực giữa Mỹ và Trung Quốc ngày càng thu hẹp sẽ khiến Bắc Kinh ngày càng mạnh tay hơn trong việc bảo vệ và nâng cao quyền lợi của mình. Và Mỹ sẽ buộc phải đáp trả“.

Trong cùng một tuần, ngay sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố tăng thuế đối với hàng hóa Trung Quốc, thương nhân nước này đã hủy các đơn hàng mua 3.247 tấn thịt heo của Mỹ. Đây là mức hủy lớn nhất trong vòng một năm qua, theo dữ liệu của Bộ Nông nghiệp Mỹ; việc hủy đơn hàng được xem là cú sốc đối với thị trường xuất khẩu thịt heo quy mô 6,5 tỷ USD của Mỹ, vốn đóng vai trò rất quan trọng trong ngành công nghiệp thịt đang phát triển của nước này; nhưng không không ai đoán biết những đòn trả đũa này sẽ còn đẩy chiến tranh thương mại giữa hai cường quốc này đi tới đâu…

Tăng trưởng sụt giảm; nợ nần gia tăng; các nhà máy rời đi – là những rủi ro trong “kịch bản” xấu nhất khi cuộc chiến tranh thương mại Mỹ-Trung ngày một leo thang. Theo chuyên gia kinh tế trưởng Zhuang Bo thuộc TS Lombard, hạn chế đối với hoạt động đầu tư của Trung Quốc vào Mỹ, nhất là trong các lĩnh vực công nghệ, có nguy cơ làm đình trệ việc chuyển giao công nghệ và bí quyết nước ngoài, theo đó làm chậm lại sự đi lên của Trung Quốc trong chuỗi giá trị. Tệ hơn, một số chuyên gia cho rằng ông Trump có thể áp thuế nhập khẩu khoặc áp lệnh cấm xuất khẩu sang Trung Quốc các linh kiện công nghệ chủ chốt, nhất là các thiết bị bán dẫn. Một hành động như vậy có thể “bóp nghẹt” kinh tế Trung Quốc. Ông Michael Every, trưởng bộ phận thị trường tài chính châu Á thuộc Rabobank ở Hồng Kông, nhận xét rằng một cuộc chiến tranh kinh tế với Mỹ sẽ khiến Trung Quốc khốn đốn: “Trung Quốc sẽ bị cắt lìa khỏi thị trường, ý tưởng, công nghệ và đồng USD của Mỹ trong một thời gian rất dài trước khi có thể thay thế…

Dự thảo Luật Chứng khoán sửa đổi trình Quốc hội: Phạt gấp 10 lần khoản thu lợi bất chính, UBCK được phép yêu cầu ngân hàng cung cấp thông tin giao dịch của khách hàng. Để có chế tài đủ mạnh, nâng cao tính răn đe, phòng ngừa, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trên thị trường, dự thảo Luật quy định mức phạt tối đa theo hướng: đối với một số hành vi vi phạm nghiêm trọng ảnh hưởng đến tính minh bạch, an toàn của thị trường như thao túng thị trường, giao dịch nội bộ… thì mức phạt tiền tối đa là mười (10) lần khoản thu trái pháp luật đối với tổ chức và năm (5) lần khoản thu trái pháp luật đối với cá nhân; đối với các hành vi vi phạm khác quy định mức phạt tiền tối đa là 3 tỷ đồng đối với tổ chức và 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân.

Xu hướng chính:

Mỹ và Trung Quốc đã mắc kẹt trong cuộc chiến thuế suốt 10 tháng qua. Mỹ áp thuế nhập khẩu lên hàng Trung Quốc, với mục tiêu buộc nước này thay đổi các chính sách thương mại với mong muốn thay đổi chuỗi cung ứng, tránh phụ thuộc vào đối thủ đang ngày càng nắm thị phần lớn trong sản xuất toàn cầu suốt 3 tháng qua.

VIệc hủy hơn 3.200 tấn thịt heo vừa rồi đang phủ bóng lên thị trường lợn tương lai của Mỹ. “Thật thất vọng khi chiến tranh thương mại kéo dài nhiều tháng, đồng nghĩa thịt heo sẽ phải chịu thêm nhiều mức thuế quan. Điều này không nên xảy ra. Mỹ lẽ ra cần bán nhiều thịt heo cho Trung Quốc“, Dennis Smith – nhà môi giới của Archer Financial Services bình luận.

Tại buổi kiểm tra ở Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC), các số liệu của đơn vị cho thấy sản lượng điện tiêu dùng tháng 4 tăng gần gấp đôi so với quý I là nguyên nhân chính dẫn đến khách hàng phải trả nhiều tiền hơn so với tháng trước đó. Báo cáo của EVNNPC cho thấy, sản lượng điện trung bình ngày trong tháng 4 đạt 202 triệu kWh, tăng 14 triệu kWh/ngày so với tháng 3. Sản lượng cực đại đạt 220,73 triệu kWh (ngày 25/4), thấp nhất là 177,57 triệu kWh (ngày 14/4). Trong đó, tại cuộc làm việc với Tổng công ty Điện lực TPHCM, đại diện tổng công ty cho biết, từ đầu tháng 3/2019, thời tiết nắng nóng liên tục. Sản lượng điện dùng cho sinh hoạt tháng 4 lên tới 947,85 triệu kWh, tăng 30,80% so với tháng 3. Sản lượng điện tiêu thụ cao nhất đạt kỷ lục vào ngày 24/4 là hơn 90 triệu kWh, tăng 10,98% so với ngày cao nhất năm 2018.

Cái gì tiếp theo:

Theo nội dung của Luật Chứng khoán sửa đổi Chính phủ trình quốc hội, dự thảo Luật bổ sung một số quyền cho UBCKNN như:

  • Yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân cung cấp thông tin, tài liệu, dữ liệu hoặc yêu cầu tổ chức, cá nhân giải trình, đến làm việc liên quan đến nội dung thanh tra, kiểm tra;
  • Yêu cầu tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng tại Việt Nam cung cấp thông tin liên quan đến giao dịch trên tài khoản của khách hàng đối với các trường hợp có dấu hiệu thực hiện hành vi bị cấm trong hoạt động chứng khoán và TTCK;
  • Yêu cầu doanh nghiệp viễn thông cung cấp tên, địa chỉ, số máy gọi, số máy được gọi, thời gian gọi để xác minh, xử lý các hành vi bị cấm.

Quy định của dự thảo Luật đã khắc phục hạn chế của Luật hiện hành, bảo đảm thực hiện các cam kết quốc tế, phòng, chống vi phạm pháp luật trong lĩnh vực chứng khoán đạt hiệu quả, bảo đảm phù hợp với các luật khác có liên quan như Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Các tổ chức tín dụng, Luật Viễn thông…

Dấu hiệu rủi ro:

Cuộc đàm phán tuần trước giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới gần như không có tiến triển. Dù vậy, trong cuộc phỏng vấn hôm qua, Cố vấn kinh tế Nhà Trắng Larry Kudlow khẳng định “khả năng cao” Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Hội nghị thượng đỉnh G20 ở Nhật Bản cuối tháng 6. Ông nhận định khả năng diễn ra cuộc gặp mặt này “khá cao“, nhưng kế hoạch đàm phán tiếp theo giữa hai đoàn Mỹ – Trung “vẫn chưa chắc chắn“.

Theo đại diện EVNHCM trong buổi báo cáo với đoàn công tác liên bộ, tiền điện của một số khách hàng và doanh nghiệp (???) trên địa bàn trong tháng 4 có tăng so với tháng 3, nhưng đều nằm trong mức tăng của Quyết định 648 và chi phí sử dụng điện của khách hàng trong tháng 4 tăng do sản lượng điện tiêu thụ của khách hàng cùng với cách tính giá điện mới tăng;

Kính thưa quý khách, như quý khách đã biết, điện tăng, xăng tăng, gas tăng, các nguyên vật liệu tăng đồng loạt. Tuy nhiên, quán sẽ không tăng giá để phục vụ quý khách. Nếu vật giá tiếp tục leo thang, quán sẽ điều chỉnh bớt nguyên vật liệu là một con tôm để cân bằng thu chi, quyết không tăng giá. Mong quý khách hiểu và cùng đồng hành”, thông báo của Chủ quán Bún mắm miền Tây (quận Phú Nhuận, TP.HCM) – Liệu đã tới lúc kêu cứu cho một giải pháp thực sự rất cần cho an sinh xã hội…?

Xxx – NPL

Brief – Tuần 06 – 11/05/2019…

Các sự kiện chính:

Vào trưa ngày hôm nay (10/5) theo giờ Việt Nam, Mỹ đã chính thức nâng thuế quan từ 10% lên 25% đối với 200 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc. Ngay sau đó, Bộ Thương mại Trung Quốc tuyên bố sẽ có động thái đáp trả hành động của Mỹ. Dù vậy, vòng đàm phán giữa hai bên vẫn sẽ tiếp tục trong ngày 10/5 như dự kiến.

Theo thống kê từ 22 ngân hàng trên thị trường Việt Nam cho thấy, đến cuối quý 1, tổng số nợ xấu đã lên tới hơn 84.200 tỷ, tăng hơn 4.600 tỷ trong 3 tháng, tương đương với tăng 5,9%. Trong khi đó, tốc độ tăng trưởng dư nợ cho vay của 22 ngân hàng này ở mức thấp hơn, chỉ đạt 3,46%. Theo đó, tỷ lệ nợ xấu trên dư nợ cho vay của những ngân hàng này nói chung tăng từ mức 1,62% lên 1,66%.

Trong khi đó USD ngân hàng tiếp tục rớt mạnh; với mức giá mua vào phổ biến của đồng USD hiện là 23.230 – 23.260 VND/USD, trong khi chiều bán ra là từ 23.330-23.380 VND/USD.

Trong quá trình ngân hàng nhà nước lấy ý kiến sửa đổi dự thảo thay thế Thông tư 36/2014/TT-NHNN, quy định các khoản vay mua nhà đất, căn nhà từ 3 tỉ đồng trở lên sẽ áp dụng hệ số rủi ro lên tới 150% (siết tín dụng vay mua nhà phân khúc trên 3 tỷ đồng).

Lãnh đạo hai Tập đoàn hàng đầu: Vingroup và Tập đoàn Viettel đã ký thỏa thuận hợp tác nhằm mang đến cho khách hàng những trải nghiệm tốt nhất khi sử dụng sản phẩm, dịch vụ của hai bên; trong đó, Vingroup sẽ khảo sát xây dựng mạng lưới điểm sạc, đổi pin xe điện tại các địa điểm kinh doanh của Viettel; đổi lại, Viettel cũng sẽ nghiên cứu để các điểm giao dịch viễn thông, cửa hàng bán lẻ, bưu cục chuyển phát nhanh sẽ trở thành nơi phân phối, bán các sản phẩm công nghệ của VinSmart…

Tại sao nó ảnh hưởng:

Theo BBC, căng thẳng leo thang giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới có thể làm gia tăng thêm bất ổn cho các doanh nghiệp và người tiêu dùng, làm tổn thương nền kinh tế thế giới.

Trong khi đó, tại Việt Nam, quý I đã khép lại, bức tranh hoạt động kinh doanh của các ngân hàng Việt lại tiếp tục nổi lên vấn đề nợ xấu. Nhìn chung lợi nhuận của các ngân hàng tiếp tục tăng trưởng, dù phần nào chững lại so với 2 năm trước về tăng trưởng; nhưng, nổi lên rất đáng chú ý là tình hình nợ xấu. Việc nợ xấu tiếp tục tăng trong quý 1/2019 gây không ít lo ngại, đặc biệt là khi nợ có khả năng mất vốn đang chiếm tỷ lệ khá cao ở nhiều ngân hàng.

Tất cả các cuộc khủng hoảng kinh tế đều khó được dự báo chính xác thời điểm nhưng có chung một đặc điểm là đến một lúc nào đó nó chắc chắn sẽ xảy ra và đều bắt đầu từ khủng hoảng tài chính. Muốn biết thị trường BĐS phát triển lành mạnh hay rủi ro phải nhìn vào tài chính bất động sản (BĐS). Khi những tác động tiêu cực đến thị trường BĐS dẫn đến vỡ bong bóng sẽ là dấu hiệu đầu tiên xuất hiện tại những nơi có dòng tiền đang đổ vào mạnh nhất. Tất nhiên, không thể vội vàng kết luận việc thắt chặt tín dụng vào BĐS sẽ dẫn tới những tác động tiêu cực đến thị trường. Việc không kiểm soát chặt chẽ sẽ dẫn đến vỡ bong bóng với ảnh hưởng diện rộng lên toàn bộ nền kinh tế. Do đó, việc Ngân hàng Nhà nước siết chặt tín dụng có thể tác động trong ngắn hạn đến các doanh nghiệp BĐS nhưng về lâu dài sẽ làm ổn định và lành mạnh hóa thị trường. Trong khi đó, về phía ngân hàng cũng đang nỗ lực kết hợp các biện pháp tín dụng để phù hợp với thị trường BĐS, giúp thị trường phát triển và hạn chế rủi ro.

Với thỏa thuận hợp tác tầm chiến lược, tập đoàn Vingroup và Viettel sẽ làm việc chặt chẽ để tận dụng lợi thế từ hệ sinh thái phong phú của mỗi bên, đồng thời xây dựng những dịch vụ kết hợp với các ưu điểm để chia sẻ nền tảng cùng phát triển. Về phương diện sử dụng dịch vụ, Viettel sẽ nghiên cứu, ưu tiên sử dụng các dịch vụ khách sạn, nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe nhân viên tại các cơ sở của Vingroup, cũng như xem xét sử dụng dịch vụ của VinMart, VinMart+ cho các nhu cầu của mình; trong đó, Vingroup sẽ nghiên cứu ứng dụng các giải pháp ứng dụng công nghệ thông tin và viễn thông do Viettel phát triển, như: văn phòng điện tử; chữ ký số (CA); hóa đơn điện tử; tem điện tử; giải pháp quản lý cửa hàng; hệ thống camera giám sát thông minh nhận diện hình ảnh; dịch vụ Logistic; dịch vụ thu hộ; giải pháp quản lý toàn diện trong lĩnh vực bất động sản; dịch vụ thanh toán điện tử; hệ thống tổng đài chăm sóc khách hàng; và giải pháp ứng dụng cho lĩnh vực y tế, giáo dục, nông nghiệp và các sản phẩm viễn thông di động…

Xu hướng chính:

Cùng với cáo buộc Trung Quốc có các hoạt động thương mại thiếu công bằng, Mỹ khơi mào cuộc chiến thương mại với nước này trong 2018. Bên cạnh việc yêu cầu Trung Quốc dừng việc đánh cắp tài sản trí tuệ, Washington còn muốn Bắc Kinh phải đưa ra những thay đổi trong chính sách kinh tế mà theo Mỹ đang tạo lợi thế không công bằng cho các công ty nội địa, trong đó, Washington cũng áp đặt Trung Quốc nhập khẩu thêm nhiều hàng hóa của Mỹ để giải quyết khoản thâm hụt lên tới 419 tỷ USD năm 2018. Đây cũng là một trong những điểm quan trọng trong chính sách thương mại của ông Trump. Từ ngày 10/5/2019, Mỹ đã chính thức tăng thuế từ 10% lên 25% đối với 200 tỷ USD hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc. Kể từ khi cuộc chiến thương mại bắt đầu, các mặt hàng Trung Quốc bị ảnh hưởng bởi thuế quan của Mỹ trải khắp từ máy móc cho tới xe máy. Trước lần tăng thuế ngày 10/5 vừa rồi, Mỹ đã áp thuế 10% lên 200 tỷ USD hàng hóa nhập từ Trung Quốc gồm cá, túi xách, quần áo và giày dép. Để trả đũa, Trung Quốc cáo buộc Mỹ khơi mào cuộc chiến tranh thương mại lớn nhất trong lịch sử, và đáp trả bằng việc đánh thuế lên các mặt hàng từ Mỹ từ hóa chất cho tới rau quả, rượu whiskey. Chiến tranh thương mại Mỹ – Trung là nguyên nhân chính khiến thị trường tài chính toàn cầu chao đảo trong năm 2018. Những biến động mạnh làm ảnh hưởng tới tâm lý của các nhà đầu tư trên khắp thế giới và cũng khiến thị trường bốc hơi nhiều tỷ USD. Từ sau dòng trạng thái chia sẻ trên Twitter của ông Trump tuần trước, trong đó đe dọa tăng thuế nhập khẩu lên hàng hóa Trung Quốc, tới phiên giao dịch ngày thứ 5 tuần này, thị trường chứng khoán toàn cầu đã gây ra “bốc hơi” 2.100 tỷ USD vốn hóa.

Tại thị trường tài chính Việt Nam, Ngân hàng có nợ xấu tăng mạnh nhất trong 3 tháng đầu năm là VietinBank, tăng tới 2.272 tỷ đồng lên mức 15.963 tỷ, chủ yếu do nợ nhóm 3 và nợ nhóm 5. So với năm ngoái, khối nợ xấu tại VietinBank đã tăng hơn 5.600 tỷ; trong đó, tín dụng liên tục sụt giảm 2 quý liên tiếp. Nợ có khả năng mất vốn đang chiếm tới hơn 65% tổng số nợ xấu của nhà băng này. Bên cạnh đó, nợ xấu cũng bất ngờ tăng mạnh ở Vietcombank với mức tăng là 729 tỷ đồng (tăng 11,7%), đẩy khối nợ xấu lên mức 6.952 tỷ. Dẫn đầu khối tư nhân là VPBank với nợ xấu tăng 610 tỷ đồng trong quý 1 lên mức 8.376 tỷ đồng. Tỷ lệ nợ xấu trên dư nợ cho vay ở ngân hàng hợp nhất đã lên tới 3,62%, chủ yếu do nợ xấu tăng mạnh ở ngân hàng mẹ. Các ngân hàng lớn khác như Sacombank, MBBank, Techcombank, SHB,… cũng có nợ xấu tăng trong quý 1. Tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ cho vay ở những ngân hàng này lần lượt là 2,14%; 1,41%; 1,78% và 2,4%. 2 ngân hàng nhỏ có tốc độ tăng trưởng cho vay khá cao trong quý 1 là OCB và TPBank cũng có nợ xấu tăng mạnh. Nợ xấu nội bảng tại OCB cuối tháng 3 là 1.721 tỷ đồng, tăng 33,6% so với đầu năm; còn tại TPBank là 1.175 tỷ đồng, tăng 36,5%.

Trong đó, giá mua bán USD đã có biến động khá mạnh trong hôm qua (10/5) khi đồng loạt giảm 60-100 đồng ở cả 2 chiều giao dịch so với mức đỉnh lập được trước đó tại các ngân hàng thương mại. Đầu giờ sáng nay (11/5), giá mua bán USD tại các ngân hàng có sự chênh lệch khá lớn. Mức giá mua vào phổ biến của đồng USD hiện là 23.230 – 23.260 VND/USD, trong khi chiều bán ra là từ 23.330-23.380 VND/USD.

