Tuần 29/07 – 03/08/2019…

Tuần chao đảo của thương mại toàn cầu, thế giới đón nhận hàng loạt tin tức tiêu cực, từ căng thẳng Mỹ – Trung Quốc đến Nhật Bản – Hàn Quốc. Hôm thứ Năm vừa qua, Tổng thống Mỹ Donald Trump bất ngờ tuyên bố sẽ áp thuế 10% lên khoảng 300 tỷ USD hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, bắt đầu từ ngày 1/9. Đây là số hàng hóa chưa phải chịu thuế trong các đợt áp thuế trước của Mỹ.

Các sự kiện chính:

Vòng đàm phán thương mại Mỹ – Trung mới nhất vừa kết thúc hôm 31/7 nhưng không đạt được tiến triển đột phá nào, một phần do chiến thuật mới của Bắc Kinh: Cố tình “câu giờ” để tìm kiếm một thỏa thuận có lợi hơn với Mỹ. Đây là cuộc gặp trực tiếp đầu tiên giữa hai phái đoàn Mỹ và Trung Quốc hơn hai tháng sau khi đàm phán đổ vỡ hồi đầu tháng 5. Các nhà đàm phán Mỹ – Trung tiến hành các cuộc thảo luận kéo dài 4 giờ hôm 31/7, sau bữa tối làm việc hôm 30/7.

Gần như ngay tức thì, kết thúc phiên giao dịch ngày 2/8, chứng khoán Mỹ đồng loạt giảm điểm khi Tổng thống Donald Trump khiến các nhà đầu tư lo ngại hơn về mối quan hệ thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc với việc tăng thuế với 300 tỷ USD hàng hoá nhập khẩu, cùng với đó là các số liệu kinh tế mới cũng được công bố.

Lo sợ trước những biến động xấu, giá vàng tăng vọt lên mức cao nhất trong hơn 6 năm diễn ra chỉ một ngày sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đẩy cao cuộc chiến thương mại với Trung Quốc qua thông báo áp thuế bổ sung…

Từ những quan ngại về diễn biến tiêu cực và hoạt động triển khai vũ khí, lên án hành vi cản trở khai thác dầu khí ở Biển Đông, ngoại trưởng Mỹ, Nhật, Australia đưa ra tuyên bố chung sau khi Pompeo chỉ trích hành vi của Trung Quốc tại Đông Nam Á, cho rằng ASEAN nên đặt niềm tin vào Mỹ. “Chúng tôi không xây đường sá để phá bỏ chủ quyền quốc gia của nước khác. Chúng tôi không dựng cầu để lấp khoảng trống về lòng trung thành“, ông nói khi tham dự Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN vừa diễn ra ở Bangkok.

Đánh giá hoạt động ngân hàng trong 6 tháng đầu năm, nợ xấu tại 3 “ông lớn” ngân hàng đã hơn 40.000 tỷ, hơn nửa trong số đó là nợ có khả năng mất vốn, trong đó, nợ xấu nội bảng của 3 ngân hàng đã tăng 22% so với thời điểm cách đây 1 năm…

Sở Tài nguyên – Môi trường TP HCM yêu cầu đánh giá mùi hôi phát sinh khi vận hành, xử lý chất thải tại nhà máy và các khu dân cư lân cận đối với 3 doanh nghiệp trong khu xử lý chất thải lớn nhất TP HCM phải khống chế mùi hôi, sau hàng loạt đơn kêu cứu của người dân là: Công ty TNHH Xử lý chất thải rắn Việt Nam (VWS), Công ty TNHH Công nghệ sinh học Sài Gòn Xanh, Công ty cổ phần dịch vụ môi trường Hòa Bình – cũng là vấn nạn tại nhiều thành phố lớn và địa phương trên cả nước.

Tại sao nó ảnh hưởng:

Tại Thượng Hải, phái đoàn đàm phán của Mỹ do Đại diện Thương mại Robert Lighthizer và Bộ trưởng Tài chính Steven Mnuchin dẫn đầu hy vọng phía Trung Quốc sẽ cam kết mua một lượng lớn nông sản Mỹ. Nhà Trắng ra thông báo sau đàm phán phía Trung Quốc đã khẳng định cam kết mua nông sản Mỹ nhưng không cung cấp thông tin chi tiết. Trong khi đó, Trung Quốc mô tả các cuộc thảo luận là “mang tính xây dựng” và thêm rằng vòng đàm phán tiếp theo sẽ được tổ chức ở Mỹ vào tháng 9. Tuy rằng Trung Quốc dường như tỏ ra sẵn sàng đàm phán, nhưng đồng thời họ cũng cho rằng có thể ép Mỹ đưa các điều khoản tốt hơn bằng cách không vội vã nhượng bộ – theo một số chuyên gia nhận định.

Trong một loạt các tweets chia sẻ hôm thứ Năm, Tổng thống Donald Trump cho biết mức thuế 10% sẽ được áp dụng đối với 300 tỷ USD hàng hoá của Trung Quốc. Mức thuế này sẽ có hiệu lực bắt đầu từ ngày 1/9. Tổng thống Trump cũng cho biết thêm rằng ông sẵn sàng dỡ bỏ mức thuế đó nếu Trung Quốc đẩy mạnh việc mua bán nông sản của Mỹ. Động thái này đã phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn trong cuộc chiến thương mại kéo dài giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới, điều này khiến các nhà đầu tư lo ngại rằng chuỗi cung ứng toàn cầu cũng có thể bị phá vỡ…

Sức hấp dẫn của vàng trong vai trò công cụ đầu tư an toàn đã được củng cố trong ngày thứ Sáu cuối tuần khi giá vàng tăng lên mức cao nhất trong vòng hơn 6 năm. Điều này diễn ra chỉ một ngày sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đẩy cao cuộc chiến thương mại với Trung Quốc. Đóng cửa phiên giao dịch ngày thứ Sáu, giá vàng giao kỳ hạn tháng 12/2019 tăng 25,10USD/ounce tương đương 1,8% lên 1.457,50USD/ounce – mức cao nhất của giá vàng giao hợp đồng tính từ ngày 9/5/2013, theo số liệu của FactSet. Tính cả tuần, giá vàng tăng được 2,7%, nếu tính theo vàng giao hợp đồng tháng 8/2019.

Cùng với tuyên bố chung của Ngoại trưởng Australia Marise Payne, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo và Ngoại trưởng Nhật Bản Taro Kono đã thể hiện “mối quan ngại nghiêm trọng” đối với “các báo cáo đáng tin cậy về những hoạt động gây cản trở liên quan đến các dự án dầu khí lâu dài” ở Biển Đông; “các ngoại trưởng bày tỏ quan ngại nghiêm trọng về những diễn biến tiêu cực ở Biển Đông, bao gồm việc triển khai các hệ thống vũ khí tiên tiến ở những thực thể tranh chấp“. Những người đứng đầu Bộ Ngoại giao ba nước tái khẳng định cam kết đối với luật pháp quốc tế và tầm quan trọng của nó trong việc duy trì hòa bình và ổn định trong lĩnh vực hàng hải. Họ “phản đối mạnh mẽ những hành động đơn phương mang tính o ép có thể làm thay đổi hiện trạng và gia tăng căng thẳng như cải tạo đất, xây dựng tiền đồn, quân sự hóa các đảo tranh chấp và những hành động khác làm thay đổi vĩnh viễn môi trường biển ở những khu vực chưa phân định” – trích tuyên bố chung.