Cái gì tiếp theo:

Chiến tranh thương mại Mỹ – Trung gây ra hiệu ứng dây chuyền đối với các quốc gia khác và cả nền kinh tế toàn cầu. Theo Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), căng thẳng thương mại Mỹ – Trung leo thang là nhân tố khiến “tăng trưởng kinh tế toàn cầu giảm đáng kể” trong 2018. Tổ chức này cũng hạ dự báo tăng trưởng toàn cầu năm 2019. Cuộc chiến với Trung Quốc là một trong hàng loạt tranh chấp về thương mại mà Mỹ khởi xướng với nhiều quốc gia khác trong năm 2018. Chính quyền Tổng thống Trump đã áp thuế nhập khẩu lên hàng hóa từ Mexico, Canada và Liên minh châu Âu (EU) nhằm khuyến khích người tiêu dùng Mỹ mua hàng hóa sản xuất trong nước…

Khi siết tín dụng vô hình chung lại làm cho người có nhu cầu mua nhà bị ảnh hưởng, đặc biệt những người mua ở thực, mua nhà lần đầu. Theo chủ trương, ngân hàng nhà nước siết tín dụng 3 tỉ trở lên cũng là hướng ủng hộ cho các phân khúc BĐS giá thấp và người mua đáp ứng nhu cầu ở thực; nhưng, ngược lại, trên 3 tỉ không phải là không có nhu cầu mua ở thực. Thực tế, lộ trình siết tín dụng vào BĐS dù chưa gây sốc ngay nhưng sẽ tạo ảnh hưởng dần dần, nhưng với ý kiến dự thảo mới đây, phân khúc giá trị cao sẽ bị ảnh hưởng ngay lập tức. Như vậy, đồng nghĩa với việc lượng người mua sẽ bị hạn chế lại, nhu cầu đầu tư vào phân khúc đó của doanh nghiệp sẽ giảm xuống; một khi dự án không bán được hoặc chậm thì chủ đầu tư sẽ gặp khó khăn trong nguồn tài chính để tiếp tục triển khai các dự án khác ảnh hưởng tới nguồn cung thị trường BĐS trở nên ảm đạm hơn, đồng thời kéo theo đó là hàng loạt bất ổn liên quan đến câu chuyện nguồn cung như tăng giá bán, lệch pha cung cầu, thậm chí đóng băng.

Dấu hiệu rủi ro:

Việc Mỹ tiến hành tăng thuế lên 200 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc và nguy cơ leo thang căng thẳng với động thái trả đũa từ phía Bắc Kinh được dự báo sẽ gây ra những tác động lớn tới các thị trường tài chính trong thời gian tới. Một số quốc gia khác cũng có thể bị ảnh hưởng gián tiếp, đặc biệt là những nước là đối tác thương mại quan trọng với Mỹ hoặc Trung Quốc – hoặc đóng vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng của hai nước này.

Số ngân hàng có nợ xấu tăng vẫn chiếm đa số: 15/22 ngân hàng có nợ xấu tuyệt đối tăng so với thời điểm đầu năm và xét về tỷ lệ nợ xấu/ dư nợ cho vay thì cũng có 14/22 ngân hàng

Tuy hiện tại, thị trường BĐS vẫn diễn biến ổn định, chưa có dấu hiệu của khủng khoảng hay “bong bóng”. Nguồn cầu BĐS vẫn tăng trưởng ở cấp độ bình thường, từ nay đến năm 2021 được đánh giá là chưa thấy có dấu hiệu của sự “đổ vỡ”. Do đó, không nên kiểm soát tín dụng vào BĐS, đặc biệt vào những phân khúc cụ thể thay vì kiểm soát tổng tín dụng nói chung gây yếu tố cực đoan và mất cân đối cung – cầu. Từ năm 2021 – 2023 sẽ là giai đoạn nhạy cảm của thị trường BĐS và thị trường tài chính. Trong ngắn hạn sắp tới có lẽ sẽ có sự dịch chuyển dòng vốn khá lớn từ thị trường chứng khoán sang thị trường BĐS. Sự dịch chuyển này có thể bắt đầu từ năm 2019 và nhanh thì có thể kéo dài đến năm 2021, còn chậm thì đến năm 2023 nếu nhưng không có những chính sách vĩ mô tác động trực tiếp vào thị trường…

Liệu sự kết hợp hai V (Viettel – VinGroup) có mang lại “biểu tượng chiến thắng” (– V), tạo đà thị trường bùng nổ, phát triển mở rộng những thị trường ngách còn để ngỏ qua những sản phẩm kết hợp bán chéo, nhất là khi thị trường BĐS được coi đã trở nên “trưởng thành” và/ hoặc xuất hiện tác động của điều tiết vĩ mô…???

Xxx – NPL

Brief – Tuần 01 – 04/05/2019…

Các sự kiện chính:

Mùa lễ hội… mùa kịch tính…

Tháng 5 luôn để lại dấu ấn đặc biệt không chỉ từ những kỳ nghỉ lễ kéo dài mà cũng là mùa chuẩn bị chốt sổ, đánh giá lại kế hoạch và hoạt động kinh doanh thực tế giữa năm tài chính diễn ra thường vào cuối tháng 6 hàng năm; tháng 5 cũng là tháng giữa của quý 2 – tháng để chuẩn bị; tháng cố gắng tạo đà cho nửa cuối của năm; và cũng là tháng chuẩn bị cho mùa thanh toán quốc tế với những biến động về lãi suất, tỷ giá… Bởi vậy mà tháng 5, câu cửa miệng của các nhà đầu tư thường là “bán, bán và… bán”!!!

Bộ Công Thương vừa ban hành quyết định thành lập 3 đoàn kiểm tra về thực hiện Quyết định số 648/QĐ-BCT ngày 20/3/2019 của Bộ trưởng về việc điều chỉnh mức giá bán lẻ điện bình quân (tăng thêm 8,36% từ 20/3) và quy định giá bán điện theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ; trong đó, Thanh tra Chính phủ và Bộ Tài chính được yêu cầu vào cuộc cùng Bộ Công Thương kiểm tra việc tăng giá điện.

Cùng trong thời điểm, ngay sau khi Ngân hàng Nhà nước đã cấp tập hút bớt tiền về, với khối lượng lớn, qua tăng mạnh lượng tín phiếu phát hành trong tuần trước, mặt bằng lãi suất VND được nâng lên và quay trở lại đà tăng như một thông lệ hàng năm. Số dư tín phiếu lưu hành, theo đó, đang ở mức khá cao với gần 50.000 tỷ đồng tính đến ngày 3/5. Bởi vậy, lãi suất được dự báo sẽ khó giảm, thậm chí sẽ tăng trong nửa cuối năm 2019; cơ hội cho lãi suất giảm (nếu có) sẽ chỉ mang tính hành chính định hướng, dành cho một số lĩnh vực ưu tiên và thông qua nhóm các NH thương mại quốc doanh. Trên thực tế, lãi suất huy động trung bình hiện nay vẫn đang neo ở mức cao. Mức cao nhất cho kỳ hạn 36 tháng ghi nhận được trên thị trường là từ 8,4-8,6%/năm. Nhu cầu vốn trung dài hạn các tổ chức tín dụng ngoài thể hiện ở biểu lãi suất tăng, còn đẩy mạnh phát hành chứng chỉ tiền gửi kỳ hạn dài nhằm cơ cấu nguồn vốn. Trong Dự thảo Thông tư thay thế cho Thông tư 36 mà NHNN lấy ý kiến từ các tổ chức tín dụng, NHNN có xu hướng sẽ giảm dần tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn về mức 30% trong 2 – 3 năm nữa; với định hướng này, các NHTM sẽ buộc phải tiếp tục thực hiện tái cơ cấu nguồn theo hướng duy trì lãi suất huy động trung dài hạn ở mức cao. Bởi vậy, khi lãi suất đầu vào không giảm, mặt bằng lãi suất cho vay đầu ra ở các lĩnh vực không ưu tiên như bất động sản, tiêu dùng sẽ khó có khả năng giảm trong ngắn hạn.

Theo thống kê từ Bloomberg hiện có gần một chục quỹ đang đầu tư theo chỉ số MSCI frontier Markets 100 Index và MSCI frontier Markets Index với giá trị khoảng 3,7 tỷ USD; tuy các quỹ này không đầu tư hoàn toàn trên tỷ lệ phân bổ theo bộ chỉ số của các thị trường mới nổi; trong khi, Việt Nam là một trong các bộ chỉ số; tuy nhiên khi Việt Nam được nâng tỷ trọng lên 6% gián tiếp nhờ các nước khác trong bộ chỉ số được nâng hạng thì theo lý thuyết sẽ có khoảng USD 220 triệu đầu tư thêm vào Việt Nam…

Tuy nhiên, trong một bối cảnh mà hàng loạt doanh nghiệp đã phải huỷ niêm yết trên các sở giao dịch chứng khoán ngay từ những tháng đầu năm 2019 (lý do thì có nhiều nhưng việc thua lỗ nhiều năm liên tiếp khiến họ phải rời sàn chứng khoán khi mùa báo cáo kiểm toán về là nguyên nhân chính…) thì việc gia tăng dòng đầu tư ngoại không chỉ dựa trên tính toán lý thuyết cho dù luôn có những ảnh hưởng tích cực…

Trong phiên hiến kế du lịch, Diễn đàn Kinh tế Tư nhân Việt Nam 2019 ngày 2/5, các đại biểu tham gia tham luận cho rằng chính sách hạn chế visa đang cản trở du lịch và đưa ra nhiều đề xuất cải thiện vấn đề này… Dù vậy, về việc mở rộng hay áp dụng rộng rãi miễn thị thực đơn phương, đại diện Bộ Ngoại giao cho rằng cần xem xét mối quan hệ giữa hai nước, an ninh, đối ngoại và đảm bảo lợi ích công dân Việt Nam.

Tại sao nó ảnh hưởng:

Bằng văn bản gửi các Bộ liên quan tới việc điều chỉnh giá bán lẻ điện từ ngày 20/3 từ Văn phòng Chính phủ, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc yêu cầu Thanh tra Chính phủ chủ trì, phối hợp với Bộ Công Thương, Bộ Tài chính kiểm tra việc điều chỉnh giá bán điện, phương pháp tính giá và việc thu tiền điện thời gian qua. Trước đó, nhiều hộ tiêu dùng phản ánh bất ngờ khi nhận hoá đơn tiền điện tháng 4 tăng đột biến so với tháng 3. Giải trình về vấn đề này, ENV đưa ra 3 nguyên nhân, gồm: một phần do yếu tố thời tiết nắng nóng, lượng tiêu thụ điện các hộ tăng mạnh và một phần do tăng giá bán lẻ điện…

Kinh tế toàn cầu giảm tốc mạnh, cùng với xung đột thương mại giữa Mỹ và hai nền kinh tế lớn như Trung Quốc và EU sẽ gây  ra nhiều tác động bất lợi đến nền kinh tế trong quá trình hội nhập của Việt Nam. Chịu tác động trực tiếp là thị trường ngoại hối, tỷ giá chắc chắn sẽ chịu nhiều sức ép do đây là lĩnh vực rất nhạy cảm với những sự biến động từ diễn biến kinh tế và thị trường tài chính toàn cầu. Những lo ngại trên không phải là không có cơ sở khi mà Fed liên tục tăng lãi suất đã hỗ trợ đồng USD tăng giá mạnh trong năm 2018, trong đó, cuộc chiến thương mại Mỹ – Trung đã khiến dòng vốn đảo chiều, chảy khỏi các nền kinh tế đang phát triển châu Á, đẩy đồng tiền của các nền kinh tế này sụt giảm và để chặn lại đà rơi của đồng nội tệ, không ít nền kinh tế trong khu vực đã buộc phải tăng mạnh lãi suất, hoặc bán USD để can thiệp… Do đó, ngành tài chính trong quý 2 và nửa cuối năm 2019 cần có những kịch bản cho những tác động tiêu cực, ổn định nền kinh tế và hỗ trợ các ngành sản xuất đảm bảo tăng trưởng…

MSCI sẽ công bố đánh giá phân hạng thị trường bán niên năm 2019 vào 13/5 và có hiệu lực vào 29/5. Theo những công bố trước đó, nhiều khả năng Argentina sẽ chính thức được MSCI nâng hạng thị trường mới nổi trong khi Kuwait qua đó chính thức được nâng hạng vào tháng 5/2020. Argentina nâng hạng kỳ 5/2019 thì Việt Nam sẽ được hưởng tác động tăng từ 17% lên khoảng 23%. Với việc nâng hạng chính thức của Kuwait thì tỷ trọng Việt Nam sẽ tăng lên 30% trong MSCI frontier 100 Index. Trường hợp Việt Nam tăng tỷ trọng thêm 6% thì sẽ thêm dòng đầu tư từ ETF iShare đầu tư bổ sung… nhưng đó là lý thuyết;

những ngày cuối cùng trong hạn nộp báo cáo tài chính kiểm toán 2018, hàng loạt doanh nghiệp đã phải huỷ niêm yết và dự kiến, làn sóng huỷ niêm yết sẽ lớn khi mà nhiều doanh nghiệp nhỏ, vừa đã thua lỗ nhiều năm liên tiếp. Cũng trong khoảng thời gian tháng 4, tháng 5 này, Sở giao dịch Hà Nội (HNX) đã yêu cầu hàng loạt doanh nghiệp phải báo cáo giải trình nguyên nhân tình trạng bị huỷ niêm yết. Thông thường, yêu cầu này được HNX đưa ra khi các tài liệu công bố chính thức của các doanh nghiệp niêm yết có kết quả kinh doanh thuộc trường hợp bị huỷ niêm yết bắt buộc theo luật định.

Xu hướng chính:

Thống kê số liệu sản lượng điện tiêu thụ tại 2 thành phố lớn là Hà Nội và TPHCM cho thấy tại Hà Nội, mức tiêu thụ tăng tương ứng từ 47 triệu kWh/ngày cuối tháng 3, lên đến gần 58 triệu kWh/ngày đầu tháng 4 và đạt mức cao nhất đến thời điểm này là 63,4 triệu kWh (ngày 20/4). Điện năng tiêu thụ bình quân ngày của tháng 4 tăng 16,17% so với tháng 3. Tại TPHCM là 71 triệu kWh/ngày cuối tháng 3, lên đến trên 83 triệu kWh/ngày đầu tháng 4 và đạt mức cao nhất đến thời điểm này là 90,04 triệu kWh (ngày 24/4). Điện năng tiêu thụ bình quân ngày của tháng 4 tăng 15,53% so với tháng 3. Ngoài ra, việc hóa đơn tiền điện tăng là do tác động của việc điều chỉnh giá bán điện được Bộ Công Thương công bố vào ngày 20/3/2019 theo Quyết định 648; số ngày sử dụng điện trong kỳ hóa đơn tháng 4 (31 ngày) nhiều hơn so với kỳ hóa đơn tháng 3, số ngày tăng thêm trong tháng sẽ làm cho điện năng sử dụng của tháng 4 tăng thêm 10,71%…

Ngoài việc hưởng từ việc nâng hạng, dự trữ ngoại hối tăng cao cũng góp phần nâng cao uy tín, vị thế của Việt Nam trong mắt các nhà đầu tư quốc tế. Việc các tổ chức xếp hạng tín nhiệm toàn cầu như Moodys, Fitch Ratings liên tục nâng xếp hạng tín nhiệm cho Việt Nam trong năm 2018; gần đây nhất là việc S&P nâng xếp hạng tín nhiệm cho Việt Nam lần nâng đầu tiên sau 9 năm – là minh chứng cho thấy uy tín của Việt Nam đang ngày càng được nâng cao hơn trên trường quốc tế. Một dẫn chứng khác cho thấy lòng tin của các nhà đầu tư nước ngoài vào sự ổn định của kinh tế Việt Nam, vào sự ổn định của chính sách quản lý tiền tệ đó là dòng vốn đầu tư nước ngoài vẫn gia tăng mạnh kể cả qua kênh trực tiếp hay gián tiếp trong bối cảnh khi nhiều nền kinh tế khác trong khu vực đang phải chứng kiến dòng vốn chảy ra… cùng với kỳ vọng Việt Nam có thể đón dòng tiền ETF mới giúp thị trường tăng điểm rõ rệt vào nửa sau tháng 5. VN-Index được đánh giá sẽ giao động trong biên độ 950 – 1.000 điểm trong tháng 5; thanh khoản duy trì ổn định.

Cái gì tiếp theo:

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc yêu cầu Thanh tra Chính phủ chủ trì, phối hợp với hai Bộ cùng các cơ quan liên quan kiểm tra việc điều chỉnh mức giá bán điện, phương pháp tính giá và việc thu tiền điện thời gian qua; làm rõ đúng, sai, báo cáo Thủ tướng Chính phủ trong tháng 6/2019.

Dấu hiệu rủi ro:

Về nguyên tắc, Chính phủ chỉ quy định mức giá điện bình quân. Tuy nhiên, với mức điều chỉnh tăng giá 8,36%, mỗi khách hàng sử dụng điện ở mức 50kWh sẽ phải trả thêm 7.000 đồng/tháng; sử dụng từ 50 đến 100 kWh/tháng sẽ phải trả thêm khoảng 14.000 đồng, tăng 8,4%; sử dụng đến 200 kWh/tháng sẽ phải trả thêm 31.600 đồng; sử dụng tới 300 kWh sẽ phải trả 53.100 đồng; và, sử dụng đến 400 kWh sẽ phải trả 77.200 đồng/tháng. Mức giá bình quân sau khi được điều chỉnh từ ngày 20.3 là 1.864 đồng/kWh. Chính phủ giao xây dựng biểu giá điện nhằm 2 mục đích: Thứ nhất là đảm bảo chính sách an sinh xã hội (tạo điều kiện cho người nghèo); thứ 2 khuyến khích người dân sử dụng tiết kiệm điện; do đó, Bộ Công Thương đã không gộp giá điện sinh hoạt ở một bậc mà đã chia làm nhiều bậc, để tránh tình trạng, người nghèo chịu giá điện quá cao, mà người giàu lại chịu giá điện rẻ, dẫn đến việc sử dụng lãng phí. “Thế nhưng, biểu giá điện của Bộ Công Thương xây dựng hiện nay theo 6 bậc lại không hề hợp lý“, chuyên gia Ngô Trí Long đánh giá.

Visa linh hoạt có thể cấp theo theo thị trường khách đông – vắng, theo mùa, theo sự kiện lớn. Ông Nguyễn Quốc Kỳ, Tổng giám đốc Vietravel đề xuất có thể miễn visa cho khách quốc tế đến đến xem giải đua xe F1, Seagames, Festival Huế, Vesak vào tháng 5 tới đây… – sau đó thì thế nào nhỉ, chắc cần phải nâng cấp hệ thống thì mới quản lý được chăng…?!

xxx- NPL

Brief – Tuần 15 – 19/04/2019

Các sự kiện chính:

Mất mát… nỗi đau không chỉ của người dân Paris mà là của toàn nhân loại…

Ngọn lửa dữ dội bùng lên lúc 18h50 ngày 15/4 (23h50 giờ Việt Nam) tại Nhà thờ Đức Bà ở thủ đô Paris của Pháp, khiến tháp nhọn và phần lớn mái vòm nhà thờ đổ sập. Nhà chức trách đã triển khai hơn 400 lính cứu hỏa để dập lửa và cố gắng cứu phần cấu trúc chính của Nhà thờ Đức Bà. Đám cháy chỉ được khống chế lúc 0h ngày 16/4 và chỉ dập tắt được hoàn toàn sau khoảng 12 giờ.

Tại Việt Nam, không chỉ Miền Bắc và Trung đang trải qua những ngày nắng nóng, nhiều nơi lên tới trên 40 độ, TP HCM cũng đang trong đợt nắng nóng cao điểm, mức nhiệt thường xuyên 35-37 độ. Thực tế ngoài đường phố, nhiệt độ cao hơn 3-4 độ do hiện tượng bức xạ nhiệt cộng hưởng từ xe cộ, bêtông hóa. Dự báo tia UV từ ngày 18 đến 23/4 lên đến 12, là mức “nguy hại cực độ” cho da.

Nắng nóng kéo dài trên diện rộng, hiện nước biển đã tiến sâu vào nội đồng cách cửa sông Vàm Cỏ Tây hơn 80 km. Trên sông Vàm Cỏ Đông nước mặn đã tấn công hơn 73 km – tới địa bàn huyện Bến Lức. Hàng nghìn hộ dân tại vùng hạ huyện Cần Giuộc đang lâm cảnh thiếu nước trầm trọng. Trước tình trạng trên, Bộ Chỉ huy Quân sự Long An đã điều ba xe tải, mỗi ngày chở khoảng 20 m3 nước ngọt đến các xã đang có nhu cầu để người dân chống chịu qua đợt hạn mặn. Nước sinh hoạt một số nơi miền Tây lên đến 200.000 đồng một khối, chính quyền địa phương phải dùng xe chở nước cho người dân giải hạn.

Kinh tế Việt Nam trong 9 tháng cuối năm sẽ đối mặt không ít khó khăn và chịu tác động từ nhiều yếu tố vĩ mô; “nhìn từ bất định đối với tăng trưởng trong quý I và dự báo triển vọng kinh tế thế giới, Việt Nam sẽ gặp không ít thách thức trong các quý II-IV để đạt mục tiêu cả năm 2019 là 6,8-7,0%“, Viện CIEM đánh giá.

100 dự án bất động sản (BĐS) bị ách tắc làm giảm nguồn thu ngân sách, tăng giá nhà, doanh nghiệp mất cơ hội kinh doanh và có nguy cơ phá sản, 5 tác động tiêu cực khi cả trăm dự án tê liệt tại TP HCM.

Mỹ – Trung có thể công bố thỏa thuận thương mại đầu tháng 5 tới.

Tại sao nó ảnh hưởng:

Nhà thờ Đức Bà Paris là công trình tôn giáo tiêu biểu cho phong cách kiến trúc Gothic ở Pháp, cũng là nhà thờ chính của Tổng giáo phận Paris. Nhà thờ được xây dựng từ năm 1163 và hoàn thành năm 1345. Công trình được ví như “trái tim của Paris” lưu giữ nhiều cổ vật, tác phẩm nghệ thuật và các di vật vô giá được thu thập và gìn giữ qua nhiều thế kỷ. Hai tòa tháp ở mặt tiền cao 69 m và là điểm cao nhất ở Paris cho đến khi tháp Eiffel được hoàn thành năm 1889. Sau khi đám chạy dập tắt, “chúng ta có thể coi cấu trúc chính và hai tháp cao của Nhà thờ Đức Bà đã được bảo vệ an toàn“, giám đốc sở cứu hỏa Paris Jean-Claude Gallet phát biểu. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron khẳng định “điều tồi tệ nhất đã qua đi” và cam kết sẽ xây dựng lại công trình này.

Theo cơ quan khí tượng, so với trung bình hàng năm, nắng nóng ở Tây Bắc Bộ và miền Trung năm nay không xuất hiện sớm, nhưng nhiệt độ một số nơi đã vượt kỷ lục. Trạm Sông Mã (Sơn La) mức nhiệt kỷ lục năm 1980 xấp xỉ 40 thì hôm qua (ngày 19/04) lên tới 41 độ. Đây là mức nhiệt trong lều khí tượng, nhiệt độ ngoài trời cao hơn 2-4 độ C tùy khu vực. Nguyên nhân khiến nền nhiệt cả ba miền Bắc – Trung – Nam cao hơn trung bình nhiều năm 0,5-2 độ C là tác động của El Nino. Từ đầu năm, El Nino khiến mùa đông xuân ở miền Bắc và Bắc Trung Bộ ấm hơn, các đợt rét đậm, rét hại ngắn hơn và mức nhiệt không quá thấp.  Khoảng 7.000 em bé đến Bệnh viện Nhi đồng 2 tại TP HCM khám mỗi ngày, chủ yếu bệnh hô hấp và tiêu hóa; bệnh nhân lớn tuổi ở các viện tăng 20%. TP HCM và các tỉnh Đông Nam Bộ đang chịu đợt nắng nóng cao điểm, nhiệt độ trong ngày thường xuyên 35-37 độ. Nắng nóng khiến không khí oi bức, tia cực tím tăng cao. Trang Weatheronline của Anh ghi nhận chỉ số tia cực tím tại TP HCM ngày 26 và 27/3 ở mức 12. Khi chỉ số tia UV từ mức 11, nguy cơ làm da bị bỏng nếu tiếp xúc ánh nắng mặt trời khoảng 10 phút mà không được bảo vệ. UV mức 8-10, thời gian gây bỏng da khoảng 25 phút.

Không chỉ tại Long An, người dân nhiều tỉnh ở Đồng bằng sông Cửu Long cũng đang khổ sở với đợt hạn hán gay gắt. Ngồi bên ruộng lúa hơn một ha đã thu hoạch xong, lão nông Dương Văn Châu (70 tuổi, quê Thạnh Mỹ, Châu Thành, Trà Vinh) không giấu được lo lắng thở dài khi không có nước để xuống giống vụ hè thu: “nước ngọt trong cống đập bị tù đọng, nhiễm các hóa chất từ phân bón, thuốc trừ sâu, mầm bệnh tồn dư. Vì vậy, muốn sạ lúa nông dân chúng tôi phải chờ mưa xuống, ít nhất một tháng nữa“. Còn việc nấu ăn, tắm giặt hàng ngày, nơi nào chưa có trạm cấp nước sạch thì người dân phải dùng nước giếng khoan. Những cánh đồng hoa màu, nông dân phải tưới qua phễu tự chế để tiết kiệm nước. “Giá mua nước ngọt hiện từ 60.000 đến 200.000 đồng một khối. Một gia đình trung bình 4-5 người mỗi tháng phải tốn khoảng một triệu đồng tiền mua nước ngọt, cao gấp 4 lần tiền mua gạo“, người dân cho hay. Do giá nước ngọt đắt đỏ, nên việc sử dụng cũng phải hết sức tiết kiệm. Nước vo gạo để dành lại tưới cây, cho vật nuôi uống, còn tắm rửa người dân phải dùng nước mặn, sau đó rửa sơ bằng nước ngọt. “Một số chỗ ở khu vực xa trung tâm, cầu nhỏ xe không qua được, nên có tiền cũng chưa chắc có nước để xài“, một người nông dân chia sẻ.

CIEM cho rằng kinh tế Việt Nam tiếp tục đà mở rộng tăng trưởng. Quý I là quý thứ 7 liên tiếp GDP vượt mức tiềm năng, và là quý thứ 8 liên tiếp tăng trưởng GDP vượt mức tiềm năng; nhưng CIEM cũng lưu ý tốc độ tăng trưởng tiềm năng, thể hiện ở xu thế tăng trưởng GDP, vẫn tiếp tục suy giảm. Điều này có thể gây quan ngại về củng cố nền tảng kinh tế vi mô cho tăng trưởng bền vững trong thời gian tới. Theo tổ chức này, đà phục hồi tăng trưởng trong những năm qua có một phần quan trọng từ những cải cách thể chế kinh tế nói chung và môi trường kinh doanh nói riêng. Tốc độ tăng tích lũy tài sản và tiêu dùng cuối cùng đều tăng chậm hơn so với cùng kỳ 2018, tương ứng ở mức 7,1% và 6,2%. Điều này có thể phản ánh việc cộng đồng doanh nghiệp và hộ gia đình ít nhiều lo ngại về những rủi ro kinh tế vĩ mô, đặc biệt là về lãi suất và khả năng tiếp cận tín dụng chính thức.

Việc 100 dự án nhà ở rơi vào tình trạng tê liệt được HoREA nhận định:

  • Nguyên nhân khách quan là hệ thống pháp luật vẫn còn chưa đảm bảo tính hệ thống, đồng bộ; thủ tục hành chính rườm rà, phức tạp, chồng chéo, dẫn đến cơ chế “xin – cho” gây tiêu cực;
  • Nguyên nhân chủ quan là công tác thực thi pháp luật còn rất nhiều hạn chế, kém hiệu quả;
  • Ngoài ra, nguyên nhân còn nằm ở việc một số cán bộ, công chức nhà nước có thẩm quyền giải quyết các thủ tục hành chính liên quan đến bất động sản, có biểu hiện đùn đẩy, né tránh, vừa chuyển hồ sơ lòng vòng, không dám nêu chính kiến giải quyết, vừa nhũng nhiễu, “hành” doanh nghiệp.

Ngày 4/4, Tổng thống Mỹ – Donald Trump tuyên bố có thể mất 4 tuần để tạo khung thỏa thuận và thêm 2 tuần nữa để hoàn thiện chi tiết bằng văn bản. Trong một sự kiện hôm qua tại Nhà Trắng, ông cho rằng việc đàm phán “sẽ thành công” và thông tin cập nhật sẽ được công bố sớm. Hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đang mắc kẹt trong một cuộc chiến thương mại kéo dài đã 9 tháng qua, gây chao đảo thị trường tài chính và đe dọa tăng trưởng toàn cầu. Trong nỗ lực giải quyết, cuối tuần trước, Ông Mnuchin cho biết hai bên đã tiến sát vòng đàm phán cuối cùng. Ông ám chỉ Mỹ đã nhượng bộ những việc cần thiết để đạt thỏa thuận, đồng thời khẳng định “cơ chế giám sát thực hiện sẽ áp dụng với cả hai bên“. Điều này có nghĩa Mỹ cũng sẽ chịu phạt nếu không thực thi đúng các cam kết.

Xu hướng chính:

Dự báo đợt nắng nóng diện rộng ở miền Bắc và Trung sẽ còn duy trì từ nay đến hết thứ hai tuần sau (22/4). Từ thứ ba, nắng nóng thu hẹp chỉ còn ở Tây Bắc Bộ, miền Trung và cường độ sẽ giảm dần…

Theo chính quyền các địa phương chịu ảnh hưởng, tình trạng nước mặn xâm nhập năm nay nặng nề hơn những năm trước. Nước tại các kênh chính đều có độ mặn cao, từ 10 đến 30‰. Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Trà Vinh đã chủ động nạo vét hệ thống kênh mương, vận hành các cống đập thủy lợi để đảm bảo nguồn nước phục vụ sản xuất cho 130.000 ha lúa, cùng nước sinh hoạt cho người dân ở những vùng thường xuyên bị ảnh hưởng. Tại Hậu Giang, nước mặn đã xâm nhập vào đến địa bàn TP Vị Thanh và huyện Long Mỹ, cách cửa biển khoảng 70 km, đe doạ 15.000 ha lúa, cây ăn quả và ao nuôi trồng thủy sản. Trong khi đó, Đài khí tượng thủy văn tỉnh Bến Tre cho hay, nước mặn đã vào sâu khoảng 40 km trên các sông Hàm Luông, sông Tiền, Cổ Chiên. Nhiều nơi ở thành phố và một số xã tại huyện Mỏ Cày Bắc, Chợ Lách cũng bị ảnh hưởng.

Bên cạnh các vấn đề đang được đàm phán, một vấn đề khác cũng đang được xem xét là việc tổ chức sự kiện ký kết giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc – Tập Cận Bình tại Nhật Bản; do khi đó, ông Trump sẽ tới đây gặp Nhật hoàng mới – Naruhito.

Cái gì tiếp theo:

Tỷ phú Pháp Francois-Henri Pinault hứa đóng góp USD 113 triệu để trùng tu Nhà thờ Đức Bà Paris sau đám cháy. Chia sẻ về thời gian để có thể khắc phục thảm họa, Eric Fischer, người đứng đầu tổ chức từng phục dựng nhà thờ Strasbourg 1.000 năm tuổi ở Pháp, cho rằng sẽ mất tới “hàng thập kỷ“…

Trong thời gian tới, CIEM nhận định CPI có thể chịu áp lực tăng từ các yếu tố như điều chỉnh giá các mặt hàng do Nhà nước quản lý giá (điện, dịch vụ y tế), tăng lương tối thiểu vùng, bất định về giá xăng dầu thế giới, và một số diễn biến bất lợi trong nước (dịch tả lợn châu Phi). Giá điện được điều chỉnh tăng thêm 8,36% từ cuối tháng 3/2019, có thể tác động ít nhiều lên mặt bằng giá chung.

5 yếu tố ảnh hưởng:

  1. Thứ nhất là rủi ro suy thoái của kinh tế Mỹ đã gia tăng;
  2. Thứ hai là căng thẳng thương mại ở khu vực khó hạ nhiệt;
  3. Thứ ba là kỳ vọng quá nhiều vào việc phê chuẩn EVFTA;
  4. Thứ tư là hàng xuất khẩu của Việt Nam có thể phải đối mặt với nhiều hàng rào kỹ thuật hơn;
  5. Thứ năm là thị trường tài chính quốc tế phản ứng nhanh và quá mức với những yếu tố rủi ro.

HoREA kiến nghị UBND TP HCM và Thanh tra Chính phủ xem xét, giải quyết hợp tình, hợp lý đối với hơn 100 dự án đang bị “đóng băng” với phân loại thành 3 nhóm cụ thể để có phương án xử lý từng tình huống. Nhóm 1 gồm các dự án về cơ bản thực hiện đúng theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền thì giải tỏa ngay để triển khai thực hiện. Nhóm 2 là có sai phạm về quy trình, thủ tục, nghĩa vụ tài chính ở mức độ không lớn, thì yêu cầu hoàn thành các thủ tục đầu tư và thực hiện nghĩa vụ tài chính bổ sung đối với Nhà nước. Nhóm 3 gồm các dự án có dấu hiệu vi phạm pháp luật nghiêm trọng thì tách riêng để xử lý theo quy định pháp luật.

Dấu hiệu rủi ro:

Năm 2016, đợt hạn hán, xâm nhập mặn lịch sử tại Đồng bằng sông Cửu Long khiến 600.000 người dân thiếu nước sinh hoạt và 160.000 ha đất bị nhiễm mặn, gây thiệt hại hơn 5.500 tỷ đồng. Nắng hạn và xâm nhập mặn gay gắt như hiện nay có biểu hiện sự trở lại của hiện tượng El Nino, tuy nhiên không gay gắt bằng năm 2016. Ngoài ra, đồng bằng miền Tây còn chịu ảnh hưởng từ việc các đập thượng nguồn chặn dòng chảy sông Mekong. Theo Tiến sĩ Lê Anh Tuấn, Phó viện nghiên cứu về biến đổi khí hậu, Đại học Cần Thơ cho biết, các vùng trũng như Tứ Giác Long Xuyên, Đồng Tháp Mười trước đây trữ nước ngọt, vào mùa khô sẽ rỉ ra từ từ làm giảm bớt áp lực khô hạn cũng như xâm nhập mặn cho miền Tây. Nhưng các túi nước giờ bị đê bao ngăn lũ bủa vây, cùng với các dự án thoát lũ ra biển Tây, khiến nước dự trữ mất đi. Đây cũng là nguyên nhân vào mùa hạn nước biển tiến sâu vào nội đồng. Để tình trạng khô hạn, xâm nhập mặn bớt trầm trọng thêm, chuyên gia này cho rằng nên ngưng phát triển đê bao khép kín. Những khu vực đê bao không hiệu quả thì từng bước mở ra để trữ nước ngọt. Các địa phương ven biển nên quy hoạch khu vực trữ nước phục vụ đời sống và sản xuất của người dân. Viện Khoa học Thủy lợi Miền Nam vừa qua cũng phát đi thông báo của Bộ Thủy lợi Trung Quốc, đến giữa tháng 4, lưu lượng xả ra ở thủy điện Cảnh Hồng xuống hạ lưu sẽ giảm 2.000-3.000 m3/s còn 1.500-1.600 m3/s. Ảnh hưởng của vấn đề này, từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 5, nước mặn có thể vào sâu hơn ở miền Tây.

HoREA đánh giá có 5 tác động tiêu cực phát sinh từ hơn 100 dự án nhà ở đang bị đình chỉ:

  1. Số dự án giảm dẫn đến lượng nhà ở đưa ra thị trường cũng ít hơn; kéo theo việc tăng giá bđs;
  2. Cả trăm dự án bị tê liệt làm giảm cơ hội tạo lập nhà ở, gián tiếp ảnh hưởng tới an sinh xã hội;
  3. Nguồn thu ngân sách nhà nước từ bất động sản sụt giảm; cụ thể, thu ngân sách TP HCM đối với tiền sử dụng đất năm 2018 giảm 22,5%; trong khi , ngân sách giảm đến 76% so với cùng kỳ năm trước chỉ trong hai tháng đầu năm;
  4. Quá trình rà soát, thanh tra càng kéo dài thì càng bất lợi cho doanh nghiệp vì chi phí tăng và mất cơ hội kinh doanh. Nhưng không chỉ doanh nghiệp địa ốc bị ảnh hưởng mà các công ty xây dựng cũng chịu vạ lây;
  5. Môi trường kinh doanh của TP HCM bị suy giảm tính minh bạch, khó đoán định và có thể làm tăng tính rủi ro cho doanh nghiệp do đã có nhiều dự án bị xem xét xử lý lại (hồi tố).

Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn quốc gia ra cảnh báo, nắng nóng kéo dài kết hợp với độ ẩm không khí giảm thấp làm gia tăng nguy cơ cháy nổ, chập điện. Trung Bộ và Tây Bắc Bộ đối diện nguy cơ cháy rừng. Những người tiếp xúc lâu với nền nhiệt cao có thể bị mất nước, kiệt sức, đột quỵ do sốc nhiệt.

Người dân cần hạn chế tham gia giao thông, lao động ngoài trời từ 11h đến 16h hàng ngày, bổ sung đủ nước uống và chế độ dinh dưỡng hợp lý để tăng cường sức đề kháng… – nhân tiện ta đổi lại giờ sinh hoạt chăng như trước kia đã từng có ý kiến để tránh ách tắc giao thông giờ cao điểm nhưng vẫn cần nước uống dù ở nhà???

xxx- NPL

Brief – Tuần 08 – 12/04/2019…

Các sự kiện chính:

Đại diện các nước G20 kêu gọi ngừng chiến tranh thương mại – tăng trưởng toàn cầu chậm hơn dự báo khiến các bộ trưởng tài chính nhóm G20 kêu gọi các nước vượt qua rào cản thương mại và tăng cường hợp tác.