Tại 3 “ông lớn” ngân hàng BIDV, Vietcombank, VietinBank, tổng số nợ xấu nội bảng đã lên đến 41.265 tỷ đồng vào cuối tháng 6/2019, tăng 6,5% so với hồi đầu năm. Và so với thời điểm cách đó 1 năm, nợ xấu nội bảng tại 3 nhà băng này đã tăng 22%. Điểm chung ở cả 3 “ông lớn” là nợ có khả năng mất vốn đều chiếm tỷ lệ rất cao (trên 50%) trong cơ cấu nợ xấu. Cả 3 ngân hàng tiếp tục tăng trích lập dự phòng rủi ro trong 6 tháng đầu năm 2019. Ở VietinBank, chi phí dự phòng rủi ro tăng vọt 63% lên 4.236 tỷ đồng, “ăn mòn” đến 66% lợi nhuận thuần của nhà băng này. Trong khi đó, BIDV cũng tăng 6,8% lên 10.710 tỷ và chiếm tới 69% tổng lợi nhuận thuần. Vietcombank tăng nhẹ 2,5% chi phí dự phòng lên 3.317 tỷ đồng.

Việc yêu cầu đánh giá mùi hôi của Sở Tài nguyên – Môi trường TP HCM được đưa ra sau khi cơ quan chức năng tiếp nhận rất nhiều phản ánh của người dân khu Nam Sài Gòn. Cuộc sống của họ bị đảo lộn vì mùi hôi phát sinh từ Khu xử lý chất thải và nghĩa trang Đa Phước ngày càng tăng. Ba doanh nghiệp ở Khu liên hiệp xử lý chất thải rắn Đa Phước sẽ phải đưa ra các giải pháp khống chế mùi hôi đối với từng nguồn phát sinh. Theo người dân Phú Mỹ Hưng, các chung cư quận 7 như: La Casa, The Era Town, Belleza… cùng các khu dân cư ở huyện Bình Chánh, Nhà Bè, từ nhiều tháng nay bị “tra tấn bởi mùi hôi như phân heo” sau các cơn mưa, chiều tối và rạng sáng. Những khu dân cư, tòa nhà có mặt tiền hướng Nam, Tây – Nam chịu ảnh hưởng nặng nhất. Họ luôn phải đóng cửa sổ, mở máy lạnh, không dám ra ngoài. Nhiều người sức khoẻ yếu còn thấy choáng váng, nhức đầu…

 

Xu hướng chính:

Cuộc đối đầu thương mại Mỹ – Trung đã kéo dài hơn một năm với các đòn thuế áp vào hàng trăm tỷ USD hàng hóa của nhau, khiến tăng trưởng kinh tế Trung Quốc vốn đang giảm tốc càng trì trệ hơn. Nhưng, các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc tin rằng nền kinh tế nước này sẽ không thể bị ảnh hưởng thêm và một cuộc chiến thương mại kéo dài có khả năng trở thành “cơn đau đầu” đối với Tổng thống Trump bởi các đòn thuế sẽ gây tổn thương cho nông dân và người tiêu dùng Mỹ giữa lúc cuộc bầu cử tổng thống sắp diễn ra. “Trung Quốc có thể bình tĩnh và kiên nhẫn chờ đợi“, Mei Xinyu, nhà nghiên cứu từ một tổ chức tư vấn trực thuộc Bộ Thương mại Trung Quốc, nói. Theo ông, nền kinh tế Trung Quốc đang hồi phục và nền kinh tế Mỹ có khả năng tăng chậm lại; “chiến tranh thương mại tác động đến nền kinh tế Trung Quốc ở giai đoạn đầu nhưng sẽ ảnh hưởng với nền kinh tế Mỹ ở giai đoạn cuối“.

Chỉ số  trung bình công nghiệp Dow Jones đóng cửa phiên giảm 98,41 điểm xuống 26.485,01 điểm. Trong phiên, có lúc chỉ số này mất tới 334,20 điểm. S&P 500 mất 0,7%, kết thúc tuần với 2.932,05 điểm. Nasdaq Composite sụt 1,3%, đóng cửa ở 8.004,07 điểm. Theo đó, các chỉ số lớn đã giảm xuống dưới mức trung bình động 50 ngày. Thị trường đã trải qua cơn biến động lớn vào tuần này. Trong đó, S&P 500 và Nasdaq giảm lần lượt 3,1% và 3,9%, ghi nhận mức giảm hàng tuần lớn nhất trong năm 2019. Chỉ số Dow có tuần tồi tệ thứ hai trong năm, mất 2,6%.

Giá vàng biến động trước khi Mỹ công bố số liệu về thị trường lao động, giá vàng tăng xong sau đó mất một phần mức tăng và rồi lại tăng mạnh. Bộ Lao động Mỹ công bố kinh tế Mỹ có thêm 164 nghìn việc làm mới trong tháng 7/2019, không thấp hơn bao nhiêu so với mức dự báo 171 nghìn việc làm. Tỷ lệ thất nghiệp Mỹ không thay đổi ở mức 3,7%. Đại học Michigan trong khi đó công bố chỉ số niềm tin người tiêu dùng tháng 7/2019 tăng lên mức 98,4 từ mức 98,2 của tháng 6/2019.

Cùng với phát biểu tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 52 ở Thái Lan, Phó thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh ngày 31/7 nêu rõ tình hình diễn biến phức tạp ở Biển Đông, trong đó có các hành động đơn phương như quân sự hoá, gia tăng tập trận quân sự, đặc biệt là tàu khảo sát HD-8 của Trung Quốc được các tàu hải cảnh và dân binh hộ tống xâm phạm vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam, tiến hành các hoạt động khảo sát trái phép. Các bộ trưởng ngoại giao ASEAN ngày 31/7 ra tuyên bố chung bày tỏ lo ngại về việc cải tạo đất, các hoạt động và sự cố nghiêm trọng làm xói mòn lòng tin, gia tăng căng thẳng và có thể làm suy yếu hòa bình, an ninh và ổn định trong khu vực.

Trong 3 ngân hàng, chỉ có VietinBank là nợ xấu giảm trong 6 tháng đầu năm. Nợ xấu nội bảng tại ngân hàng cuối tháng 6 là 13.010 tỷ đồng, giảm 5% so với đầu năm. Trong đó, nợ nhóm 5 giảm 22% xuống 7.348 tỷ đồng, nợ nhóm 3 giảm 14% xuống 1.829 tỷ, nợ nhóm 4 lại tăng mạnh 84% lên 3.833 tỷ. Nợ có khả năng mất vốn vẫn chiếm đến 56% trong tổng nợ xấu nội bảng. Một lượng lớn dư nợ trái phiếu VAMC vẫn chưa được VietinBank và BIDV công bố. Trước đó, cuối năm 2018, BIDV còn hơn 14.000 tỷ đồng nợ xấu ở VAMC, VietinBank cũng còn hơn 13.000 tỷ. Trong đó, BIDV đã trích dự phòng hơn 7.600 tỷ, VietinBank trích dự phòng 2.230 tỷ.

Cái gì tiếp theo:

Mối đe dọa thuế quan  từ ông Trump đã gây bất ngờ cho thị trường tài chính, phần lớn là do các nhà đàm phán cho hai bên chỉ vừa gặp nhau vào đầu tuần này tại Thượng Hải. Theo số liệu mới công bố, nền kinh tế Mỹ đã tạo ra 164.000 việc làm trong tháng 7, ngay dưới mức ước tính của Dow Jones. Mức tăng của số lượng công việc đã đẩy quy mô của lực lượng lao động Mỹ lên mức cao kỷ lục. Tăng trưởng tiền lương cũng vượt kỳ vọng của giới phân tích, tăng 3,2% so với năm trước, vượt dự báo của Dow Jones là 0,1 điểm phần trăm. Số liệu khả quan về tăng trưởng tiền lương có thể được các nhà đầu tư coi là dấu hiệu của lạm phát gia tăng, điều này có thể khiến Cục Dự trữ Liên bang (Fed) không cắt giảm lãi suất nhiều lần vào cuối năm nay. Fed đã cắt giảm lãi suất 25 điểm cơ bản vào thứ Tư tuần rồi.