Trong bối cảnh đó, Mỹ tuyến bố gần như giải quyết xong điểm nghẽn đàm phán với Trung Quốc, Bộ trưởng Tài chính Mỹ – Steven Mnuchin cho biết hai nước đã đồng ý lập văn phòng giám sát thực hiện thỏa thuận thương mại…

Với chính sách giảm thuế, sản xuất tăng trở lại, cùng với tiến triển trong đàm phán thương mại với Mỹ là các lý do giúp giới phân tích trở nên lạc quan hơn: Kinh tế Trung Quốc được dự báo sắp cải thiện…

Tại buổi kết nối doanh nghiệp Hà Lan tối ngày 11/4 tại TP HCM, lễ ký kết hơn 10 thỏa thuận, hợp đồng chiếm một vị trí nổi bật trong mọi hoạt động với các ký kết tập trung chủ yếu ở lĩnh vực năng lượng tái tạo, công nghệ bán dẫn, xử lý nước và chất thải… Trong đó, đáng chú ý là dự án nhà máy điện gió ven bờ tại Trà Vinh với công suất 48 MW, dự án sản xuất chip RFID và nhà máy nhuộm đầu tiên trên thế giới không dùng nước và chất hóa học tại TP HCM, dự án nhà máy xử lý rác thải nhựa ở Phú Quốc và một khu công nghiệp thực phẩm theo hướng xanh và bền vững quy mô 200 ha tại Đồng bằng Sông Cửu Long…

Dự báo nền kinh tế ngày một lạc quan hơn, nhiều đơn vị bán lẻ chỉ trong một tháng đã đăng tuyển cả trăm nhân sự nhằm phục vụ nhu cầu mở rộng hệ thống. Khảo sát tại thị trường Việt Nam cho thấy, số lượng các công ty bán lẻ đăng thông báo tuyển dụng đang chiếm áp đảo trên các website tìm việc…

Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia (VIUP) vừa gửi Bộ trưởng Xây dựng báo cáo bổ sung phương án quy hoạch xây dựng hệ thống trụ sở làm việc các bộ, ngành trung ương tại Hà Nội. Cơ quan này đưa ra 3 phương án di dời. Với 3 phương án di dời trụ sở các Bộ, ngành, đơn vị nghiên cứu chỉ ra nhu cầu tài chính dao động từ 12.000 đến 17.000 tỷ đồng.

Theo Cổng thông tin điện tử Thành phố Osaka (Nhật Bản) – www.city.osaka.lg.jp – Trung tâm y tế công cộng thành phố Osaka đã yêu cầu thu hồi 18.168 chai tương ớt nhãn hiệu Chin-su có nguồn gốc  Việt Nam với lý do vi phạm Luật Vệ sinh thực phẩm và Luật Nhãn thực phẩm. Cụ thể, số tương ớt này thuộc 3 lô hàng với 757 thùng, được công ty Javis Co., Ltd (Osaka) nhập từ Việt Nam vào ngày 7/12/2018, sau đó bán lại cho công ty ISC Industrial Co., Ltd (Kobe) và có hạn sử dụng đến ngày 10/6/2019, 17/6/2019, 6/7/2019. Nhà nhập khẩu đã không ghi rõ trên nhãn phụ rằng số tương ớt này có chứa acid benzoic – là chất không được phép sử dụng trong thực phẩm [cụ thể ở đây là tương ớt] ở Nhật Bản, khi bán cho ISC.

Bộ Công an khởi tố bị can, tạm giam ông Phạm Nhật Vũ (cựu Chủ tịch Công ty Cổ phần Nghe Nhìn Toàn cầu – AVG).

Bệnh viện thu phí người thăm nuôi: là “tận thu” hay “đảm bảo an ninh”?

Tại sao nó ảnh hưởng:

Giới chức các nước G20 đang lo ngại sự yếu đi tại các nền kinh tế chủ chốt có thể lan truyền, đặc biệt nếu căng thẳng thương mại leo thang, như giữa Mỹ và Trung Quốc. “Rủi ro vẫn nghiêng về hướng suy giảm“, Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản – Ông Taro Aso cho biết trong buổi họp báo hôm qua sau cuộc gặp giữa các bộ trưởng tài chính và thống đốc ngân hàng trung ương các nước G20, “Triển vọng tăng trưởng có thể đi xuống nếu sự yếu đi tại các nền kinh tế chủ chốt có tác động lan truyền sang nước khác“.

Hai nền kinh tế lớn nhất thế giới: Hoa Kỳ – Trung Quốc đã áp thuế nhập khẩu lên hàng trăm tỷ USD hàng hóa của nhau trong suốt 9 tháng qua. Tuần trước, ông Trump cho biết thỏa thuận có thể đạt được trong vòng 4 tuần kế đó. Tuy vậy, Bộ trưởng Tài chính – Ông Mnuchin không đưa ra mốc thời điểm nào cụ thể. “Chúng tôi gần như đã thống nhất được về cơ chế giám sát thực hiện thỏa thuận. Cả hai bên sẽ lập văn phòng giám sát để giải quyết các vấn đề phát sinh. Đây là điểm hai nước đều rất coi trọng“, Ông Mnuchin cho biết trên CNBC hôm qua – cùng với Đại diện Thương mại Mỹ – Ông Robert Lighthizer là những người dẫn đầu đoàn đàm phán Mỹ trong các cuộc gặp với phía Trung Quốc.

Các nhà phân tích từ các ngân hàng HSBC, Morgan Stanley và Goldman Sachs Group đang ngày càng lạc quan rằng nền kinh tế lớn nhì thế giới sắp chạm đáy sau khởi đầu năm đầy biến động. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) hôm qua cũng nâng dự báo tăng trưởng của Trung Quốc thêm 0,1%, lên 6,3 % năm nay, dù hạ dự báo tăng trưởng toàn cầu xuống thấp nhất kể từ khủng hoảng tài chính. Chứng khoán Trung Quốc đã tăng 31% kể từ mức đáy hồi tháng 1. Đồng Nhân dân tệ cũng tăng 2,6% so với USD. “Vì chiến tranh thương mại Mỹ – Trung, các nhà hoạch định chính sách đã áp dụng phương pháp ‘làm mọi cách có thể’ để hỗ trợ tăng trưởng. Họ đã tung ra hàng loạt biện pháp nới lỏng. Tình hình tài chính kể từ đó bắt đầu cải thiện. Chỉ số sản xuất (PMI) tháng 3 bất ngờ tăng có thể là dấu hiệu đầu tiên cho thấy kinh tế Trung Quốc đã chạm đáy và sắp bật lên“, báo cáo của Bank of America Merrill Lynch đánh giá.

Hà Lan hiện là đối tác thương mại châu Âu lớn thứ hai của Việt Nam, kim ngạch hai chiều năm 2018 đạt 7,8 tỷ USD. Đây cũng là nhà đầu tư châu Âu lớn nhất tại Việt Nam hiện nay, với tổng số vấn FDI đăng ký đạt 9,55 tỷ USD. Hai nước đang dành ưu tiên tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực như nông nghiệp, kinh tế biển, kinh tế tuần hoàn, hay thành phố thông minh…

Trước áp lực từ thị trường, doanh nghiệp không ngừng mở rộng quy mô và gia tăng thị phần thông qua việc tăng số lượng cửa hàng. Các chuỗi bán lẻ lớn điển hình như Big C, Mega Market, Vinmart, Lottemart, Bách hóa xanh… liên tục đăng thông tin tuyển dụng cho mọi vị trí từ thu ngân, bán hàng tới quản lý. Chỉ trong một tháng, Big C tuyển dụng số lượng nhân viên cho các vị trí lên tới cả trăm người; hay tại Lottemart, Bách hóa xanh trên trang mua bán của các đơn vị này cũng thường xuyên đăng tải thông tin tuyển dụng. Mặt khác, công việc bán lẻ khá áp lực nên nhân viên “nhảy” việc thường xuyên. Do đó, lượng tuyển dụng nhóm này luôn ở mức cao…

Kế hoạch di dời trụ sở các Bộ, ngành khỏi trung tâm đã được đề ra từ nhiều năm trước và một số Bộ, ngành đã chuyển về trụ sở mới ở phía Tây thủ đô. Tuy nhiên, bên cạnh vướng mắc về nguồn vốn để triển khai thì một trong những vấn đề khiến việc di dời chậm trễ là dù được cấp đất xây trụ sở mới, nhưng các bộ ngành không bàn giao lại cơ sở cũ nằm trong quận trung tâm thủ đô?!

Theo kết luận từ phân tích của Hiệp hội Vệ sinh thực phẩm Tokyo (thuộc Viện Nghiên cứu công nghệ thực phẩm Tokyo), hàm lượng acid benzoic trong tương ớt Chin-su bị thu hồi lần lượt là 0,41g/kg với các chai có hạn dùng 10/6/2019, 0,44g/kg với hạn dùng 17/6/2019 và 0,45g/kg với hạn dùng 6/7/2019. Trong khi đó, điều 11 khoản 2 Luật vệ sinh thực phẩm Nhật Bản cấm sử dụng acid benzoic trong tương ớt. Bên cạnh đó, tổ chức Nông lương Liên Hiệp Quốc (FAO) và Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho biết, nếu một người tiêu thụ liên tục mỗi ngày 5mg trên mỗi kg trọng lượng cơ thể thì không ảnh hưởng xấu đến sức khỏe. Do vậy, Cổng thông tin điện tử Thành phố Osaka nói nếu dùng lô tương ớt Chin-su này liên tục thì không ảnh hưởng đến sức khỏe ngay lập tức. Tuy nhiên, tại Nhật Bản, chất này vẫn bị cấm…

Việc ra quyết định tố tụng với ông Vũ nằm trong diễn biến mở rộng điều tra vụ án Vi phạm quy định về quản lý và sử dụng vốn đầu tư công gây hậu quả nghiêm trọng xảy ra tại Tổng Công ty viễn thông MobiFone và các đơn vị có liên quan do Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an (C03) thụ lý. Công ty AVG được thành lập với vốn điều lệ 1.800 tỷ đồng, AVG do ông Phạm Nhật Vũ đứng đầu trong nhiều năm phát triển vượt bậc và là Công ty cung cấp dịch vụ truyền hình trả tiền trên hệ thống số mặt đất DVB-T2, số vệ tinh DVB-S2, truyền hình Internet hàng đầu Việt Nam.

Nhiều thân nhân người bệnh khi nghe việc bệnh viện triển khai thu chi phí đối với người chăm sóc bệnh nhân đều băn khoăn. Họ mong muốn bệnh viện phải cung cấp dịch vụ tương xứng trước rồi mới đòi hỏi chi phí. Các bệnh viện (BV) muốn triển khai thu chi phí điện, nước, bảo vệ… đối với người chăm bệnh. Điển hình là trường hợp BV đa khoa Thủ Đức; tuy nhiên, khi vừa áp dụng thu phí 30.000 đồng/ngày thì BV này buộc phải tạm ngưng do vấp phải sự phản ứng: Sẵn sàng đóng phí nếu dịch vụ tốt?! Thu phí không nhằm tăng nguồn thu???

Xu hướng chính:

IMF cũng cảnh báo các chính phủ không nên tiếp tục chiến tranh thương mại hay các chính sách khác mà gây gián đoạn nền kinh tế, trong bối cảnh toàn cầu đang phải đối mặt với nhiều khó khăn. “Chúng tôi nhận thấy nguy cơ suy giảm, và điều này có nghĩa tất cả mọi người phải rất cẩn thận“, Phó giám đốc IMF – David Lipton cho biết trên Bloomberg, “Về căng thẳng thương mại, không cần biết chính sách tiền tệ thế nào, Trung Quốc sẽ tăng trưởng ra sao, đã đến lúc giới chức các nước cần đảm bảo sẽ không làm gì tổn hại đến nền kinh tế“.

Tuy nền kinh tế Trung Quốc vẫn chưa thực sự bình thường trở lại, cho dù các số liệu về nhu cầu (doanh số bán lẻ hay đầu tư) đang tăng; nhưng số liệu về nguồn cung (sản xuất hay việc làm) vẫn khá yếu trong 2 tháng đầu năm. “Rất khó nói chính xác khi nào nền kinh tế này bắt đầu chạm đáy“, các nhà phân tích tại Bloomberg Economics kết luận.

Được đánh giá tiềm năng phát triển cao, thị trường bán lẻ Việt Nam ngày càng cạnh tranh khốc liệt; điển hình như Saigon Co.op đặt kế hoạch kỳ vọng đến cuối 2019 sẽ tăng từ gần 400 lên 1.000 điểm bán, còn Thế Giới Di Dộng đẩy mạnh chuỗi Bách hóa xanh tăng thêm gần 300 cửa hàng trong năm nay. Với Vinmart, ngoài việc mở rộng mạng lưới thì đơn vị này còn liên tục mua lại các đơn vị bán lẻ khác để gia tăng thị phần như: Shop&Go, Zakka… Do đó, nhân sự bán lẻ liên tục được thay đổi và cạnh tranh hơn. Ngoài các doanh nghiệp bán lẻ nội, sự gia tăng của các mô hình cửa hàng tiện lợi hay các thương hiệu lớn về thời trang, mỹ phẩm như Uniqlo, MUJI sắp vào Việt Nam cũng góp phần tạo nên sự cạnh tranh khốc liệt về nhân sự ở các cấp.

Liên quan vụ án MobiFone, cùng với mức độ phức tạp và ảnh hưởng của vụ án, nhà chức trách đã khởi tố hơn 10 cán bộ trong đó có hai cựu Bộ trưởng Thông tin và truyền thông Nguyễn Bắc Son, Trương Minh Tuấn; Lê Nam Trà (cựu chủ tịch Hội đồng thành viên, cựu tổng giám đốc MobiFone), ông Cao Duy Hải (cựu tổng giám đốc MobiFone), bà Phạm Thị Phương Anh (cựu phó tổng giám đốc), và Phạm Đình Trọng (cựu vụ trưởng Quản lý Doanh nghiệp, Bộ Thông tin Truyền thông). Vụ án đang được điểu tra mở rộng…

Cái gì tiếp theo:

IMF hạ dự báo tăng trưởng kinh tế thế giới xuống thấp nhất kể từ khủng hoảng tài chính 2008. Họ cho rằng toàn cầu đang phải chịu hàng loạt mối đe dọa, từ khả năng đàm phán thương mại Mỹ – Trung đổ vỡ đến Anh rời khỏi Liên minh châu Âu (EU) mà không có một thỏa thuận chuyển giao hay căng thẳng thuế và thương mại giữa Mỹ và liên minh Châu Âu – dấy lên nghi ngờ cho một cuộc chiến tranh thương mại mới…

Dấu hiệu rủi ro:

Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa áp thuế nhập khẩu lên 11 tỷ USD hàng hóa châu Âu, trong đó có mặt hàng máy bay thương mại. “Tôi cho rằng đây là vấn đề về nguyên tắc, không chỉ là giành lợi ích kinh tế trong ngắn hạn, cũng không phải là nghệ thuật đàm phán“, ông nói; đáp trả, EU cũng chuẩn bị áp thuế lên 12 tỷ USD hàng Mỹ.

Trong khi đó, đối với cuộc chiến Hoa Kỳ – Trung Quốc, Ông Mnuchin từ chối cho biết liệu Mỹ có sử dụng thuế nhập khẩu làm công cụ gây sức ép lên Trung Quốc hay không. Trước đó, Tổng thống Mỹ – Donald Trump cho biết thuế nhập khẩu áp lên 250 tỷ USD hàng Trung Quốc có thể vẫn được duy trì, kể cả sau khi hai nước đạt thỏa thuận. Trung Quốc đang nỗ lực đàm phán để gỡ bỏ các thuế này…

Acid benzoic được phép sử dụng trong nhiều loại thực phẩm khác nhau tại Việt Nam. Theo Thông tư 27/2012/TT-BYT ngày 30/11/2012 về quản lý phụ gia thực phẩm, acid benzoic được sử dụng với hàm lượng tối đa 1g/kg sản phẩm tương ớt, tuy nhiên, nguy cơ sử dụng phụ gia acid benzoic trong sản phẩm, đại diện Cục An toàn thực phẩm cho biết, nếu dùng quá hàm lượng cho phép và ngoài danh mục sản phẩm được phép, có thể ảnh hưởng đến sức khoẻ…

Người Nhật Bản nổi tiếng trên thế giới về những người cao tuổi khỏe mạnh nhưng vẫn còn đóng góp nhiều cho xã hội phát triển…

xxx- NPL

Article – Tâm linh cũng là món hàng…?

Có lẽ kịch tính nhiều tranh cãi nhất của bộ phim Tây Du Ký nằm ở nạn cuối khi A Nan, và Ca Diếp ép thầy trò Đường tăng phải đem bát vàng – vật mà Đường Tam Tạng trân quý –  ra để đổi lấy chân kinh; kết quả là nhận được “kinh trắng”…

Kinh không chữ – kinh trắng dịch “nôm” là: khi tới đất Phật mà Tam Tạng chưa thâm nhập vào Phật tánh được, vì còn bị ràng buộc bởi các pháp của thế gian – là còn nằm trong phạm trù đối dãi của trần tục – vẫn còn cho bát vàng, kỉ vật của vua Đường ban tặng, là quý, không buông xả các pháp thô hèn của thế gian, vẫn còn theo lối tư duy hữu ngã; như khi nhận được chân kinh mà không hiểu giáo nghĩa của chân kinh, không truyền trao được giáo lý Phật Đà theo chánh pháp thì cũng như không nhận, không nhận thì cũng đồng nghĩa với việc nhận những trang giấy trắng mà thôi…

Đó là cái hay, cái thâm ý và thông tuệ của Ngô Thừa Ân khi lồng vào nạn cuối cùng của thầy trò Đường tăng mà nay có thể ví như những dự án “chùa đại gia” ở đất Việt vậy…

chua-dau-bac-ninh-11031

Theo câu tục ngữ Việt Nam “đất vua, chùa làng“, các ngôi chùa đa số là thuộc về cộng đồng làng xã. Xây chùa bao giờ cũng là một việc trọng đại đối với làng quê Việt Nam. Việc chọn đất xây chùa thường bị chi phối bởi quan niệm phong thủy. “Xây dựng chùa, phải chọn đất tốt, ngày tốt, giờ tốt. Đất tốt là nơi bên trái trống không, hoặc có sông ngòi, ao hồ ôm bọc. Núi hổ (hay tay hổ) ở bên phải phải cao dày, lớp lớp quay đầu lại, hoặc có hình hoa sen, tràng phướn, long báu hoặc có hình rồng, phượng, quy, xà chầu bái. Đó là đất dương cơ ái hổ (nền dương có tay hổ) vậy. Nước thì nên chảy quanh sang trái. Nếu đảo ngược, thì mạch nước lại ở vào phía trước. Trước mặt có minh đường hay không có đều được cả…” Ngày bắt đầu xây dựng chùa cũng như ngày khánh thành đều là những thời điểm có ý nghĩa trong đời sống nhân dân làng quê Việt Nam với những nghi lễ đặc biệt trong những ngày này.

Chùa Việt Nam thường không phải là một công trình đơn lẻ mà là một quần thể kiến trúc, gồm những ngôi nhà sắp xếp cạnh nhau hoặc nối vào nhau. Tùy theo cách bố trí những ngôi nhà này mà người ta chia thành những kiểu chùa khác nhau. Tên các kiểu chùa truyền thống thường được đặt theo các chữ Hán có dạng gần với mặt bằng kiến trúc chùa.