Chuyên gia phân tích tại ngân hàng ICICI nhận định rằng nhìn chung số liệu mới nhất về thị trường việc làm sẽ không gây ra tác động gì đến quyết định của Ủy ban thị trường mở thuộc Fed (FOMC), khi mà chính quyền Tổng thống Trump công bố thêm các biện pháp thuế quan, rủi ro suy giảm đối với triển vọng của kinh tế toàn cầu đã tăng lên. Chuyên gia phân tích thuộc ICICI nhận định FOMC sẽ tiếp tục có thêm một đợt hạ lãi suất khác trong năm 2019.

Dấu hiệu rủi ro:

Viết trên Twitter hôm 30/7, Tổng thống Trump lưu ý nền kinh tế Trung Quốc “đang rất xấu” và cho rằng Bắc Kinh có thể kéo dài các cuộc đàm phán đến cuộc bầu cử tổng thống vào năm sau để xem liệu ông có thất cử không. “Tuy nhiên, vấn đề khi họ chờ đợi là nếu tôi tái đắc cử, thỏa thuận thương mại mà họ nhận được sẽ cứng rắn hơn nhiều so với những gì chúng tôi đang đàm phán“, ông nhấn mạnh.

Sở Tài nguyên – Môi trường đã yêu cầu các đơn vị, gồm: Công ty TNHH xử lý chất thải rắn Việt Nam (VWS – xử lý chất thải rắn sinh hoạt); Công ty TNHH Công nghệ sinh học Sài Gòn Xanh (xử lý bùn thải từ trạm xử lý nước thải Bình Hưng và bùn nạo vét cống, sông, kênh rạch); Công ty CP Dịch vụ Môi trường đô thị Hòa Bình (xử lý bùn bể phốt) đang hoạt động trong khu liên hợp xử lý chất thải rắn và nghĩa trang Đa Phước nằm ở huyện Bình Chánh phải thường xuyên vệ sinh công nghiệp trong nhà máy, kiểm tra các công đoạn xử lý chất thải, che chắn khu vực lưu giữ, phun xịt chế phẩm khử mùi thường xuyên…

Mùi hôi vẫn chưa thuyên giảm… vấn nạn chung ở nhiều tỉnh thành tương tự như hiện tượng “bào mòn lợi nhuận” của chi phí trích lập dự phòng ngày càng cao…

xxx- NPL

Lao động – yếu huyệt chết người…

Gần đây người ta hay nói tới cơ hội của Việt Nam hưởng lợi từ những xung đột chiến tranh thương mại giữa hai nền kinh tế hàng đầu Trung – Mỹ.  Tuy  ý kiến còn nhiều trái chiều nhưng  có thể thấy dường như người ta phần lớn dành ưu ái cho Việt Nam như là một điểm đến hấp dẫn… Thực tế  cho thấy, trong suốt thời gian căng thẳng chiến tranh thương mại vừa qua, cơ hội dành cho Việt Nam không phải là có nhiều như dự kiến, trong khi đó việc tồn tại nhiều rào cản kỹ thuật cũng gây một tác nhân không nhỏ; và, nguồn lao động là một trong những rào cản như vậy…

Rất nhiều chuyên gia hẳn còn khá shock khi nhớ lại khi các đòn thuế giáng mạnh lên hàng hóa của nhau giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ khiến các nhà sản xuất không thể “bỏ trứng vào một giỏ“: tìm cách dịch chuyển nhà máy khỏi Trung Quốc, dù nước này vẫn được đánh giá cao hơn về cơ sở hạ tầng và chuỗi cung ứng, Pegatron – nhà sản xuất sản phẩm iPhone lớn thứ hai trên thế giới quyết định “bỏ” Việt Nam sang Indonesia thay vì Việt Nam như dự định ban đầu; tương tự, một đại gia công nghệ khác cũng dự kiến dự án tỷ đô ở Việt Nam rồi chuyển hướng đầu tư sang Ấn Độ – năm 2015, báo chí trong nước đã đưa tin về việc Tập đoàn Foxconn của Đài Loan cam kết đầu tư 5 tỷ USD vào Việt Nam; nhưng không như lời hứa 8 năm trước đó, nay tập đoàn này  đã ký thoả thuận, đầu tư đúng khoản tiền này vào Ấn Độ…

Trong một nghiên cứu của Viện Nghiên cứu phát triển Thái Lan (TDRI) đã chỉ ra rằng hầu hết các kỹ năng mềm của người lao động Việt Nam chỉ nằm ở mức trung bình hoặc yếu, đặc biệt là kỹ năng làm việc nhóm, và kỹ năng lãnh đạo… tuy đang sở hữu lợi thế về nguồn nhân lực do đang ở trong thời kỳ dân số vàng, đạt 96.2 triệu dân, đứng thứ 15 trên thế giới ngày 1/4/2019 cân bằng với dân số nam chiếm 49,8%, dân số nữ chiếm 50,2% – nhưng giai đoạn “vàng” này cũng sẽ không kéo dài lâu; nên nếu không có hành động cụ thể khắc phục nhược điểm chết người này thì hệ lụy để lại sẽ rất lớn…

Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê, nửa đầu năm 2019, tuy số người có việc làm tăng lên, cơ cấu lao động chuyển dịch theo hướng tích cực, tỷ lệ thất nghiệp giảm dần, thu nhập của người dân dần cải thiện; cụ thể: tổng số lao động đăng ký của các doanh nghiệp thành lập mới trong 6 tháng đầu năm nay là 649 nghìn người, tăng 27,6% so với cùng kỳ năm trước; trong đó, số lao động đang làm việc trong các doanh nghiệp công nghiệp tại thời điểm 1/6/2019 tăng 2,3% so với cùng thời điểm năm trước, với lao động khu vực doanh nghiệp Nhà nước giảm 1,6%; doanh nghiệp ngoài Nhà nước tăng 1,9%; doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tăng 3,2%. Tại thời điểm trên, số lao động đang làm việc trong các doanh nghiệp ngành khai khoáng giảm 3,4% so với cùng thời điểm năm trước; ngành chế biến, chế tạo tăng 2,5%; ngành sản xuất và phân phối điện tăng 3,4%; ngành cung cấp nước và xử lý rác thải, nước thải tăng 2,9%. Bên cạnh đó, tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên (trong độ tuổi từ 15-24) 6 tháng đầu năm 2019 ước tính là 6,35%, trong đó khu vực thành thị là 10,16%; khu vực nông thôn là 4,66%. Tuy nhiên, đó là thống kê, trái lại, kết quả điều tra xu hướng kinh doanh của các doanh nghiệp ngành công nghiệp chế biến, chế tạo trong quý II/2019 cho thấy 30,5% số doanh nghiệp cho rằng họ không tuyển được lao động theo yêu cầu…

Điều tra chính thức của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội gần đây đã cho thấy một bức tranh tổng quan thị trường lao động thật đáng lo ngại: 39,86% doanh nghiệp FDI đang thiếu hụt lao động và giải pháp khắc phục được đưa ra chủ yếu là tuyển lao động mới. Một yếu tố khó khăn trong công tác tuyển dụng lao động mà các công ty FDI luôn phải đối mặt là không có lao động đáp ứng được yêu cầu chuyên môn, kỹ thuật. Trong đó, hạn chế trên xuất phát từ việc hệ thống giáo dục, hướng nghiệp và đào tạo của Việt Nam chưa đáp ứng được nhu cầu của thị trường lao động, đặc biệt là đối với lao động yêu cầu kỹ năng cao. Bên cạnh đó, hệ thống thông tin thị trường lao động chưa hoàn thiện, chưa có sự kết nối thông tin về di dân, định hướng phát triển kinh tế vùng nguyên liệu, vùng chết xuất trên phạm vi liên kết vùng, cả nước…

Bên cạnh đó, hiệu ứng giao thoa giữa doanh nghiệp FDI và các doanh nghiệp địa phương trong quản lý, công nghệ cũng là yếu tố nổi lên từ sự tương hỗ về dịch vụ và sản phẩm. Tuy nhiên, để nhận hiệu ứng tràn về công nghệ và kỹ năng lao động từ khu vực FDI, mối liên kết giữa khu vực FDI với khu vực nội địa trong sản xuất là yếu tố quan trọng nhất. Kết quả tính toán số liệu ngành công nghiệp chế biến cho thấy, liên kết ngược và liên kết xuôi giữa 2 khu vực này tại Việt Nam còn rất yếu; trong khi, chỉ số liên kết ngược và liên kết xuôi bình quân của các ngành công nghiệp chế biến của Indonesia giai đoạn 2000-2008 dao động ở mức khá cao (từ 35%-50%), tại Việt Nam thường chỉ ở mức 10%-20%. Quan trọng hơn, xu hướng liên kết rất chậm được cải thiện theo thời gian. Do đó, tác động của vốn FDI tới năng suất lao động thông qua kênh gián tiếp chưa thực sự đạt được như kỳ vọng.

Áp lực không chỉ ở trong nội tại; áp lực thu hút lao động từ các nước châu Á hoặc đã chuyển hóa nền kinh tế lên thành nền kinh tế dịch vụ hoặc có dân số già hóa và tỉ lệ sinh nở thấp như Đài Loan, Hàn Quốc, Nhật Bản… Trước tình trạng thiếu hụt lao động trầm trọng, chính phủ Thủ tướng Abe bắt đầu nới lỏng chính sách nhập cư của đất nước kém đa dạng chủng tộc nhất thế giới với sự hiện diện của nửa triệu lao động nước ngoài vào năm 2025. Theo thống kê số lao động nước ngoài tại riêng Nhật Bản đạt 1,28 triệu người vào năm 2017, gấp đôi con số của năm 2012; tỷ lệ thất nghiệp đạt 2,3% vào tháng 9 và cứ 100 người tìm việc thì có tới 163 vị trí cho họ chọn lựa, đây được coi là sự thiếu hụt lao động trầm trọng nhất trong vòng 40 năm lịch sử Nhật Bản.

Đối với lao động xuất khẩu từ Việt Nam, 6 tháng đầu năm 2019, tổng số lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài gần 70.000 người với lao động nữ chiếm tới gần 19.000 người. Trong đó thị trường Nhật Bản ở vị trí dẫn đầu với hơn 33.500 lao động (10.395 lao động nữ); vị trí thứ 2 thuộc về trị trường Đài Loan với hơn 27.100 lao động (7.635 lao động nữ); kế đến là thị trường Hàn Quốc, Rumania, Arab… Các thị trường lao động còn lại như Malaysia và Algeria mỗi thị trường chỉ khoảng 240 lao động.

Riêng tháng 6-2019 cả nước có hơn 12.800 lao động đi làm việc các nước trong đó có 4.871 lao động nữ. Thu hút nhiều nhất là thị trường Đài Loan với hơn 6.400 lao động; Nhật Bản hơn 5.155  lao động. Các thị trường còn lại như Hàn Quốc, Rumania, Arab mỗi thị trường có từ vài chục đến 600 lao động sang làm việc.

Như vậy, với sự thu hút tăng thêm này, nguồn lực lao động trong nước đã thiếu sẽ còn thiếu hơn nữa, nhất là đối với những đối tượng đòi hỏi tay nghề cao, đặc biệt khi áp lực này dần trở thành xu hướng.

Các đô thị lớn, sôi động vốn được xem là “miền đất hứa” cho người dân ở các vùng quê muốn “thoát ly” lập nghiệp và đổi đời. Tuy nhiên, dòng di cư này đang ngày càng khiến các đô thị trở nên quá tải và gánh nhiều áp lực; trong khi đó, rất nhiều địa phương có tăng trưởng dân số ở độ tuổi lao động âm, tức là đang phải chịu một áp lực di dân rất lớn và mất đi nguồn lao động cơ bản để phát triển kinh tế địa phương.

Bức tranh đô thị Việt Nam hiện nay – nhất là ở hai thành phố lớn là Hà Nội và đặc biệt, HCMC – đang gợi lên một nỗi buồn lớn rằng đô thị của chúng ta sau các cuộc quy hoạch lớn, bài bản để đáp ứng nhu cầu dân cư và nền kinh tế lại phát triển lộn xộn, manh mún và phân mảnh. Bình quân mỗi năm TP.HCM tăng thêm khoảng 200.000 dân có đăng ký chính thức (từ năm 2012-2016 tăng 850.000 dân), trong đó 2/3 là dân nhập cư từ nơi khác đến. Dự báo đến năm 2025 dân số sẽ lên hơn 10 triệu dân (không kể khách vãng lai) và 20 năm sau đó có thể lên đến 15 triệu dân.

Điều tra di dân tự do tìm việc làm vào HCMC (Viện Kontrart) cho thấy đa số người nhập cư tìm được việc làm sau khi vào thành phố tháng đầu hoặc đã có việc từ khi ở nhà. Nhưng học vấn của những lao động này rất thấp, chưa qua đào tạo nghề (học vấn cấp tiểu học, THCS và THPT tương ứng tỉ lệ có việc làm là 70%, 60% và 58%). Như vậy, họ nhập cư vào thành phố để làm những công việc lao động chân tay, giản đơn và nhu cầu lao động loại này của thành phố cũng rất lớn. Ngoài ra, số lượng người vãng lai và lao động thời vụ ở TP.HCM cũng không nhỏ, dao động từ 1-2 triệu người. Tất cả đã dẫn đến quá tải hạ tầng, nhà ở, trường học, bệnh viện, xuất hiện nhà ổ chuột, lấn chiếm và tệ nạn rất nan giải.