Kiến trúc chùa Việt Nam được xây dựng và phát triển khá đa dạng qua các thời kỳ lịch sử khác nhau và không gian khác nhau, ở các phong cách kiến trúc địa phương. Chùa kiểu chữ Tam phổ biến ở miền Bắc hơn ở miền Nam. Chùa của người Mường làm bằng tranh tre đơn giản. Chùa của người Khmer xây theo kiến trúc của Campuchia và Thái Lan – vốn ảnh hưởng văn hóa của đế chế Khmer.  Chùa của người Hoa cũng có sắc thái kiến trúc riêng. Chùa Việt Nam thường có các cấu phần, gồm:

Tam quan

Tam quan là bộ phận không thể thiếu trong thành phần chùa Việt Nam, là cổng vào chùa, thường là một ngôi nhà với ba cửa vào. Có nhiều chùa có hai tam quan, một tam quan nội và một tam quan ngoại. Tầng trên của Tam quan có thể dùng làm gác chuông.

Sân chùa

Qua Tam quan là đến sân chùa. Sân của nhiều chùa thường được đặt các chậu cảnh, hòn non bộ với mục đích làm tăng thêm cảnh sắc thiên nhiên cho ngôi chùa. Diện tích của sân chùa phụ thuộc vào điều kiện và đặc điểm riêng của từng chùa. Trong sân chùa, đôi khi có các ngọn tháp được xây dựng.

Bái đường

Từ dưới sân chùa, lớp kiến trúc đầu tiên của ngôi chùa là nhà bái đường (hay còn gọi là tiền đường, nhà thiêu hương). Để đi được đến đây thường phải đi lên một số bậc thềm. Ở nhà bái đường có thể đặt một số tượng, bia đá ghi sự tích của ngôi chùa, có thể đặt cả chuông, khánh nếu như ngoài cửa Tam quan không xây gác chuông. Giữa bái đường là hương án, nơi thắp hương chính. Thông thường người đến lễ chùa thắp hương ở đây. Số gian của bái đường tùy thuộc vào quy mô của chùa, nhỏ nhất là 3 gian, thông thường là 5 gian – chùa Bái Đính, Ninh Bình

Chính điện

Qua nhà bái đường là chính điện. Giữa bái đường và chính điện có một khoảng trống không rộng lắm, để cho ánh sáng tự nhiên chiếu sáng. Nhà chính điện là phần quan trọng nhất của ngôi chùa vì nơi đây bày những pho tượng Phật chủ yếu của điện thờ Phật ở Việt Nam.

Hành lang

Chạy song song với chính điện, nối chính điện với hậu đường là hai gian hành lang, tạo thành một nhà ba gian.

Hậu đường

Qua nhà chính điện, theo đường hành lang ta đến nhà tăng đường (còn gọi là nhà hậu đường), cũng còn gọi là nhà tổ. Nhà hậu đường ở một số chùa trong miền nam Việt Nam liền sát sau nhà chính điện, ngay sau phía bàn thờ Phật.

Về kiến trúc tổng quan, đa số có thể phân loại:

  • Chùa chữ Đinh (丁)
  • Chùa chữ Công (工)
  • Chùa chữ Tam (三)
  • Chùa kiểu Nội công ngoại quốc – chùa có dạng phía trong hình chữ Công (工), còn phía ngoài có khung bao quanh như bộ Vi (口) bao bên ngoài như ở chữ Quốc (國)

Đây là các dạng bố cục của các công trình kiến trúc chính. Chùa kiểu chữ Công (宮) là phổ biến hơn cả. Tuy nhiên có một số ngoại lệ, tiêu biểu là chùa Một Cột ở Hà Nội có hình dáng một bông sen nở trên mặt nước, hay ngôi chùa mới được xây cất như chùa Vĩnh Nghiêm có hai tầng ở Thành phố Hồ Chí Minh mang trong mình cả những nét truyền thống Phật giáo và cả những thành tựu của kiến trúc, nhưng những ngoại lệ như vậy không có nhiều, và thường chỉ xuất hiện trong những ngồi chùa có niên đại gần đây.

Nhìn chung chùa ở Việt Nam thường nhỏ phù hợp với mô hình quần thể làng xã, gắn liền với truyền thống văn hóa nhưng dường như truyền thống đã bị mai một và thay đổi bởi những ảnh hưởng đâu đó xuất phát từ kinh tế thị trường; chùa bây giờ to quá, ồn ào quá, khác hẳn với những ngôi chùa linh thiêng gắn liền với lịch sử văn hóa dân tộc. Chùa bây giờ là chùa đại gia, là kinh doanh tâm linh, là dòng tiền…

Xưa kia, đối với nhiều làng quê Việt, mái đình, sân chùa là những hình ảnh quen thuộc. Nơi đó là khung cảnh thanh tịnh, giản đơn, ngăn nắp, tươm tất, gọn gàng. Người ta đến chùa là để tìm thấy sự thanh tịnh trong tâm tưởng, các lễ vật được coi là “lễ mọn, lòng thành”.

Trong hàng nghìn di tích quý báu, những đình chùa miếu mạo, những làng cổ độc đáo đang được chính quyền và nhân dân bảo tồn đều đã từng được xây dựng bằng tài sản và công sức của cộng đồng làng xã, của những người có tâm, có lòng hướng đến chốn tâm linh Phật pháp. Công sức và tấm lòng của họ được nhân dân ghi nhớ, lưu truyền, không ít trường hợp còn được lưu lại trong văn bia được tạo dựng trang trọng trong khuôn viên của di tích. Không ít làng cổ có hệ thống đường thôn ngõ xóm tuyệt đẹp bằng đá xanh, bằng gạch xuất phát từ những tục lệ như: mỗi cô gái khi đi lấy chồng có nghĩa vụ lát cho làng một đoạn đường bằng gạch, hoặc đá, hay từ công sức của mọi người đóng góp; tất cả đều trở thành tài sản của làng: từ cổng làng, cây đa, bến nước, sân đình, chùa chiền, miếu mạo… đều thiêng hóa, mọi người đều được thụ hưởng và có nghĩa vụ gìn giữ bảo vệ.

Các lễ hội dân gian truyền thống cũng được tổ chức bằng nhân tài vật lực của làng xã. Từ những hội làng đến những lễ hội lớn có tầm ảnh hưởng xã hội lớn như: hội chùa Hương, hội Phủ Giày, hội Gióng cũng đều do các làng xã diễn ra lễ hội chủ trì – ban tổ chức lễ hội do dân làng  bầu ra gồm những người đạo cao đức trọng. Dân cả làng, cả xã tùy tâm, tùy sự phân công mà đóng góp công sức, tiền của, hoàn toàn không vụ lợi; mà

không ai có ý định kiếm lợi lộc ở những sinh hoạt văn hóa thiêng liêng như thế này…

Nhưng nay đã khác nhiều,

những năm gần đây, dường như đã có những nơi người ta toan tính, thương mại, núp bóng tâm linh…

Theo thống kê của Giáo hội Phật giáo Việt Nam, cơ sở thờ tự Phật giáo ở nước ta có sự phát triển mạnh mẽ trong 10 năm trở lại đây. Nếu trong vòng 10 năm từ năm 1997 đến năm 2007 cơ sở thờ tự của nước ta chỉ tăng từ 14.048 ngôi lên 14.777 ngôi thì trong vòng 10 năm từ 2007 – 2017, cơ sở thờ tự của phật giáo tăng từ 14.777 ngôi lên đến 18.466 ngôi. Đặc biệt trong 10 năm trở lại đây hàng loạt các ngôi chùa “kỷ lục” được xây dựng lên, ví dụ như khu Đại Nam quốc tự ở Bình Dương, chùa Bái Đính ở Ninh Bình hay mới đây nhất là ngôi chùa được cho là to nhất thế giới, Chùa Tam Chúc (Ba Sao, Hà Nam). Những ngôi chùa, cơ sở thờ tự, chốn tâm linh này thời gian gần đây dường như đang đi ngược lại với truyền thống văn hóa của dân tộc Việt…

Chùa Bái Đính được ca ngợi là một ngôi chùa nổi tiếng với những kỷ lục châu Á và khu vực như tượng phật bằng đồng dát vàng lớn nhất châu Á, tượng phật Di lặc bằng đồng lớn nhất Đông Nam Á. Ngoài ra, chùa còn giữ hàng loạt kỷ lục Việt Nam… như rộng nhất to nhất lên đến hàng ngàn ha. Sau chùa Bái Đính, chùa Tam Chúc đang nổi lên là một địa điểm du lịch tâm linh mới cũng với hàng loạt kỷ lục khác nhau và đang được cho là… to nhất thế giới. Theo quy hoạch, khu du lịch quốc gia Tam Chúc sẽ có diện tích vùng lõi là 4.000 ha, trong đó quần thể chùa Tam Chúc bao gồm cả hồ nước là 1.000 ha; hoặc chùa Ba Vàng (Thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh) với kinh phí xây dựng lên tới 500 tỷ đồng, đã khiến ngôi chùa này “thay da đổi thịt” thành một quần thể như cung điện nguy nga chứ không còn là ngôi chùa Ba Vàng giản dị khi xưa nữa… Đặc điểm chung của các quần thể di tích này là chùa là vùng lõi còn xung quanh chùa là… nhà hàng, sân golf, khách sạn…

và dường như chùa chỉ là cái cớ để người ta kinh doanh – gọi là khu dịch vụ: dịch vụ của dịch vụ tâm linh

Những năm trở lại đây, có lẽ vì mới xây, không có cơ sở văn hóa tâm linh nền tảng nên phải chăng chùa nào cũng đua nhau có các kỷ lục, đầu tư hoành tráng để thu hút các “Phật tử”, nhưng không dành cho các “Phật tử nghèo” ít tiền khi vé vào cửa, vé dịch vụ đua nhau… bủa vây Phật tử trên nẻo đường hành hương. Bên cạnh đó, có điều khá kỳ quặc là phàm những ngôi chùa mới hiện nay được các đại gia đầu tư xây dựng hoành tráng đều được khoác thêm danh hiệu “thiêng nhất Việt Nam”… như một lớp áo “marketing” vậy.

Những ngôi chùa “hoành tráng”, “đại gia” như vậy đang làm quần thể danh thắng ngày càng một biến tướng, thậm chí đã có hành động xâm lấn vào vào vũng lõi di sản văn hóa. Tuy vậy, có lẽ những nguy cơ xâm lấn đó không làm các đại gia xây chùa mảy may động lòng bởi lợi nhuận khủng của hoạt động “du lịch tâm linh” mang lại.

Vào thời buổi giờ, chắc chỉ có ngành du lịch tâm linh, hay kinh doanh tâm linh là ăn nên làm ra nhanh nhất, xây chùa càng hoành tráng, càng sớm thu hồi vốn; tiền lẻ thôi nhưng là là tiền tươi, thóc thật, là tiền sạch nói như ngôn ngữ thời thượng – “đồng tiền hữu cơ”. Ngành nghề khác có thể làm ăn thua lỗ, đóng cửa, phá sản thì kinh doanh dựa vào tâm linh vẫn phát triển rất mạnh. Cứ nhìn vào dòng người đổ về chùa Tam Chúc ngay cả khi chưa xây dựng xong hay dòng người đến với chùa Bái Đính mới thấy hiệu quả kinh doanh loại hình này thế nào…

Dù xây chùa to chưa bao giờ là chủ trương của Phật Giáo…

Cố Trưởng lão Thích Thông Lạc (Viện trưởng Tu Viện Chơn Như) đã từng nói: “ Vì lấy con người làm gốc, nên Phật giáo phải xây dựng con người. Xây dựng con người để trở thành những kỳ quan thế giới bằng chất liệu đức hạnh không làm khổ mình, khổ người và khổ tất cả chúng sanh…

Thực tế bàn tay mẹ thiên nhiên đã xây dựng biết bao nhiêu kỳ quan đẹp đẽ gấp trăm ngàn lần những kỳ quan của loài người tạo ra: như Vịnh Hạ Long, động Phong Nha… Còn xây chùa to, tượng lớn, lấy chất liệu gỗ đá sắt thép xi măng mà mô phỏng theo hình thức vạn vật vũ trụ thiên nhiên tạo ra, rồi bảo nhau đó là kỳ quan thế giới; liệu có nực cười? có gì mà chúng ta tự hào?

Vẫn còn là bãi công trường khổng lồ với hầu hết hạng mục còn dang dở chưa hoàn thiện nhưng chùa Tam Chúc (huyện Kim Bảng, Hà Nam) đã mở cửa đón du khách thập phương nhân dịp năm mới 2019?! Quần thể chùa Tam Chúc ở thị trấn Ba Sao vẫn đang trong quá trình xây dựng và hoàn thiện. Để hoàn thành dự án này, nhà đầu tư dự kiến phải mất thêm 30 năm nữa…

Sau 30 năm nữa, Tam Chúc sẽ trở thành ngôi chùa lớn nhất thế giới với diện tích quần thể lên tới 5.000 ha. Ngoài ra, ngôi chùa này còn được tạc 12.000 bức tượng bằng dung nham núi lửa và sở hữu nhiều báu vật trên thế giới. Ấy vậy mà, rạng sáng 9/2 (mùng 5 Tết), hàng trăm chiếc ôtô và hàng nghìn xe máy được gửi tại bãi cách ngôi chùa này khoảng 3 km; để vào được khu vực quần thể chùa, khách vượt qua khoảng cách 3km trên xe điện với mức phí 30.000 đồng/người/lượt, còn khứ hồi là 60.000 đồng/người – có lẽ dịch vụ chia sẻ ngang hàng Grab chẳng có đất sống nổi ở đây???

Một vài nhóm gia đình đến được gần khu vực cổng Tam quan, họ trải vải bạt mang đồ ăn ra thưởng thức trước khi vào trong bên cạnh gạch vữa, đất cát ngổn ngang khắp các lối đi; xung quanh đội ngũ công nhân vẫn hối hả làm việc – đó là nhóm công nhân người Indonesia vẫn miệt mài làm việc trong nhiều ngày qua, kể cả Tết Nguyên đán để kịp đưa một số hạng mục vào sử dụng. Anh Edi Muntadha cho biết ở đây có cả công nhân đến từ Hàn Quốc, Ấn Độ. Họ đã làm việc ở Việt Nam được 3 năm…

Tiết trời Tết tuy chỉ khoảng 28 độ C nhưng nắng khá gay gắt khiến cuộc du xuân của nhiều người dân trở nên vất vả; để lên được lên chùa Ngọc ở trên đỉnh, họ phải leo một chặng đường không quá dài nhưng dốc khá cao, nền đất lại không bằng phẳng, dễ bị ngã vì hầu hết lối đi lại chưa có, du khách buộc phải giẫm lên sỏi đá để vào chưa khiến nhiều người đã bị ngã vì trơn trượt… Trong quần thể chùa Tam Chúc, chùa Ngọc nằm ở vị trí cao nhất tính đến nay. Đây là điểm cuối cùng mà du khách cần đến để hành hương; tại gian thờ Quan âm tuy các hạng mục chưa hoàn thành nhưng nhiều người vẫn vào trong làm lễ. Tại đây, du khách thi nhau check-in, đứng hóng gió tại chùa Ngọc trong khi chờ xếp hàng vào trong. Điều khiến nhiều du khách tò mò đó là chùa Tam Chúc nằm trong vùng in đậm dấu ấn di tích lịch sử văn hóa, danh lam thắng cảnh nổi tiếng như, động Vòng, động Cô Đôi, chùa Thiên Phúc, chùa Bà Đanh, đền Lý Thường Kiệt…

Khá nhiều người thành tâm đóng góp công đức xây chùa, người nào ít nhất cũng quyên góp 50.000 đồng. Càng về trưa, lượng người đổ lên chùa càng đông. Ước tính con số du khách trong buổi sáng khoảng 10.000 lượt và ngay từ cổng vào du khách đã phải trả 40.000 đồng tiền gửi xe, sau đó là ma trận dịch vụ thu tiền như xe điện (như đã đề cập ở trên), vệ sinh, vé tham quan… và chưa kể tới những chuỗi hàng quán ở đây…

Những “siêu dự án” du lịch gắn yếu tố tâm linh đang bung ra ồ ạt khiến không ít chuyên gia kinh tế lo lắng đặt ra câu hỏi: Các khu du lịch tâm linh tại nhiều vùng trên cả nước chiếm hàng nghìn héc-ta ấy có giúp ích gì cho đời sống của người dân địa phương không, có mang lại điều gì cho ngân sách nhà nước không? Có người ví việc cấp đất diện tích rất lớn ấy để doanh nghiệp làm dự án du lịch tâm linh như một hình thức BOT (xây dựng –  vận hành – chuyển giao) mà không rõ thời hạn. Ở đây, rõ ràng đang có sự đan xen khai thác giữa vốn của doanh nghiệp và tài nguyên, đất đai của quốc gia…

Nổi như cồn với những dự án tâm linh xác lập kỷ lục thế giới là doanh nghiệp Xuân Trường gắn với những dự án “khủng”, doanh nghiệp phải gọi là “vua chùa”, như:

  • khu du lịch Tam Chúc – Ba Sao (Hà Nam) có diện tích lên đến 5.100 héc-ta;
  • khu du lịch tâm linh Hồ Núi Cốc (Thái Nguyên) 18.940 héc-ta;
  • khu du lịch tâm linh tổng hợp đảo Cái Tráp (Hải Phòng) rộng 450 héc-ta (trong đó khu tâm linh 88,7 héc-ta);
  • khu du lịch tâm linh chùa Bái Đính – Tràng An (Ninh Bình) 700 héc-ta…

Một trong những dự án tâm linh nhiều năm qua thu hút hàng ngàn người vào dịp đầu xuân là chùa Bái Đính (Ninh Bình). Đây là ngôi chùa do Xuân Trường xây dựng gắn với kỷ lục lớn nhất Đông Nam Á. Năm nay chùa khai hội vào ngày mùng 6 Tết Nguyên đán Kỷ Hợi, nhưng từ mùng 2 Tết, hàng nghìn người đã bắt đầu kéo về đây du xuân. Riêng ngày Khai hội xuân Kỷ Hợi 2019, chùa Bái Đính thu hút trên 8.000 đại biểu, tăng ni, phật tử và du khách thập phương về dự. Lễ hội chùa Bái Đính được chính thức khai hội vào ngày mùng 6 tháng Giêng kéo dài cho đến hết tháng 3 âm lịch hằng năm. Theo thống kê của Ban quản lý chùa Bái Đính, du khách đến chùa tăng cao từ Mùng 2 Tết đến nay, có thời điểm lên đến hàng chục nghìn người đến chùa tham quan, lễ Phật và vui chơi.