Trong nhiều năm qua, nhiều đô thị nước ta đã được mở rộng về quy mô không gian. Theo đó, dân số cũng như mật độ dân cư tại các khu vực nội đô ngày một tăng cao. Điều đáng quan tâm là quá trình này không diễn ra đồng đều mà chủ yếu tập trung tại các đô thị lớn như Hà Nội và HCMC. Thực trạng này đã và đang khiến một số đô thị phải gánh chịu nhiều sức ép về dân số và nghèo đói. Trước hết, quá trình ấy đang làm giảm khá lớn diện tích đất nông nghiệp ở các thành phố, tạo ra những khoảng thời gian nông nhàn và làm “dư thừa” nguồn lao động lớn ở đây. Cùng đó, tính bất ổn định việc làm của người nhập cư khá cao và, như một lẽ đương nhiên, thu nhập của họ không ổn định. Họ làm những việc mà người dân sở tại không muốn làm, như phụ hồ, giúp việc gia đình…, trong khi chính sách quản lý đô thị ngày càng chặt chẽ cũng đã có những ảnh hưởng bất lợi đến nhóm nhập cư, nhất là với những người bán hàng rong ở các đô thị lớn. Cũng bởi vậy mà hầu hết trong số họ không tiếp cận được các hệ thống an sinh xã hội và các dịch vụ khác như giáo dục, y tế… Do đó, nếu không có những chính sách phù hợp, phần lớn những người di cư sẽ phải đối mặt với thực trạng là chuyển cái nghèo khó từ nơi này sang cái nghèo khó ở nơi khác mà thôi. Ấy là chưa nói đến những “lệch pha” về văn hóa và lối sống, dẫn đến những hệ lụy mang tính xã hội…

Theo tính toán của Tổng cục Dân số (Bộ Y tế) và Tổ chức Lao động quốc tế (ILO), thời kỳ dân số vàng với nguồn nhân lực vàng ở Việt Nam bắt đầu từ năm 2007, đạt đỉnh vào năm 2020 và kéo dài đến năm 2025. Quá trình này diễn ra đồng thời với già hóa dân số nên nguồn nhân lực thời điểm dân số vàng là cơ hội để Việt Nam phát triển. Với những áp lực hiện nay cả từ nội tại và bên ngoài, Việt Nam liệu có tận dụng được khoảng cơ hội này hay không trong khi lao động Việt Nam vẫn bị đánh giá là “vàng về số lượng chứ không vàng về chất lượng” – Ts.Lê Xuân Bá, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) đánh giá…

Bộ Lao Động Thương Binh và Xã Hội (LĐTB&XH) cho biết quý I/2019, cả nước có 1.059.000 người trong độ tuổi lao động không có việc làm, trong đó số người thất nghiệp có trình độ cao đẳng là hơn 65.000 người, trung cấp là 52.700 người, đại học là hơn 124.000 người. Phân tích thị trường lao động Hà Nội quý I/2019 cũng cho thấy các doanh nghiệp chủ yếu tuyển dụng ở vị trí chuyên viên, nhân viên, quản lý nhóm – giám sát, quản lý cấp cao. Mặt khác, nhu cầu về chất lượng cũng được nâng cao lên khá rõ, cụ thể, với mức lương trung bình doanh nghiệp sẵn sàng chi trả cho lao động 5 – 7 triệu đồng chiếm 37,58%, 7 – 10 triệu đồng chiếm 25,44% (cao hơn quý trước 2,69 điểm phần trăm). Mức lương trên 15 triệu đồng chiếm 9,37%; nhưng, để nhận được mức lương này, người lao động được yêu cầu cần có kỹ năng giao tiếp và ứng xử, kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng thuyết trình…

Theo Tổng cục Dạy nghề, thị trường lao động Việt Nam hiện có quy mô gần 56 triệu lao động nhưng đang thiếu hụt lao động có trình độ tay nghề, hay nói cách khác là thừa thầy thiếu thợ. Tỷ lệ lao động đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ chỉ đạt khoảng 32%, phần lớn lực lượng lao động hiện chưa có bằng cấp.

Có thể thấy rất rõ, phần lớn lao động Việt Nam không có trình độ kỹ thuật, chưa qua đào tạo. Nếu chỉ dựa vào số lao động này không biết nền kinh tế sẽ đi đến đâu… do vậy, đào tạo nhân lực cần phải được đặt lên hàng đầu.

Theo TS.Edmund Malesky, Trưởng nhóm Nghiên cứu Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2010 cho biết: Theo kết quả được công bố từ ý kiến của 1.155 doanh nghiệp FDI đến từ 47 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới đang hoạt động tại Việt Nam, chiếm 20% doanh nghiệp FDI hiện có trên đất nước Việt Nam cho thấy, 10 yếu tố tác động nhiều nhất đến nhà đầu tư khi quyết định đầu tư FDI tại Việt Nam, đó là: Chi phí lao động; ưu đãi về thuế, đất đai đầu tư; ổn định chính trị; chất lượng lao động; chi phí nguồn nguyên liệu, dịch vụ trung gian; sức mua của người tiêu dùng; sự sẵn có của nguồn nguyên liệu; quy mô thị trường nội địa; sự sẵn có của các khu công nghiệp; ổn định kinh tế vĩ mô.

Tuy nhiên, thời gian qua, một số những yếu tố được coi như “lợi thế” của Việt Nam đôi khi vẫn khiến nhiều nhà đầu tư nước ngoài quan ngại – thể hiện rõ nhất là vấn đề lao động tại Việt Nam.

Theo Nhóm nghiên cứu PCI năm 2010, 40% doanh nghiệp nước ngoài cho biết phải đầu tư để đào tạo tại chỗ cho người lao động trước khi bắt tay vào làm việc tại công ty, điều này đã tiêu tốn 8% tổng chi phí kinh doanh của doanh nghiêp FDI, tuy nhiên, sau khi được đào tạo chỉ có 65% người lao động tiếp tục ở lại làm việc cho doanh nghiêp. Điều đó cho thấy, lao động Việt Nam không rẻ như kỳ vọng ban đầu của các nhà đầu tư. Đây cũng là lý do chỉ có 18% doanh nghiêp FDI cảm nhận tích cực về chất lượng giáo dục lao động phổ thông tại Việt Nam.

Đồng quan điểm, ngân hàng Thế giới đánh giá Việt Nam đang thiếu lao động có trình độ tay nghề, công nhân kỹ thuật bậc cao. Trình độ ngoại ngữ của lao động Việt Nam chưa cao nên gặp nhiều khó khăn trong quá trình hội nhập. Những hạn chế, yếu kém của nguồn nhân lực là một trong những nhân tố chủ yếu ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Nghiên cứu của Viện Khoa học, Lao động và Xã hội (2016) cũng cho thấy, mức độ đáp ứng về kỹ năng do thay đổi công nghệ của lao động trong các doanh nghiệp điện tử và may rất thấp. Trừ kỹ năng an toàn và tuân thủ kỷ luật lao động có tỷ lệ doanh nghiệp được khảo sát đánh giá tốt và rất tốt về mức độ đáp ứng kỹ năng của lao động so với yêu cầu công nghệ mới khá cao (72% với ngành điện tử và 50% với ngành may mặc), các kỹ năng còn lại đều có tỷ lệ doanh nghiệp đánh giá tốt/rất tốt là khá thấp, đặc biệt đối với ngành may mặc.

Mặc dù tăng nhanh nhưng quy mô lao động trình độ tay nghề cao vẫn còn nhỏ bé so với yêu cầu của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Số lao động có trình độ chuyên môn, kỹ thuật, thậm chí nhóm có trình độ chuyên môn cao có khuynh hướng hiểu biết lý thuyết khá, nhưng lại kém về năng lực thực hành và khả năng thích nghi trong môi trường cạnh tranh công nghiệp; vẫn cần có thời gian bổ sung hoặc đào tạo bồi dưỡng để sử dụng hiệu quả. Khả năng làm việc theo nhóm, tính chuyên nghiệp, năng lực sử dụng ngoại ngữ là công cụ giao tiếp và làm việc của nguồn nhân lực còn hạn chế.