… Cách cổng Tam quan Chùa Bái Đính còn khoảng 4km, du khách muốn vào lễ chùa phải dừng xe trước barie để lấy vé gửi xe và nộp tiền phí. Theo đó, mức phí gửi xe ô tô vào khu vực chùa Bái Đính 40.000 đồng, còn xe máy 15.000 đồng. Đáng chú ý, cả hai loại vé ô tô và xe máy đều không ghi biển số xe. Trên vé gửi xe chỉ hiển thị những thông tin hết sức ngắn gọn “Chùa Bái Đính” và phía dưới có dòng chữ vé trông giữ xe với giá in sẵn là 40.000 đồng. Có vé gửi xe ghi rõ ngày tháng nhận phương tiện, nhưng có vé lại để trống phần này. Giá vé khá cao so với quy định của Bộ Tài chính cũng như những thông tin trên cuống vé gửi xe khiến những vị khách lần đầu đến khá ngạc nhiên. Điều này có nghĩa, nếu khách vô tình đánh rơi, kẻ xấu nhặt được có thể lấy bất cứ xe nào.  Sau một hành trình dài, đa phần du khách chọn dịch vụ đi xe điện có giá khứ hồi là 60.000 đồng/người lên chùa vì khoảng cách xa tới gần 4km. Dịch vụ đưa du khách bằng xe điện mang lại khoản lợi lớn cho doanh nghiệp với 250 xe, bình quân mỗi xe chở khoảng 15 người. Xếp hàng đợi mua vé xe điện đến lễ Phật tại Chùa Bái Đính ngày 24/1 âm lịch còn có cả những vị khách đến từ một tỉnh phía Nam. Đoàn này đi hơn chục người, họ đều mua vé xe điện khứ hồi với mức phí 60.000 đồng và thuê một hướng dẫn viên… Cùng với phí xe điện, đa phần du khách còn thuê thêm dịch vụ hướng dẫn viên để hiểu hơn về ngôi chùa lớn nhất khu vực với chi phí 300.000 đồng cho các ngôi chùa mới. Còn hướng dẫn cả chùa mới và chùa cổ là 500.000 đồng.

Khác với nhiều khu vực di tích hay các khu tâm linh khác, ở Bái Đính ngay cả đi vệ sinh cũng phải trả tiền, giá được niêm yết rất rõ ràng: 2.000 đồng/lượt. Khi đã đến thăm quan chùa trong suốt vài giờ đồng hồ, du khách chắc chắn phải sử dụng dịch vụ này. Với chiêu độc tận thu như vậy, nhặt tiền lẻ cũng thu được vài chục triệu mỗi ngày. Theo tiết lộ của người thu tiền tại nhà vệ sinh ngay tại gần quầy bán vé xe điện vào Chùa Bái đính, để được “quản lý” nhà vệ sinh, họ phải đấu thầu với doanh nghiệp theo năm, số tiền chi ra cũng không phải là ít. Người này cũng chia sẻ, ở đây không cái gì là miễn phí. Cái gì cũng quy ra tiền. Muốn thu tiền nhà vệ sinh cũng phải nộp tiền cho doanh nghiệp, muốn làm dịch vụ chụp ảnh cho khách cũng phải tiền… Dịch vụ hướng dẫn viên tại chùa Bái Đính có mức từ 300 ngàn đến 500 ngàn đồng. Trở lại câu chuyện xe điện, theo tìm hiểu của phóng viên, trước đây bãi đỗ xe vào Chùa Bái Đính nằm ngay cổng Tam quan, nhưng mấy năm gần đây bãi xe được bố trí cách xe cổng Tam quan gần 4km…”, theo phóng viên Báo Điện tử Việt Nam.

Vào những ngày cao điểm như dịp đầu năm số xe điện trên không đủ phải huy động thêm ô tô. Vào những ngày cao điểm du khách lên tới cả vạn người, cũng có nghĩa là tiền thu từ dịch vụ xe điện ít nhất cũng phải trên nửa tỷ đồng mỗi ngày, để chuyên phục vụ du khách tham quan, lễ Phật chùa Bái Đính, có doanh nghiệp đã đầu tư tới 250 xe điện.

Tại quần thể chùa, hòm công đức được bố trí khắp nơi như ma trận, chưa kể là có nhiều khu vực xuất hiện những nhân viên (không phải người tu hành) ngồi chờ du khách phát tâm công đức. Những mảnh giấy ghi nhận công đức của người dân, du khách về lễ chùa Bái Đính với ghi tên tuổi, địa chỉ và số tiền công đức (phiếu thu biên nhận tiền?!) được doanh nghiệp hay nhà chùa sử dụng như thế nào cũng nên được đặt ra???

Đáng nói là tình trạng chèo kéo du khách từ những dịch vụ bán lẻ như chụp ảnh với giá bình quân mỗi bức ảnh từ 25.000 đồng – 50.000 đồng tùy theo kích cỡ cũng là một vấn đề… Những người làm nghề chụp ảnh khá đông rải khắp từ cổng Tam quan đến các điểm thờ tự, chốn hành lang, dễ nhận dạng với một thẻ đeo trước ngực và mặc áo đồng phục. Một tay thợ ảnh tiết lộ: muốn vào đây chụp ảnh phải xin Ban quản lý thẻ và phải đóng tiền mỗi tháng (thuế môn bài?!). Có lẽ vì mất chi phí mới được “tác nghiệp” nên đã có hiện tượng chụp ảnh bừa khi khách chưa đồng ý, rồi chèo kéo, xin thông cảm vì đã chụp, lỡ in. Có những người xuê xoa cho qua, chấp nhận chi ra ít tiền, nhưng cũng không ít du khách phản ứng, cảnh thật hỗn loạn…

Hơn thế nữa, du khách thập phương về lễ Phật tại chùa Bái Đính phải trả một khoản phí khác: leo lên Bảo tháp Chùa Bái Đính phải mua vé với giá 50.000 đồng. Hấp dẫn hơn nhưng vô cùng gây thắc mắc, trên vé thu tiền phí tham quan Bảo Tháp Chùa Bái Đính có in trên cùng dòng chữ “Doanh nghiệp TN Xây dựng Xuân Trường”, nhưng lại đóng dấu treo của Chùa Bái Đính – liên doanh thần thánh???

Trung bình mỗi du khách về hành hương, lễ phật tại chùa Bái Đính dù không ép buộc, nhưng gần như ai cũng phải sử dụng dịch vụ của doanh nghiệp như phí gửi xe 40.000 đồng (ô tô), 15.000 đồng (xe máy), vé xe điện 2 lượt 60.000 đồng, vé lên Bảo tháp 50.000 đồng, sử dụng hướng dẫn viên 300 – 500 ngàn đồng; vệ sinh 2.000/lượt… Ngoài các dịch vụ trên, trong khuôn viên chùa Bái Đính còn có khách sạn chùa Bái Đính, quán cafe Chuông gió; như vậy nhưng về lễ phật mỗi du khách, phật tử nếu sử dụng hết dịch vụ tại đây sẽ phải chi cả vài trăm nghìn. Đấy là chưa tính tiền mà du khách bỏ vào các hòm công đức… nhưng có một điều lạ cả ngôi chùa to nhất Đông Nam Á với nhiều cái nhất: hòm công đức nhiều la liệt, thế nhưng một giọt nước uống miễn phí cho du khách cũng không có …

thấm nhuần đạo lý không có gì là miễn phí chăng???

Bên cạnh chùa Bái Đính, từ Tết đến nay, hơn 10 vạn khách đã đến chùa Tam Chúc – ngôi chùa được cho là lớn nhất thế giới – dù chưa xây dựng xong, còn ngổn ngang khắp chốn. Điều này khiến không ít người ngạc nhiên. Trong các siêu dự án của đại gia Văn Trường – ông chủ doanh nghiệp Xuân Trường – ngoài quần thể chùa Bái Đính (Ninh Bình) lớn nhất Đông Nam Á, thời gian qua, dư luận lại xôn xao trước ngôi chùa Tam Chúc được cho là lớn nhất thế giới, xây dựng tại Khu du lịch Quốc gia Tam Chúc (thị trấn Ba Sao, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam). Chùa Tam Chúc đang xây dựng dang dở vẫn thu hút hàng vạn du khách…

Lượng du khách đến đông cũng đồng nghĩa với việc mang lại những khoản thu đầu tiên nhưng không hề nhỏ khi bất cứ du khách nào đến chùa đều phải sử dụng dịch vụ xe điện với giá vé 60.000 đồng/ khứ hồi nếu không muốn đi bộ 3km từ bãi gửi xe vào khu tâm linh. Chắc hiếm có ngôi chùa nào ở Việt Nam đang trong quá trình xây dựng đã thu hút hàng vạn du khách khi mở cửa đón du khách thập phương như vậy. Ngoài tư tưởng tín ngưỡng, điểm nổi bật để thu hút sự tò mò của du khách, khiến họ không ngại đến tham quan, chiêm ngưỡng ngôi chùa đang xây dựng này đa số từ những “cái nhất” mà ngôi chùa đang sở hữu. Theo đó, ngôi chùa này nằm ở nơi có thiên nhiên hoang sơ kỳ vĩ được ví như “Vịnh Hạ Long” trên cạn khi ba mặt được bao bọc bởi dãy núi Thất Tinh, dưới lòng hồ là 6 quả núi nhô lên in hình bóng nước. Ngôi chùa này được xây dựng trong Khu du lịch Tam Chúc – Ba Sao (tỉnh Hà Nam) – dự án “ngốn” tổng vốn đầu tư gần 11.000 tỷ đồng, được xây dựng với tổng diện tích lên đến 5.100 ha, diện tích vùng lõi là 4.000 ha và khi hoàn thành sẽ là ngôi chùa lớn nhất thế giới; sở hữu nhiều báu vật như:

  • Toàn bộ tường của chùa Tam Chúc được ráp bằng 12.000 bức tranh đá nham thạch miêu tả các sự tích của Đức Phật. Những phiến đá nham thạch được tạc tại Indonesia, sau đó chuyển về chùa Tam Chúc ráp lại thành bức tường;
  • Khuôn viên của ngôi chùa thiết lập một vườn cột kinh khổng lồ với 1.000 cột đá, mỗi cột cao 12 m, nặng 200 tấn;
  • Đặc biệt, chùa Tam Chúc có 3 bức tượng phật tổ được đúc bằng đồng đen, mỗi bức nặng hơn 200 tấn;
  • Ngoài ra, tại khuôn viên điện Tam Thế trong chùa Tam Chúc đang được trồng cây bồ đề do Chủ tịch Quốc hội Sri Lanka tặng. Cây bồ đề này được chiết từ “Cây Bồ Đề Vĩ Đại Cát Tường” (Jaya Sri Maha Bodhi) ở Thánh tích Mahamegha, Cố đô Anuradhapura – Sri Lanka. Cây bồ đề này có tuổi thọ 2.250 tuổi và được coi là báu vật của đất nước Sri Lanka. Năm 247 (trước công nguyên), Vua A Dục đã cho chiết một nhánh phía nam của cây bồ đề thiêng ở Bodh Gaya – Ấn Độ (nơi đức Phật thành đạo) và phái Công chúa Sanghamitta đem sang tặng cho quốc đảo Sri Lanka;
  • Bên cạnh đó, ngôi chùa này còn sở hữu thiên thạch mặt trăng có trọng lượng 5,5 kg được đặt tên là “The Moon Puzzle” trị giá trên 600.000 USD tương đương 14 tỷ đồng. Thiên thạch mặt trăng này từ không gian vũ trụ rơi xuống sa mạc Sahara từ hàng nghìn năm trước, được tìm thấy vào năm 2017. Ngày 19/10/2018, tại Trung tâm đấu giá RR Auction, bang Boston (Mỹ), Doanh nghiệp Xuân Trường tại Ninh Bình đã trúng đấu giá khối đá thiên thạch này…

Bên cạnh những “cái nhất”, “báu vật đặc biệt” mà chùa Tam Chúc đang sở hữu thì những thông tin về nguồn gốc ngôi chùa cũng như mang ý nghĩa tâm linh lại khá ít ỏi, mờ nhạt:

vào năm 2000, khi khảo sát làm thuỷ lợi lòng hồ Tam Chúc, một số công nhân xây dựng phát hiện ra rất nhiều dấu tích liên quan đến chùa Tam Chúc xưa. Từ các hiện vật khảo cổ, các nhà khoa học cho biết ban đầu có thể kết luận chùa Tam Chúc đã có niên đại trên 1.000 năm. Trải qua rất nhiều năm tháng, giờ chỉ còn lại những di tích cột gỗ, cột đá, xà đá còn vùi lấp ở nền móng cũ, trong đó có những cột gỗ có đường kính trên 1m, những xà đá, cột đá…”, cùng với câu chuyện truyền miêng dân gian thêm thắt, đa số du khách đến chùa để thỏa chí tò mò:

Theo truyền thuyết được nhân dân kể lại, ngày xưa có 7 vì sao sáng sa xuống vùng Tam Chúc chính là 7 nàng tiên của nhà trời xuống trần thế ngao du. Khi thấy cảnh Tam Chúc “sơn thủy, hữu tình”, “tả thanh long, hữu bạch hổ” thì các nàng tiên quên đường về. Nhà trời đã 6 lần mang binh khí (chuông) xuống để gọi các nàng về nhưng lần nào cũng vô ích. Sự tích “Tiền lục nhạc – Hậu thất tinh” bắt nguồn từ đó. Tiền lục nhạc nghĩa là mặt trước có 6 quả núi giữa lòng hồ được ví là 6 quả chuông của nhà trời. Hậu thất tinh có nghĩa là phía sau có 7 ngọn núi có thể phát sáng khi có ánh trăng về ban đêm.

Tại địa phương, Ông Trần Đình Cơ – Chủ tịch UBND thị trấn Ba Sao (huyện Kim Bảng, Hà Nam) cho biết, chùa Tam Chúc hiện nay được xây dựng trên chùa Tam Chúc cổ, tuy nhiên “Chúng tôi ít tuổi nên không biết nguồn gốc ngôi chùa này, phải hỏi các cụ cao niên và nhà chùa”. Trong khi đó, khi nói về nguồn gốc chùa Tam Chúc, ông Lưu Trần Sơn – Phó Chủ tịch UBND huyện Kim Bảng – phụ trách văn hóa, xã hội nói rằng: “bên phòng văn hóa huyện sẽ nắm chắc hơn”. Tuy nhiên, ông Trần Trọng Đại – Trưởng Phòng Văn hóa Thông tin huyện Kim Bảng cho biết, Sở VH,TT&DL Hà Nam chấp thuận cho việc tổ chức lễ hội chùa Tam Chúc mà điều kiện để tổ chức lễ hội phải kèm theo nguồn gốc chứng minh – thật rắc rối và khó hiểu.

Thật sự thì đa số các du khách đến chùa Tam Chúc chủ yếu để tham quan vãn cảnh thì ít mà để thỏa chí tò mò về quy mô lớn của chùa cũng như những báu vật mà hiện có tại ngôi chùa này thì nhiều. “Tuy nhiên, khi đến tham quan ngôi chùa, dù lớn nhưng vẫn chưa hoàn thiện, còn nhiều ngổn ngang cũng khiến bản thân tôi khá hụt hẫng”, một du khách chia sẻ.

Điều khiến các du khách rất bất ngờ, là dù Khu du lịch Tam Chúc – Ba Sao được giao với tổng diện tích lên đến 5.100 ha, diện tích vùng lõi là 4.000 ha nhưng diện tích xây dựng chùa chỉ chiếm phần nhỏ. Phần diện tích còn lại, doanh nghiệp dự kiến dành để phát triển các khu chức năng như khu trung tâm đón tiếp, khu bảo tồn tự nhiên Quèn Vồng và hồ Tam Chúc, khu nghỉ dưỡng chăm sóc sức khỏe và du lịch cộng đồng Tam Chúc, khu sân golf Kim Bảng, hồ Ba Hang và trung tâm dịch vụ hậu cần phục vụ hoạt động khu du lịch tại Thị trấn Ba Sao. Nhiều ý kiến thắc mắc: việc xây dựng chùa Tam Chúc nhằm để hút khách đến các khu dịch vụ này – nơi mang lại nhiều nguồn thu cho doanh nghiệp?

Xưa kia, các chùa Việt Nam thường được xây dựng bằng các thứ vật liệu quen thuộc như tre, tranh cho đến gỗ, gạch, ngói… Nhưng người ta thường dành cho chùa những vật liệu tốt nhất có thể được. Vật liệu cũng như tiền bạc dùng cho việc xây dựng chùa thường được quyên góp trong mọi tầng lớp dân cư, gọi là của “công đức“. Người ta tin là sẽ được hưởng phúc khi đem cúng vật liệu hay tiền bạc cho việc xây dựng chùa. Trên những cột gỗ lim không bị mối mọt, một số chùa khắc rõ tên người đóng góp. Ngoài ra các tên này cũng được ghi ở các bàn thờ bằng đá hoặc trên các đồ sành, sứ như bát hương, bình hoa, chân đèn… trong một danh sách dài… nhưng đó đã là chuyện xưa, xa xưa rồi…

Vậy nay, vì đâu nên nỗi liên doanh chùa – đại gia để tạo ra nhiều cái “nhất… nhất” rồi cái nhất duy nhất như giọt nước độ đường cho người hành hương cũng không có; để đâu tới nỗi trẻ em nhiều vùng phía Bắc còn thiếu quần áo mặc [cho dù là đồ cũ], phải tới trường bằng đu dây qua sông; liệu trong nhiều nghìn héc ta như vậy có vuông đất nào dành chở che cho người già neo đơn, người cơ nhỡ, trẻ mồ côi…

Than ôi, tấc đất tấc vàng… cứ phải có “giá”, có “phí” mới “gột” nên… chăng???