Mặt khác, tỷ lệ lao động có kỹ năng cao trong các ngành sản xuất chủ lực của Việt Nam rất thấp. Theo báo cáo lao động và việc làm của Tổng cục Thống kê, năm 2014, Việt Nam có gần 5,4 triệu lao động có trình độ kỹ năng cao, trong đó tập trung nhiều nhất trong ngành GD-ĐT (chiếm 30% số lao động trình độ cao, tỷ trọng lao động trình độ cao chiếm 88,4% lao động của ngành), hoạt động của Đảng, tổ chức chính trị xã hội, quản lý Nhà nước và an ninh quốc phòng (chiếm 19%), y tế và hoạt động trợ giúp xã hội (chiếm 8%). Tuy nhiên, ngành công nghiệp chế biến, chế tạo – là ngành chủ lực trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa chỉ chiếm 9% tổng số lao động trình độ cao, trong khi với các nước phát triển tỷ lệ này lên đến 40 – 60%.

Thực trạng nguồn nhân lực của Việt Nam hiện nay cho thấy trong số những lao động có kỹ năng cao, có đến gần 1,4 triệu người (tương đương 1/4) không có bằng cấp hoặc chỉ có bằng sơ cấp, trung cấp; người có trình độ đào tạo CĐ trở lên chiếm 74,3% lao động có kỹ năng cao.

Nhóm chuyên gia nghiên cứu qua phân tích cũng cho nhận định chung: Công tác đào tạo hiện nay chưa phù hợp về cả số lượng và chất lượng. Đào tạo CĐ và ĐH vẫn chiếm tỷ lệ lớn.

Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, số SV CĐ, ĐH năm 2015 là 2.118,5 nghìn SV, trong đó SV công lập là 1847,1 nghìn và ngoài công lập là 271,4 nghìn người. Trong khi đó, HS TCCN chỉ là 314,8 nghìn HS, với 218,6 nghìn HS công lập và 96,2 nghìn HS ngoài công lập.

Đây là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng “thừa thầy, thiếu thợ” (Viện Khoa học, Lao động và Xã hội, 2016). Theo Báo cáo kết quả giám sát chuyên đề “Hiệu quả thực hiện chính sách, pháp luật về phát triển khoa học, công nghệ nhằm thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa, giai đoạn 2005 – 2015 và định hướng phát triển giai đoạn tới” của Quốc hội, Việt Nam có 164.744 người tham gia hoạt động nghiên cứu phát triển (R&D), trong đó số cán bộ nghiên cứu có trình độ CĐ và ĐH trở lên là 128.997 người. Nếu quy đổi tương đương toàn thời gian, số lượng cán bộ R&D của Việt Nam chỉ đạt 7 người/vạn dân mà chưa tính tới tới tính thực tiễn của các công trình nghiên cứu…

Ngoài ra, chất lượng chương trình giảng dạy của các trường còn thấp, chưa đào tạo được lao động có kỹ năng làm việc thực tế. Với chương trình đào tạo hiện nay của các trường ĐH, CĐ, SV mới ra trường tại Việt Nam thường thiếu kiến thức tổng quát và chuyên môn, thiếu kỹ năng mềm và đào tạo chưa gắn liền trực tiếp với công việc thực tế tại các doanh nghiệp.

Cụ thể, phương thức giảng dạy vẫn còn lạc hậu, chưa áp dụng các công nghệ hiện đại mới đang được sử dụng. Trong công tác xây dựng chương trình giảng dạy còn thiếu các chương trình có tính thực tiễn, trong khi đội ngũ giảng viên thiếu kinh nghiệp thực tế; dẫn đến thiếu cơ hội cho HS, SV áp dụng những kiến thức được học trong nhà trường vào các vấn đề cụ thể của xã hội.

Thêm vào đó, tình trạng người lao động thiếu định hướng trong việc chọn ngành nghề từ bậc phổ thông cũng khiến cho cung lao động của Việt Nam gặp nhiều vấn đề. Với tâm lý bằng cấp, hầu hết người lao động đều lựa chọn học ĐH hoặc sau ĐH mà không chú trọng đến cầu nhân lực cũng như học nghề, điều này dẫn đến tình trạng thừa thầy thiếu thợ hiện nay và tình trạng người lao động có bằng ĐH nhưng chấp nhận làm những công việc không cần hoặc không liên quan chuyên môn được đào tạo…

Một khảo sát của ILO (2016) cho thấy đa số SV Việt Nam lựa chọn khối ngành kinh tế, trong khi khối ngành kỹ thuật có nhu cầu lao động rất lớn lại không được SV lựa chọn nhiều.

Bất cập trong đào tạo đã tạo ra nghịch lý tháp lao động tại Việt Nam so sánh với thông lệ trung bình của các nước công nghiệp:

ld

Ngành khoa học, kỹ thuật, công nghệ và toán học (STEM) được 23% SV nam và 9% SV nữ của Việt Nam lựa chọn. Như vậy đối với ngành căn bản tạo năng lực sản xuất dài hạn như nhóm ngành STEM thì SV Việt Nam dường như không quá mặn mà và tỷ lệ này thấp hơn hẳn mức trung bình trong ASEAN: 28% SV nam và 17% SV nữ.

Điều này trong một chừng mực nào đó cho thấy thị trường lao động Việt Nam đang phát triển thiên về các ngành dịch vụ hỗ trợ mà chưa phát triển mạnh các ngành thuộc khu vực thực, tạo ra giá trị gia tăng căn bản cho nền kinh tế…

Chúng tôi nghĩ rằng Chính phủ không chỉ chú trọng đến việc đào tạo các kỹ sư công nghệ thông tin như hiện nay mà còn cần tập trung vào công tác giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực địa phương nhiều hơn nữa thông qua việc tăng cường chức năng và khung đào tạo của các cơ sở đào tạo nghề đã được triển khai từ trước tới nay giữa Chính phủ Việt Nam và Nhật Bản. Đó là một phương thức hiệu quả để giải quyết bài toán này” – Ông Nobufumi Miura, Chủ tịch Hiệp hội DN Nhật Bản, cho hay cùng với sự đầu tư của các công ty nước ngoài vào Việt Nam và gia tăng số lượng các công ty trong lĩnh vực sản xuất, việc thiếu lao động phổ thông cũng như nhân lực kỹ thuật đang là bài toán cần giải quyết.

Cái lợi của 100 năm trồng người… 40 năm cải cách và vẫn tiếp tục cải…

Xxx – npl

Brief – Tuần 24 – 29/06/2019

Các sự kiện chính:

Theo tờ Tân Hoa Xã đưa tin, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vừa đồng ý tạm thời “đình chiến” trong cuộc chiến thương mại đã kéo dài hơn 1 năm nay, loại bỏ mối nguy đang treo lơ lửng đe dọa kinh tế thế giới dù vẫn chưa thể nói rằng hai bên sẽ sớm hòa bình trở lại. Mỹ và Trung Quốc đã nhất trí sẽ tái khởi động các cuộc đàm phán thương mại, và Mỹ đồng ý sẽ không đưa ra sắc lệnh thuế quan mới. Bài báo cũng cho biết ông Tập khẳng định các cuộc đàm phán phải dựa trên cơ sở công bằng, đồng thời ông thể hiện sự ủng hộ các cuộc đàm phán với Triều Tiên và tái khẳng định chủ quyền trên đảo Đài Loan.

Các chỉ số sản lượng điện năm 2018 do Bộ Công Thương công bố cho biết đều tăng trên 10% so với năm 2017. Nhưng 100% dự án nhà máy điện của PVN, TKV đều chậm tiến độ với hàng chục dự án điện (chiếm 71,5% trên tổng số) như hiện nay, tình hình cung cấp điện tiếp tục được đánh giá hết sức khó khăn trong vài năm tới.