Ô hô, “Vua Ngô 36 tán vàng…

Xxx – NPL

Article – Suy thoái – bóng ma chu kỳ…

Người ta nói tới khủng khoảng cũng giống như khi đề cập tới bóng ma với đầy đủ sự run rẩy và sợ hãi… bóng ma này không chỉ “dọa suông” mà nó còn mang theo “bệnh dịch” và đã có những thời kỳ mà ảnh hưởng của nó là xuất phát điểm cho những cuộc chiến đẫm máu…

brain.jpeg

Thuở xa xưa, khi xã hội còn ở giai đoạn phong kiến, những cuộc chiến kéo dài dai dẳng qua nhiều thập kỷ không chỉ xảy ra ở liên lục địa Á – Âu mà còn ở châu Âu và nội tại các quốc gia châu Á, dù ở Trung Quốc hay ở Nhật Bản, có xuất phát điểm từ khủng khoảng lương thực, hay khủng khoảng nguồn gỗ, sắt, hoặc nguồn nước ngọt… – cũng đúng khi Hàn Phi Tử (đại diện phái pháp trị) cho rằng chiến tranh sẽ là điểm cuối cùng xử lý khủng khoảng, bắt đầu từ dân số và tái phân bổ các nguồn lực xã hội…

Trong thời hiện đại, bóng ma khủng hoảng xuất hiện theo một chu kỳ tương đối rõ nét, điểm qua một số dấu ấn thế kỷ 20 tại Hoa Kỳ – nền kinh tế dẫn đầu toàn cầu:

  • ĐẠI KHỦNG HOẢNG – Xảy ra từ tháng 8 năm 1929 đến tháng 3 năm 1933; Đại khủng hoảng được các chuyên gia đánh giá là cuộc suy thoái tồi tệ nhất trong lịch sử Hoa Kỳ. Kéo dài tổng cộng 43 tháng, GDP giảm xuống -26,7%, trong khi tỷ lệ thất nghiệp tăng vọt lên 24,9%. Cuộc Đại khủng hoảng xảy ra do: Sự đổ vỡ của thị trường chứng khoán toàn cầu, hệ thống các ngân hàng thường mại Mỹ, và sự nổi lên của những loại thuế quan mới lặp đi lặp lại theo một chu kỳ xoáy trôn ốc.
  • SUY THOÁI KINH TẾ TỪ NĂM 1937 ĐẾN NĂM 1938
  • SUY THOÁI KINH TẾ NĂM 1945
  • SUY THOÁI KINH TẾ NĂM 1949
  • SUY THOÁI KINH TẾ NĂM 1953
  • SUY THOÁI KINH TẾ NĂM 1958
  • SUY THOÁI KINH TẾ TỪ NĂM 1960 ĐẾN NĂM 1961
  • SUY THOÁI KINH TẾ TỪ NĂM 1969 ĐẾN NĂM 1970
  • SUY THOÁI KINH TẾ TỪ NĂM 1973 ĐẾN NĂM 1975
  • SUY THOÁI KINH TẾ NĂM 1980
  • SUY THOÁI KINH TẾ TRONG NHỮNG NĂM ĐẦU THẬP NIÊN 80
  • SUY THOÁI KINH TẾ TRONG NHỮNG NĂM ĐẦU THẬP NIÊN 90, và
  • ĐẠI SUY THOÁI 2008, tái lập với sự suy sụp nền kinh tế từ tháng 12 năm 2007 đến tháng 6 năm 2009 là một trong những giai đoạn tăm tối nhất trong lịch sử phát triển nền kinh tế Mỹ trong thế kỷ vừa qua. GDP giảm xuống còn -5,1%, trong khi tỷ lệ thất nghiệp tăng lên đến 10%. Nguyên nhân lớn nhất của Cuộc đại suy thoái này là vì khủng hoảng cho vay thế chấp bất động sản dưới chuẩn. Điều này, cùng với việc tăng giá lương thực và giá dầu, đã góp phần gây ra cuộc khủng hoảng tiền tệ toàn cầu. Kết quả là, một số định chế tài chính nổi tiếng như Lehman Brothers, AIG, Freddie Mac, Fannie Mae và Bear Stearns đều sụp đổ; dẫn đến, Gói kích thích tài chính trị giá USD 787 tỷ và cứu trợ ngân hàng trị giá USD 700 tỷ là cái giá mà chính phủ phải trả để giải quyết cuộc suy thoái 18 tháng.

Nhưng,

ảnh hưởng của đại suy thoái 2008 còn kéo dài tới nhiều năm sau này, trong đó, một trong những thách thức mà các nền kinh tế lớn nhất thế giới phải đối mặt là chính sách thắt chặt tiền tệ của một số nước sau một thập kỷ tiến hành các biện pháp kích thích kinh tế sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008. Các ngân hàng trung ương tại Mỹ, Anh, Khu vực sử dụng đồng Euro (Eurozone), Nhật Bản…, đã áp dụng chính sách nới lỏng tiền tệ với mức lãi suất thấp và mua tài sản quy mô lớn để thúc đẩy hoạt động chi tiêu và hỗ trợ nền kinh tế. Tuy nhiên, hiện nay một số ngân hàng trung ương đã bắt đầu dừng chính sách kể trên. Mối lo ngại về đà giảm tốc của kinh tế toàn cầu, việc thắt chặt chính sách tiền tệ của các ngân hàng cùng với các yếu tố khác đã khiến các thị trường chứng khoán lao dốc, trong đó, Mỹ đã cho dừng chương trình nới lỏng định lượng (QE) vào cuối năm ngoái và tăng lãi suất 4 lần trong năm 2018 ngay khi nền kinh tế cho một dấu hiệu khả quan; Ngân hàng Trung ương châu Âu trong tháng 12/2018 đã khẳng định sẽ kết thúc QE và chấm dứt chương trình mua trái phiếu 15 tỷ Euro (17 tỷ USD)/tháng. Tuy nhiên, trong năm 2018, từ những ảnh hưởng có tính khách quan như chiến tranh thương mại, các chỉ số chứng khoán Mỹ ghi nhận năm hoạt động tồi tệ nhất kể từ năm 2008, trong khi chỉ số tổng hợp xuyên châu Âu Stoxx 600 cũng chứng kiến năm tệ nhất trong một thập niên.

Các chuyên gia nhận định bất ổn xuất phát từ những thay đổi chính sách ở các nền kinh tế lớn cũng ảnh hưởng xấu đến thị trường tài chính và hoạt động kinh tế trên toàn thế giới. Ngân hàng đầu tư UBS cảnh báo các nhà đầu tư cần chuẩn bị ứng phó với những tác động đối với thị trường do tranh chấp thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới là Mỹ và Trung Quốc – cuộc chiến thương mại dường như chưa có hồi kết và được dự kiến sẽ còn kéo dài. Liên minh châu Âu (EU) cảnh báo rằng hệ thống thương mại đa phương đang xáo động trong một “cuộc khủng hoảng sâu sắc” và Mỹ đang ở “tâm chấn“…

Khối nợ công đột biến cũng là một thách thức khác mà kinh tế thế giới phải đối mặt. Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Tài chính Đức Olaf Scholz nhận định: khởi phát của vấn đề đã tồn tại từ cuộc khủng khoảng tài chính toàn cầu năm 2008 và đến nay vẫn chưa hoàn toàn cải thiện, đó là khối nợ công khổng lồ tại nhiều quốc gia và đồng hành là tình trạng thất nghiệp gia tăng tại một số nước. Ông nhấn mạnh nhiệm vụ cấp bách hiện nay là giảm nợ công, tăng cường sự minh bạch và tiếp tục cuộc thánh chiến chống gian lận thuế.

Nguy cơ tiểm ẩn…

Không chỉ đánh giá từ S&P và UBS, trong báo cáo triển vọng kinh tế mới nhất, tổ chức OECD đã hạ dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu vào năm 2019. OECD dự kiến tốc độ tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2019 sẽ đạt 3,5%, giảm so với mức dự báo 3,7% được đưa ra hồi tháng 9/2018. Cụ thể, tổ chức này điều chỉnh giảm tăng trưởng kinh tế Trung Quốc là 6,3% đối với 2019 do hoạt động xuất khẩu và đầu tư vào cơ sở hạ tầng giảm. OECD cũng hạ dự báo tăng trưởng kinh tế của Nhật Bản trong năm 2019 từ mức 1,2% xuống còn 1% trong bối cảnh dự kiến áp tăng thuế tiêu dùng của chính phủ nước này từ 10/2019 dẫn tới khả năng tác động mạnh đến nhu cầu tiêu dùng. Trong khi đó, kinh tế khu vực Eurozone dự kiến tuy tăng 1,8% vào năm 2019, nhưng giảm nhẹ so với các dự báo trước đó.

Đối với nhận định của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), dự báo tăng trưởng toàn cầu đạt mức cao 3,7% trong năm 2019, nhưng hai nền kinh tế đứng đầu là Mỹ và Trung Quốc đã có dấu hiệu giảm tốc. IMF cảnh báo căng thẳng thương mại Mỹ-Trung leo thang có thể khiến tăng trưởng của toàn cầu giảm 0,8 điểm phần trăm – thương mại vẫn là động lực chính của tăng trưởng. IMF dự báo tăng trưởng kinh tế Mỹ trong năm tới sẽ giảm từ 2,9% xuống 2,5%, nhịp độ tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc giảm 0,5 điểm phần trăm. Một số nhà sản xuất Trung Quốc đã cảm nhận áp lực từ căng thẳng thương mại qua việc chi phí xuất khẩu tăng và tình trạng dư thừa công suất; trong đó, các nhà kinh tế của ngân hàng đầu tư UBS nhận định kinh tế Trung Quốc đối mặt với sức ép từ hàng rào thuế của Mỹ và nhiệm vụ tái cân bằng kinh tế. Tại Eurozone, UBS cho rằng nhu cầu nội địa vững sẽ không đủ để bù đắp sự sụt giảm tăng trưởng xuất khẩu. Đối với các nước đang phát triển, 2019 dự báo sẽ là năm khó khăn. Mức tăng của thương mại toàn cầu có thể chỉ đạt 2,99% trong năm 2018, giảm so với mức tăng trưởng của năm trước đó. Dự đoán tương lai của 193 quốc gia và vùng lãnh thổ đến năm 2033 cho thấy, con đường tăng trưởng sẽ gập ghềnh hơn trong trung hạn so với dự báo trước đó – đánh giá của Trung tâm Nghiên cứu kinh tế và thương mại (CEBR).

Trong những thập kỷ qua, toàn cầu hóa nền kinh tế đã mang đến nhiều cơ hội cũng như thách thức cho tất cả các quốc gia trên thế giới; trong đó, các rào cản thương mại không còn là phương pháp đúng đắn để giải quyết những thách thức này. Các chuyên gia cảnh báo kinh tế toàn cầu có thể còn hứng chịu những cú sốc mới khắc nghiệt hơn trong năm 2019. Thậm chí, nguy cơ suy thoái đã được nhắc tới khi giới phân tích lo ngại về kịch bản tái diễn khủng hoảng kinh tế toàn cầu theo chu kỳ 10 năm sau các cuộc khủng hoảng năm 1987, 1997 và 2008.

Hoa Kỳ – đầu tàu kinh tế thế giới…

Theo bài viết trên Washington Post, hơn 30% số các chuyên gia kinh tế hàng đầu cho rằng nền kinh tế Mỹ sẽ bắt đầu “đuối” từ giữa năm 2019 và có thể rơi vào suy thoái vào năm 2020 khi Mỹ tiến hành cuộc bầu cử Tổng thống. Đối với Tổng thống đương nhiệm Donald Trump cùng đảng Cộng hòa của ông, nền kinh tế đóng vai trò là lực đẩy quan trọng trong cuộc bầu cử giữa kỳ vừa qua, thế nhưng nó có thể sẽ là lực cản trong cuộc bầu cử sắp tới…

Hiện nay, ngày càng có nhiều dự đoán tiêu cực về viễn cảnh của nền kinh tế Mỹ với hơn 1/3 các nhà dự đoán hàng đầu về kinh tế cho rằng nền kinh tế Mỹ sẽ bắt đầu suy thoái vào năm 2020. Các chuyên gia cho rằng có rất nhiều nguyên nhân cản trở sự phát triển nền kinh tế Mỹ, trong đó, có:

  • chi phí vay cao;
  • đồng USD mạnh;
  • nền kinh tế toàn cầu suy yếu;
  • cuộc chiến thuế quan leo thang; và
  • những gói kích thích tài chính như cắt giảm thuế…

đã không còn phát huy tác dụng thúc đẩy sự bùng nổ trong đầu tư kinh doanh, thị trường nhà đất cũng chậm lại với số lượng người mua ít đi, cùng với việc tăng các khoản chi tiêu của chính phủ.

Hiện các nhà lãnh đạo kinh doanh và các nhà đầu tư phố Wall mong muốn chính quyền Tổng thống Trump đưa ra một giải pháp nhanh chóng cho cuộc chiến thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc và một dự luật về cơ sở hạ tầng nhằm thu hút thêm vốn thúc đẩy nền kinh tế vào cuối năm nay, đồng thời hy vọng Tổng thống Trump sẽ đưa ra các lực đẩy nền kinh tế vào năm 2019. Tuy nhiên, cho tới thời điểm này Tổng thống Trump vẫn “án binh bất động” và tập trung đổ lỗi cho bà Nancy Pelosi, người có khả năng trở thành Chủ tịch Hạ viện sau bầu cử giữa kỳ, khiến chương trình nghị sự của ông bị trì trệ hay Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Jerome H.Powell tăng lãi suất quá nhanh gây ảnh hưởng tới sự tăng trưởng kinh tế.

Các nhà phân tích cho rằng, nền kinh tế thường đóng một vai trò quan trọng trong các cuộc bầu cử ở Mỹ. Trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vừa qua, nền kinh tế Mỹ đã “lột xác” ngoạn mục với những thành tựu nổi bật, như tăng trưởng ổn định, tỷ lệ thất nghiệp đạt mức thấp nhất trong gần 50 năm qua, bình quân thu nhập đầu người (GDP) tăng 3,5% trong quý III năm 2018, tạo thêm nhiều việc làm cho người dân, tiền lương của người lao động tăng và thị trường chứng khoán cũng tăng trong bối cảnh lợi nhuận của các công ty tăng vọt, nhưng các thách thức cốt lõi trước mắt vẫn còn đó… Ông Stephen Moore, cố vấn kinh tế cho chiến dịch của Tổng thống Trump nhận định: “Nếu Tổng thống Trump có thể đạt được một thỏa thuận thương mại với Trung Quốc với các nhượng bộ thực sự, tôi nghĩ các bạn sẽ thấy thị trường tăng trưởng ở mức độ cao và nền kinh tế sẽ phát triển. Tất cả những ai cho rằng nền kinh tế không thể tiếp tục phát triển cho tới năm 2020 sẽ phải hối tiếc vì nhận định đó”…

Tính quy luật “1 thập kỷ” là một điều đáng lo ngại…

Dự báo về suy thoái được đưa ra vào đúng dịp tròn 1 thập kỷ kể từ ngày ngân hàng đầu tư Lehman Brothers sụp đổ và châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu dẫn đến sự suy thoái dài hạn. Rạng sáng ngày 15 tháng 9 năm 2008, ngân hàng Lehman Brothers đã nộp đơn lên tòa xin phá sản và yêu cầu bảo vệ trước các chủ nợ. Động tác phá sản của ngân hàng đầu tư lớn thứ tư của Mỹ đã thành điểm khởi đầu của cuộc khủng hoảng tài chính thế giới, sau đó phát triển thành suy thoái toàn cầu. Nguồn gốc của nó gắn với hàng loạt yếu tố thông thường: Chuỗi phát triển kinh tế chung và khủng hoảng chu kỳ trên thị trường thế chấp Mỹ trong năm 2007. Kể từ đó, các nhà tài chính thiết lập những mô hình khác nhau nhằm dự báo về thời điểm và mức độ nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng tài chính tiếp theo mà thế giới sẽ hứng chịu, xác định chu kỳ tần suất lặp lại của nền kinh tế.

Ngân hàng Thanh toán quốc tế (BIS) có trụ sở tại Basel, được biết đến như là một “ngân hàng trung ương của các ngân hàng trung ương” nhận định quá trình hồi phục sau khủng hoảng tài chính toàn cầu 2007-2008 đã “rất thiếu cân bằng” với việc các nền kinh tế đang lên phải chịu đặc biệt nhiều áp lực. Nhà kinh tế trưởng tại BIS ông Claudio Borio cho hay, các ngân hàng trung ương toàn cầu đã dùng “toa nặng” “lãi suất thấp và kéo dài bất thường” liên tục trong nhiều năm liền để kiềm chế khủng hoảng. Toa thuốc này đã giúp thúc đẩy các hoạt động kinh tế, nhưng nó chỉ phù hợp cho một giai đoạn “cấp” nhất định và kèm theo “những tác dụng phụ không thể tránh khỏi”.

Các nhà đầu tư trở nên thụ động và khủng hoảng thanh khoản…

Chiến lược gia Marko Kolanovic của JPMorgan Chase cho rằng, sự dịch chuyển mạnh mẽ khỏi hoạt động quản lý tài sản chủ động sang quản lý tài sản thụ động – thông qua xu hướng nổi lên của các quỹ chỉ số (index fund), quỹ giao dịch hoán đổi (ETF) và các chiến lược giao dịch dựa trên định lượng, đã làm gia tăng mức độ nguy hiểm của sự gián đoạn thị trường. JPMorgan chỉ ra rằng, sự suy giảm thanh khoản trên thị trường chứng khoán Mỹ vẫn ở vào khoảng 2/3 dưới mức trước khủng hoảng. Tính thanh khoản trên các thị trường thu nhập cố định đã xấu đi, bởi vì các ngân hàng đang đóng một vai trò nhỏ hơn so với các nhà điều tiết thị trường. “Các sự kiện thị trường sau cú sốc 2008 đã dẫn đến sự suy giảm thanh khoản trên thị trường tài chính toàn cầu, vấn đề này có thể trở thành một nhân tố chính gây ra cuộc khủng hoảng tiếp theo” – các nhà phân tích của ngân hàng cho biết. Sự suy giảm thanh khoản cùng với sự tăng trưởng của đầu tư thụ động làm suy yếu khả năng phòng ngừa sụt giảm [đột biến – lớn] của thị trường, trong trường hợp phát sinh gia tăng biến động, các chuyên gia tài chính giải thích thêm.

Các nhà phân tích cho rằng, việc thay đổi cấu trúc của thị trường cho vay thế chấp tại Mỹ chứa đựng nhiều yếu tố rủi ro tiềm tàng, cụ thể: tỷ lệ các khoản vay thế chấp phi ngân hàng tăng đến 80% (trước cuộc khủng hoảng chỉ chiếm ít hơn 20%). Nguyên nhân là do các tổ chức tín dụng phi ngân hàng thường ít vốn hơn so với các ngân hàng; ngoài ra, yếu tố quan trọng là không có một cơ chế rõ ràng để xác định ai có thể đảm nhận vai trò nhà cung cấp dịch vụ phi ngân hàng nếu các tổ chức tín dụng này rời khỏi hoạt động kinh doanh.

Tăng lãi suất và cuộc chiến của các cuộc chiến – chiến tranh thương mại…

Khi nào sẽ bắt đầu cuộc khủng hoảng tiếp theo?

Trong cuộc phỏng vấn với kênh truyền hình CNBC của Mỹ, chiến lược gia Marko Kolanovic nói, xác suất của một cuộc khủng hoảng trong nửa cuối năm 2019 vẫn khá thấp và có thể sẽ diễn ra vào năm 2020. Theo ông, mức độ nguy cơ tái diễn khủng hoảng có thể được xác định chủ yếu bằng việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) tăng lãi suất, cùng với đó là việc Ngân hàng Trung ương châu Âu ECB sẽ kết thúc chương trình kích thích kinh tế vào cuối năm 2018.

Trên thực tế, trước đây các chuyên gia của Ngân hàng Mỹ Merrill Lynch cũng đã cảnh báo rằng, lãi suất tăng có thể châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu mới. Trong suốt năm 2018, các nhà đầu tư đang bán chứng khoán của các thị trường mới nổi. Lý do chính mà họ làm vậy là do FED tăng lãi suất để củng cố đồng dollars. Theo các nhà phân tích của ngân hàng, tình hình hiện nay rất giống với những gì đã xảy ra hai thập kỷ trước, khi các nhà đầu tư ồ ạt rút vốn khỏi các thị trường mới nổi. Còn Bank of America coi chính sách trừng phạt kinh tế do vấn đề chính trị và chính sách bảo hộ kinh tế của Washington là mối đe dọa lớn đối với sự ổn định kinh tế thế giới.