Không chỉ có vậy, trước mắt, Việt Nam có thể thiếu 500.000 tấn thịt heo trước Tết Nguyên đán phần lớn do dịch tả heo châu Phi lan rộng khiến nguồn cung lẫn sức tiêu thụ giảm mạnh trong giai đoạn cuối năm nay – theo Ipsos Consulting.

Theo nhận định từ Tổng cục Thống kê, Việt Nam tiếp tục là điểm đến thu hút khách du lịch quốc tế, với lượng khách liên tục đạt mức trên 1 triệu lượt người mỗi tháng kể từ đầu năm 2019. Khách quốc tế đến Việt Nam trong tháng 6/2019 đạt mức thấp nhất kể từ đầu năm, đồng thời tốc độ tăng lượng khách trong 6 tháng đầu năm nay cũng chỉ đạt 7,5%, thấp hơn nhiều so với mức tăng giai đoạn 2016-2018 – đạt gần 8,5 triệu lượt người, tuy nhiên, lượng khách đang có xu hướng giảm tốc.

Tại sao nó ảnh hưởng:

Kể từ khi các cuộc đàm phán đổ vỡ hôm 10/5, ông Trump đã tăng thuế từ 10% lên 25% đối với 200 tỷ USD hàng Trung Quốc và dọa sẽ đánh thuế 10% đối với số hàng hóa còn lại mà Mỹ nhập khẩu từ Trung Quốc, trị giá khoảng 300 tỷ USD.

Báo cáo về Tình hình thực hiện các dự án điện trong sơ đồ điện VII điều chỉnh, phát hành ngày 4/6 mới đây; tổng công suất các nguồn điện dự kiến đưa vào vận hành giai đoạn 2016 – 2020 trên toàn hệ thống là 21.650 MW. Trong đó, nguồn điện do Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) là 7.185 MW (chiếm 333.2%), các nguồn điện do các doanh nghiệp khác đầu tư là 14.465 MW (chiếm 66,8%) mà ở đó chủ lực là các dự án thuộc Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN), Tập đoàn Công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam (TKV). Tổng hợp tình hình thực hiện tiến độ 62 dự án có công suất lớn trên 200 MW có tới 47 dự án chậm tiến độ hoặc chưa xác định tiến độ so với quy hoạch ban đầu. Trong số 23 dự án đầu tư phát triển nguồn điện do EVN thực hiện với tổng công suất 14.809 MW  từ 2016 – 2030 thì có tới 13 dự án chậm hoặc lùi tiến độ. Nghiêm trọng hơn cả là 100% dự án của PVN, TKV đều đang trong tình trạng gặp nhiều khó khăn vướng mắc và khó có thể hoàn thành theo đúng tiến độ trong Quy hoạch điện 7 điều chỉnh.

Theo cung cầu thị trường của công ty nghiên cứu Ipsos Consulting, dịch tả heo châu Phi đã xuất hiện tại khoảng 60 tỉnh, thành phố với khoảng 2,6 triệu con heo bị tiêu huỷ. Tổng đàn nái cả nước đến cuối tháng này ước tính giảm 30% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó, hộ chăn nuôi nhỏ lẻ là phân khúc bị ảnh hưởng nặng nhất vì thiếu các biện pháp phòng ngừa và an toàn sinh học. Nhu cầu tiêu thụ thịt heo cũng suy giảm khi người tiêu dùng cắt giảm tạm thời vì tâm lý lo sợ ảnh hưởng đến sức khoẻ. Nhiều gia đình đã thay đổi cơ cấu bữa ăn, các nhà hàng và bếp công nghiệp cũng thay thế thịt heo bằng gia cầm, gia súc khác.

Thiếu hạ tầng du lịch, thiếu sức hút điểm đến cùng với tính tự phát, thiếu hệ sinh thái hoàn chỉnh phần nào chính là lý do khiến cho dù được coi là rất tiềm năng nhưng Việt Nam dần dần trở nên “hụt hơi” trong cuộc đua thu hút du lịch quốc tế…

Xu hướng chính:

Việc 2 bên đồng ý quay trở lại bàn đàm phán kết thúc 6 tuần đầy căng thẳng đối với các công ty và nhà đầu tư, và ít nhất là làm giảm nỗi lo sợ rằng 2 nền kinh tế lớn nhất thế giới đang tiến đến 1 cuộc chiến tranh lạnh. Tuy nhiên vẫn chưa rõ liệu 2 bên có thể vượt qua những sự khác biệt mà đã dẫn đến sự sụp đổ của “lệnh ngừng bắn” đã đạt được sau hội nghị G20 năm ngoái.

PVN được giao 8 dự án trọng điểm nguồn điện với tổng công suất 11.400 MW. Giai đoạn 2016 – 2020 có 3 dự án và giai đoạn 2021 – 2025 là 5 dự án. Đến nay, cả 8 dự án của PVN đều đang rất khó khăn, nhiều dự án đã chậm tiến độ 2 – 3 năm như Nhiệt điện Thái Bình 2, Nhiệt điện Sông Hậu 1, Nhiệt điện Nhơn Trạch 3,4, Long Phú 1… Trong khi đó, đối với TKV, đơn vị này được giao thực hiện 4 dự án với tổng công suất là 2.950 MW. Trong đó giai đoạn 2016 – 2020 có 2  dự án và giai đoạn 2021 – 2030 2 dự án. Hiện cả 4 dự án đều đang chậm tiến độ từ 2 năm trở lên như Nhiệt điện Na Dương 2, Nhiệt điện Hải Phòng 3 chậm tiến độ 3 năm; Nhiệt điện Quỳnh Lập 1 chậm tiến độ 4 năm; thậm chí Nhiệt điện Cẩm Phả 3 còn chưa xác định được tiến độ.

Sức tiêu thụ giảm nhưng nguồn cung biến động mạnh hơn nên cán cân cung cầu thịt heo được dự báo lệch lớn trong giai đoạn cuối năm. Ước tính từ tháng 7/2019 đến gần Tết Nguyên đán năm sau, Việt Nam có thể thiếu 500.000 tấn thịt heo.

Cái gì tiếp theo:

Cục Hải quan cho biết lượng thịt heo nhập khẩu qua các cảng trong 6 tháng đầu năm (tính đến ngày 19/6) tăng gấp 4 lần so với cùng kỳ năm ngoái. Ước tính các doanh nghiệp đã chi gần 7 triệu USD để nhập thịt heo với khoảng 4.000 tấn thịt dạng đông lạnh. Nguồn hàng chủ yếu đến từ Mỹ, Canada, Tây Ban Nha, Đức, Ba Lan… Việc tăng nhập khẩu, cộng thêm việc các hộ chăn nuôi chưa dám tái đàn, khiến giá bán lẻ thịt heo sẽ tăng mạnh và tác động đến chỉ số giá tiêu dùng giai đoạn cuối năm nay và đầu năm sau. Các nhà nghiên cứu dự báo dịch tả heo châu Phi khiến thị trường heo Việt Nam trong giai đoạn này phân hoá thành 4 xu hướng chính là tăng nhập khẩu, tăng giá bán lẻ, tăng sức mua các loại thịt thay thế và thịt heo có thương hiệu.