Các cuộc chiến thương mại với các ông lớn như Trung Quốc sẽ gây ra những tổn thất lớn cho thương mại quốc tế, ảnh hưởng đến giá cả và khả năng tiếp cận các sản phẩm trong chuỗi cung ứng, gây tổn hại lớn cho nền kinh tế toàn cầu. Cuộc chiến thương mại với Trung Quốc và cấm vận thương mại với Nga sẽ góp phần làm suy thoái kinh tế Mỹ, gây tác động xấu đến nền kinh tế thế giới. Do đó, cuộc chiến thương mại với Trung Quốc, sự trừng phạt kinh tế đối với Nga cũng có thể kích động hoặc là trì hoãn cuộc khủng hoảng, nhà phân tích nhận xét.

Chiến lược gia phân tích đầu tư nổi tiếng của Mỹ là ông James Rickards cho rằng, sự tăng trưởng nhanh chóng của nền kinh tế Mỹ và châu Âu có thể dẫn đến sự sụp đổ của thị trường chứng khoán, tương tự như những gì đã xảy ra trong cuộc khủng hoảng năm 1929, và sau đó, sự suy thoái kinh tế kéo dài trên thế giới là không thể tránh khỏi.

Xã hội biến đổi…

Các chuyên gia của JPMorgan Chase cảnh báo rằng, khác với cuộc khủng hoảng 10 năm trước, cuộc khủng hoảng mới mặc dù không gây thiệt hại kinh tế nhiều như trước, nhưng sẽ gây ra tình trạng bất ổn quy mô lớn, đặc biệt là ở Mỹ. Tình trạng như vậy không được ghi nhận trong nửa thế kỷ qua, kể từ năm 1968. Theo chiến lược gia Kolanovic, góp phần vào điều đó là sư lan truyền thông tin – cả thông tin đúng và thông tin thất thiệt, cùng với đó là các luồng ý kiến trái chiều và thông tin kích động trên mạng Internet và các mạng xã hội, nơi những nhóm khác nhau được hình thành.

Ngoài ra, các sự kiện chính trị, ví dụ như cuộc bầu cử tại Hoa Kỳ và Brexit, chỉ đổ thêm dầu vào lửa, bởi chính những hỏa mù thông tin do các nước tung ra vì mục đích chính trị, hoặc những tư tưởng dân tộc cực đoan, ly khai…, cũng khiến bất ổn xã hội gia tăng. Sự kết hợp giữa thảm họa kinh tế và các bất ổn xã hội có thể dẫn đến cuộc khủng hoảng kinh tế-xã hội mới trên phạm vi toàn cầu.

Các nhà phân tích nói rằng, nếu các ngân hàng trung ương tìm được giải pháp để ngăn chặn sự suy giảm mạnh giá trị tài sản, thì có lẽ, sẽ giảm bớt phần nào hậu quả nặng nề về kinh tế, từ đó, tránh những tác động xấu gây ra biến động xã hội.

Nếu không đạt được những thành công này, thế giới sẽ phải đối mặt tình trạng bất ổn và “những thay đổi mang tính phá hủy”, tiếp sau hai chu kỳ khủng hoảng kinh tế 10 năm là cuộc khủng hoảng tiền tệ tại khu vực châu Á năm 1997 là cuộc khủng hoảng tài chính thế giới năm 2008.

Tại Việt Nam,

nhìn lại ảnh hưởng 2008, nền kinh tế có những ảnh hưởng nhất định tuy không nặng nề như các nước láng giềng châu Á nhưng cũng phải chịu nhiều khó khăn, phần nào cũng nhờ độ mở của nền kinh tế thời kỳ đó còn hạn chế… 2018 là năm đạt được nhiều thành tựu lớn, cùng với mức độ tính hợp nhất định vào nền kinh tế chung toàn cầu, Việt Nam cũng cần có những nỗ lực vượt bậc riêng để duy trì ổn định…

Theo Trung tâm Thông tin và Dự báo kinh tế – xã hội quốc gia (NCIF) thuộc Bộ KH&ĐT mới đây dự báo: Tăng trưởng GDP giai đoạn 2019 – 2020 trong khoảng 6,9 – 7,1%; trong đó, kinh tế Việt Nam sang năm 2019 tiếp tục được hưởng lợi nhờ đà tăng trưởng của năm 2018 cùng các yếu tố tích cực nội tại, đồng thời phần nào cùng hỗ trợ từ tăng trưởng kinh tế, thương mại toàn cầu. Tính toán cho thấy, chu kỳ của nền kinh tế trong ngắn hạn đang tiếp tục xu hướng phục hồi từ giữa năm 2017, báo hiệu tăng trưởng khả quan trong năm 2018 và các tháng đầu năm 2019, tuy kết quả quý 1 thấp hơn so với cùng kỳ năm ngoái 2018. Đặc biệt, với những chỉ đạo, điều hành quyết liệt của Chính phủ theo tinh thần Nghị quyết 01/NQ-CP, diễn biến tích cực của hoạt động sản xuất dự báo tiếp tục kéo dài sang năm 2019, sẽ hỗ trợ đáng kể cho tăng trưởng. TS Đặng Đức Anh – Trưởng ban Phân tích và Dự báo (NCIF) chỉ ra, nếu tiếp tục ổn định kinh tế vĩ mô, thu hút FDI, đẩy mạnh tái cơ cấu kinh tế và thực hiện các hiệp định thương mại tự do (FTA) sẽ hỗ trợ tích cực cho tăng trưởng kinh tế. Tình hình trong nước có vẻ tích cực hơn khi thương mại được thúc đẩy thông qua tham gia vào các FTA, phần nào giảm thiểu ảnh hưởng tiêu cực từ chiến tranh thương mại Mỹ-Trung; tái cơ cấu kinh tế, cải thiện môi trường kinh doanh được tăng cường; tiêu dùng gia tăng… Theo các chuyên gia, 2019 là năm có ý nghĩa bản lề nên được Chính phủ xác định rõ mục tiêu tổng quát của Kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội 2019: “giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm tốc độ tăng trưởng kinh tế cao hơn năm 2018, nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế. Đẩy mạnh thực hiện các đột phá chiến lược, cơ cấu lại nền kinh tế và các ngành, lĩnh vực…

Nhưng bên cạnh những yếu tố thuận lợi, hỗ trợ tích cực cho tăng trưởng, nền kinh tế năm 2019 dự báo vẫn còn rất nhiều rủi ro cần phải lường trước, đòi hỏi sự thận trọng trong điều hành. TS Trần Toàn Thắng – Trưởng ban Ban Kinh tế Thế giới (NCIF) nhận định, nguy cơ các nền kinh tế chủ chốt gia tăng cạnh tranh về kinh tế, tài chính, tăng lãi suất, thắt chặt tiền tệ cũng là thách thức được dự báo. Nền kinh tế Việt Nam đang phải chịu nhiều tác động như biến động về tỷ giá cũng như trên thị trường chứng khoán. Đáng chú ý, diễn biến thương mại trên thế giới phức tạp phần nào đã, đang và sẽ tác động đến nền kinh tế Việt Nam, như thâm hụt thương mại của Mỹ tiếp tục tăng, dòng chảy FDI từ Trung Quốc không rõ ràng, quá trình Brexit…

Giai đoạn 2019 – 2020, Việt Nam đứng trước những rủi ro khi tăng trưởng kinh tế ngày càng phụ thuộc nhiều hơn vào khu vực FDI. Đáng lo hơn là độ mở tài chính quốc gia đang cao hơn trình độ phát triển của nền kinh tế. Tỷ lệ nợ công cao và nghĩa vụ trả nợ lớn (trong 2 năm 2019 – 2020 có nhiều khoản nợ đến hạn) cũng ảnh hưởng đến điều hành kinh tế vĩ mô cũng như khả năng giảm mặt bằng lãi suất. Từ 2019 Việt Nam sẽ phải thực hiện đầy đủ các cam kết quốc tế đã ký, nhất là các cam kết về mở cửa thị trường, cắt giảm thuế, sở hữu trí tuệ… mang lại cơ hội thu hút các nguồn lực từ nước ngoài nhưng đồng thời cũng là áp lực không nhỏ đối với khu vực kinh tế trong nước. Trong khi đó, trình độ thay đổi công nghệ của các DN nội còn yếu và phụ thuộc quá nhiều vào vốn vay. Đặc biệt, các DN nhỏ của Việt Nam đang dần rơi vào thế yếu…

Những căn cứ cơ sở cho những lo ngại về một cuộc khủng hoảng kinh tế ở Việt Nam thông qua những yếu tố: độ mở rất lớn của nền kinh tế (tổng kim ngạch xuất nhập khẩu bằng 193% GDP năm 2017); nền tảng và nguồn lực tăng trưởng trong nước có xuất hiện các vấn đề cần chú ý;

những mâu thuẫn của nền kinh tế nằm ở sự chia tách giữa các khu vực như FDI và trong nước, kinh tế phụ thuộc tỷ trọng lớn vào FDI, cho dù hội nhập nhưng việc tận dụng, khai thác chuyển giao, học hỏi còn kém; dịch chuyển dòng tiền từ thị trường sản xuất đổ vào thị trường tài sản đầu cơ (đất đai, chứng khoán) dẫn đến nguy cơ bong bóng tài sản; ngay khi thị trường trở nên quá nóng, bong bóng đổ vỡ kéo theo sự khủng hoảng của nền kinh tế. Tuy nhiên, trên thực tế, các căn cứ đều khá chung chung không thể hiện rõ nét một phần qua việc quản lý còn nặng điều hành hành chính; bởi vậy, không thể tiên lượng được khủng hoảng liệu có nổ ra trong năm 2019 hay bất cứ thời điểm nào sau đó.

Như vậy, nếu chỉ căn cứ vào yếu tố độ mở tính theo kim ngạch xuất nhập khẩu so với GDP thì chưa thể kết luận được tính mong manh, dễ vỡ của nền kinh tế; chỉ tiêu này ở khía cạnh khác, còn phản ánh một giác độ là một điểm trung chuyển hàng hóa; bởi vậy, Việt Nam cũng không phải là một ngoại lệ khi đã có hiện tượng hàng hóa nước ngoài “ẩn” dưới hàng Việt Nam xuất đi các nước thứ 3 khác. Cụ thể hơn, nếu nói về độ mở lớn của nền kinh tế để lo ngại khả năng đổ vỡ thì cần lưu ý rằng trên thế giới có không ít quốc gia hoặc nền kinh tế mà tổng kim ngạch xuất nhập khẩu/GDP còn lớn hơn gấp nhiều lần Việt Nam như Hong Kong (373 % GDP năm 2016), Luxembourg (407%), Malta (268%), Singapore (318%), Slovak (186%), Các Tiểu vương quốc Ả rập (205%), so với mức 185% của Việt Nam năm 2016 –  số liệu của Ngân hàng Thế giới. Thêm vào đó, không có chuẩn mực nào hay một trường hợp thực tế nào để đánh giá nếu độ mở này tiếp tục tăng cao hơn nữa như các nước trên đây thì nền kinh tế Việt Nam sẽ gặp rủi ro.

Liên quan tới nền tảng và nguồn lực tăng trưởng trong nước có vấn đề và sự chia tách nền kinh tế thành 2 khu vực (giữa FDI và trong nước), đây là một thực tế trong quá trình chuyển đổi. Nhưng, tương tự như cách tiếp cận đối với độ mở, đâu sẽ là điểm ngưỡng để dẫn đến tình trạng “quá mù ra mưa” nếu những bất cập này tiếp tục tồn tại và phát triển thành điểm bùng phát của một cuộc khủng hoảng vào thời điểm nào trong tương lai, năm sau hay là đâu đó ở những năm sau nữa?

Về bong bóng tài sản để dẫn đến khủng hoảng kinh tế, đây cũng là một thực tế đã được chứng minh ở nhiều quốc gia trên thế giới; có điều, để nói rằng Việt Nam đang chứng kiến bong bóng bất động sản hay chứng khoán thì e rằng là hơi khiên cưỡng. Bên cạnh việc cần phải có nhiều dữ liệu và phân tích thấu đáo hơn để làm rõ khu vực địa lý, phân khúc thương mại, thì việc quản lý hành chính thay vì thả nổi theo thị trường lại khá phát huy tác dụng trong việc xử lý tình huống cấp bách trong lĩnh vực này… Đối với thị trường chứng khoán, sau những lạc quan và hào hứng mấy tháng trước, chỉ số và giao dịch chứng khoán đã quay trở lại giai đoạn lình xình, điều chỉnh mạnh trong mấy tuần gần đây. Trong khi đó, nguồn “dinh dưỡng” quan trọng nhất cho cả 2 thị trường này bùng nổ là tín dụng ngân hàng thì đã bị siết lại từ 2, 3 năm nay, với tăng trưởng tín dụng chung cũng chậm lại đáng kể so với mấy năm trước. Toàn thị trường đa số chỉ còn dựa vào dòng tiền của nhà đầu tư nước ngoài, chủ yếu dịch chuyển giữa các thị trường…

Ngoài các yếu tố được nêu ra bên trên, một số căn cứ khác thường khác có thể bổ sung thêm để dùng đánh giá liệu một nền kinh tế có phải là đang trong trạng thái tăng trưởng nóng để rồi chắc chắn sau đó sẽ rơi vào trạng thái đóng băng và khủng hoảng hay không, mà có thể áp dụng cho trường hợp của Việt Nam.

Căn cứ bổ sung đầu tiên là lạm phát. Một thực tế là lạm phát ở Việt Nam cao hơn ở mức “ổn định” đáng kể so với các quốc gia trong khu vực và thế giới; tuy nhiên, cần ghi nhận là Việt Nam đã khá thành công trong kiềm chế lạm phát trong hai thập kỷ qua. Đặc biệt là lạm phát của Việt Nam trong giai đoạn 2015-2019 thậm chí còn tương đồng hoặc thấp hơn cả của các nhóm quốc gia so sánh. Nói cách khác, kể cả lạm phát tuy có xu hướng tăng lên ở Việt Nam trong năm nay và năm sau thì về tổng thể, lạm phát của Việt Nam cũng không phải là ngòi nổ làm bùng phát một cuộc khủng hoảng, ít nhất là trong vài năm tới;

Căn cứ bổ sung thứ hai là tốc độ tăng trưởng đầu tư. So với các quốc gia trong khu vực và thế giới, đầu tư đã tăng trưởng chậm lại ở Việt Nam trong thập kỷ hiện nay so với 10 năm trước, đặc biệt trong giai đoạn 5 năm từ 2015-2019. Như vậy, một trong những yếu tố dẫn đến tăng trưởng kinh tế nóng và có thể làm sụp đổ một nền kinh tế là tăng trưởng đầu tư cao đã không còn là nguy cơ ở Việt Nam, nhất là trong nửa sau của thập niên này;

Cuối cùng, chỉ số xuất/nhập siêu hoặc cán cân vãng lai là yếu tố dựa vào để biết một nền kinh tế có rơi vào tình trạng nóng sốt hay không; nếu nhập siêu và/hoặc thâm hụt cán cân vãng lai là hiện tượng điển hình kinh niên thì nền kinh tế dễ bị tổn thương bởi nợ nước ngoài tăng cao được dùng để bù đắp thâm hụt vãng lai; tuy nhiên, số liệu của IMF cũng cho thấy cán cân vãng lai của Việt Nam chỉ bị thâm hụt trong 2 năm của thập kỷ này là vào các năm 2010 và 2015. Do đó, có thể loại bỏ thâm hụt vãng lai như một yếu tố tiềm tàng gây ra khủng hoảng kinh tế ở Việt Nam trong giai đoạn này.

Như vậy, các yếu tố trên đây cho thấy, tuy nền kinh tế Việt Nam vẫn chứa đựng nhiều bất ổn nhưng chưa có cơ sở xác đáng nào để lo ngại xảy ra một cuộc khủng hoảng kinh tế trong năm 2019 ở quy mô và cấp độ như đã từng được chứng kiến trong 3 thập kỷ trước.

Ở tầm vĩ mô, Việt Nam cần tăng sức chống chọi các cú sốc bên ngoài, ổn định chính sách tiền tệ, tỷ giá linh hoạt, tái cấu trúc tài chính ngân hàng theo hướng minh bạch hơn. Quan trọng hơn nữa chính là cải cách thể chế, con người gắn với hội nhập. Dù kịch bản nào thì cải cách, bắt nhịp phải đi cùng xu hướng, phải phòng thủ và học hỏi.

Với căng thẳng do leo thang chiến tranh thương mại của hai nền kinh tế lớn thế giới, ảnh hưởng sẽ là điều không thể tránh khỏi, nhất là khi nền kinh tế Việt Nam đang phụ thuộc lớn vào dòng đầu tư FDI;

  • thứ nhất, leo thang đối đầu thương mại sẽ tăng đến lúc nào đó rất khó kiểm soát, có thể nổ ra chiến tranh thương mại.
  • thứ hai, khi cuộc chiến trở nên lan rộng, vì quan hệ thương mại của hai nền kinh tế lớn nhất thế giới, trước áp lực của dư luận quốc tế, kinh tế thế giới hoặc bản thân không muốn đi quá xa thì đến lúc hai bên cần ngồi lại đàm phán các giải pháp cứu vãn. Do vậy, cuộc chiến thương mại giữa Mỹ với Trung Quốc xảy ra sẽ khiến cả đôi bên, thậm chí là kinh tế thế giới đều chịu thiệt hại.

Trong việc áp tăng thuế lên vài trăm tỷ USD giữa hai cường quốc sẽ tác động trực tiếp, gián tiếp, ngắn và trung hạn tới Việt Nam. Với thế mạnh của Mỹ là hàng công nghệ, Trung Quốc là nông sản; những ảnh hưởng cuộc chiến trực tiếp đến Việt Nam là điều khó có thể tránh khỏi. Khởi đầu là sự dịch chuyển dòng vốn đầu tư với cả yếu tố thuận và nghịch. Nhà đầu tư của Mỹ và Trung Quốc sẽ cần tìm kiếm thị trường mới như Việt Nam vốn ổn định và bắt đầu hội nhập vào nền kinh tế thế giới cho các sản phẩm của mình; nhưng về lâu dài, nếu cuộc đối đầu leo thang tạo ra vòng xoáy, các quốc gia tăng cường bảo hộ thương mại, ảnh hưởng đến Việt Nam sẽ trở nên nặng nề; nhất là khi kinh tế Việt Nam có độ mở cùng tỷ trọng xuất khẩu cao, đặc biệt là bắt đầu chịu phụ thuộc lớn vào các doanh nghiệp FDI.

TS Huỳnh Thế Du trong một đánh giá cho rằng: Chính phủ cần phải chú ý đến và tiếp tục việc đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô và môi trường kinh doanh, đặc biệt cần lưu ý chu kỳ khủng hoảng 10 năm; “Tôi tin nếu đà này giữ được thì những kết quả khả quan sẽ chờ đón ở phía trước. Tuy nhiên, thực tế hơn bốn thập kỷ qua, cái “dớp” khủng hoảng và chu kỳ trục trặc 10 năm đã luôn xảy ra (khi nhìn lại những năm có đuôi số 9: 1979; 1989; 1999; 2009)…”, ông Du nhận xét.

Cần hết sức thận trọng để tránh sự lạc quan thái quá dẫn đến trục trặc, tránh những bất ổn kinh tế vĩ mô có thể xảy ra. Trong vòng hai năm tới, vấn đề này nên là một trong những ưu tiên hàng đầu của Việt Nam” – TS Huỳnh Thế Du nhấn mạnh…

Xxx – NPL