Dấu hiệu rủi ro:

Việc phát triển năng lượng tái tạo để góp phần bù đắp với tổng công suất khoảng 10.500 MW cũng đang có những khó khăn bởi chủ yếu tập trung phát triển ở khu vực phụ tải tại chỗ rất thấp. Do đó các địa phương đã được bổ sung quy hoạch các dự án điện gió, điện mặt trời với quy mô công suất lớn thì hầu hết công suất phát của các dự án sẽ phải thực hiện thu gom, đấu nối lên lưới điện truyền tải và đưa đến các khu vực có nhu cầu sử dụng điện. Đó là chưa kể sự thiếu hụt nhiên liệu như than, dầu, khí… khiến việc sản xuất điện càng trở nên khó khăn hơn. Tất cả những lý do đó tạo nên một bức tranh khá ảm đạm về khả năng cung ứng điện trong thời gian tới…

Trao đổi với các phóng viên sau cuộc gặp với ông Tập bên lề hội nghị G20, ông Trump cho biết kết quả cuộc gặp rất tốt đẹp: “Tuyệt vời. Chúng tôi đã bàn luận về rất nhiều thứ và đang quay trở lại con đường đúng đắn” –

liệu lời phát biểu của ông Trump có thực sự đem lại hòa bình cho thương mại toàn cầu sau một loạt các đòn trả đũa qua lại không chỉ của Mỹ mà còn của các đồng minh và Trung Quốc đã quá khốc liệt…

Sau tất cả vẫn chỉ là dân thường – những người lao động mới là nạn nhân cuối cùng…

Nóng, chật chội và không phẳng…

xxx- NPL

Brief – Tuần 17 – 22/06/2019

Các sự kiện chính:

Bộ Thương mại Mỹ hôm 21/6 cho biết 4 công ty và 1 viện nghiên cứu tham gia vào nỗ lực phát triển siêu máy tính của Trung Quốc đã bị cho vào danh sách đen, chỉ vài ngày trước cuộc gặp thượng đỉnh với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Trong bối cảnh ngày càng căng thẳng đó, đầu tư nước ngoài vào Thái Lan đã tăng mạnh trong quý đầu tiên, thêm bằng chứng cho thấy các quốc gia Đông Nam Á đang được hưởng lợi khi các doanh nghiệp tìm kiếm địa điểm mới trong khu vực để tránh thuế nhập khẩu Mỹ áp vào hàng Trung Quốc.

Dịch tả lợn châu Phi khiến giá thịt heo nhập khẩu tăng cao… cùng với nhu cầu tăng cao từ tiêu dùng Trung Quốc, giá ngày một cao…

Libra của [Facebook] đang nổi đình nổi đám nhưng dường như không hơn gì một biến thể của hệ thống tài chính truyền thống…

Tại sao nó ảnh hưởng:

Thông báo được Bộ Thương mại Mỹ đưa ra hôm 21/6 cho biết 4 công ty và 1 viện nghiên cứu tham gia vào nỗ lực phát triển siêu máy tính của Trung Quốc đã bị cho vào danh sách đen mà theo đó giống như Huawei, các thực thể này sẽ không thể mua các linh kiện và phần mềm từ Mỹ. Bộ này cho rằng chương trình phát triển siêu máy tính của Trung Quốc ảnh hưởng đến an ninh quốc gia của nước Mỹ vì chúng được sử dụng trong quân đội. Những công ty mới bị đưa vào danh sách gồm có: công ty Sugon, công ty Higon, công ty Chengdu Haiguang Integrated Circuit và Chengdu Haiguang Microelectronics Technology, Viện Công nghệ Máy tính Vô Tích Giang Nam (Wuxi Jiangnan Institute of Computing Technology). Trong đó Viện công nghệ Máy tính Vô Tích Giang Nam do Viện Nghiên cứu số 56 thuộc Bộ Tổng Tham mưu Quân đội Giải phóng nhân dân Trung Hoa sở hữu. Theo Bộ Thương mại Mỹ, nhiệm vụ của tổ chức này là hỗ trợ “việc hiện đại hóa quân đội Trung Quốc“.

Trao đổi với phóng viên Bloomberg về tác động của chiến tranh thương mại tới kinh tế Thái Lan, ông Chartsiri Sophonpanich – chủ tịch Ngân hàng Bangkok nói: “Trước hết, cuộc chiến này đang khiến kinh tế toàn cầu chậm lại, nhưng mặt khác chúng tôi cũng thấy lợi ích đến từ các đơn đặt hàng mới, và dòng đầu tư nước ngoài, không chỉ đến Thái Lan mà là khu vực Đông Nam Á nói chung“. Trả lời câu hỏi Thái Lan hưởng lợi ở mức độ nào nếu so với Việt Nam giữa sự gián đoạn của nguồn cung hàng hóa trên thế giới, ông cho biết: “Tôi nghĩ có thể là mức độ không giống nhau. Nhưng tôi nghĩ là nó sẽ hỗ trợ việc thúc đẩy 12 ngành công nghiệp chính, đưa kinh tế Thái Lan lên một tầm cao mới của phát triển. Tôi nghĩ là chúng ta sẽ thấy dòng đầu tư lớn đổ vào lĩnh vực robotic, hàng không, công nghệ thực phẩm,… và điều đó sẽ giúp Thái Lan tiến xa hơn trên công cuộc cải cách“.

Trong khi đó, tại Việt Nam, giá heo nhập khẩu đang có chiều hướng tăng 20-30% so với cùng kỳ năm ngoái, Tổng giám đốc Vissan – Ông Nguyễn Ngọc An cho biết. Dự báo, từ nay đến 2020 giá heo sẽ còn đi lên khi dịch tả bùng phát mạnh không chỉ tại Việt Nam mà nhiều nước ở châu Á. “Trước đây chúng tôi nhập heo chỉ ở mức 60.000 đồng một kg, nay đã lên 80.000 đồng, tăng 33% so với trước đó. Nguyên nhân là do thị trường Trung Quốc – nhà sản xuất thịt heo lớn nhất thế giới cũng đang đẩy giá đi lên trong khi nguồn cung vẫn chưa ổn định“, ông An nói.

Facebook đã phát hành “Sách trắng” cho tiền điện tử Libra của họ vào hôm thứ Ba vừa qua và điều đó đã dẫn đến một số phản ứng trái chiều về cách mà đồng tiền kỹ thuật số mới này sẽ ảnh hưởng đến giá của Bitcoin trong dài hạn. Một số chuyên gia đánh giá dự án tiền tệ của Facebook không hơn gì PayPal, trừ một yếu tố sử dụng blockchain, trong khi một số đánh giá khác lại cho rằng điều này cuối cùng có thể dẫn đến việc các loại tiền điện tử truyền thống như Bitcoin sẽ được chấp nhận hơn. Libra và Bitcoin là hai “chủ thể” hoàn toàn khác nhau. Bitcoin là một mạng lưới phi tập trung, nghĩa là không cần ai cho phép và chống lại sự kiểm duyệt, trong khi Libra được điều hành bởi một liên doanh các tập đoàn lớn và vẫn sẽ chịu áp lực quản lý từ những chính phủ khác nhau trên thế giới.

Xu hướng chính:

Tại Trung Quốc, các chuyên gia nước này cho biết, mức sản xuất thịt heo chỉ có thể phục hồi vào năm 2021 hoặc muộn hơn. Dự đoán từ ngân hàng Nomura của Nhật Bản cho hay, giá thịt heo Trung Quốc có thể đạt mức cao nhất là 33 CNY một kg (4,90 USD) vào tháng 1/2020, tăng 78% so với giá đầu tháng 2/2019 là 18,5 CNY một kg. Theo ngân hàng Nomura, Trung Quốc đã trải qua ba đợt bùng phát dịch bệnh lớn trước đó, khiến giá thịt heo tăng mạnh. Tuy nhiên, đây là kỷ lục – giá có thể được đẩy lên cao hơn bao giờ hết. Tại Việt Nam, dịch tả heo châu Phi đã lan ra 58 tỉnh thành trên cả nước và phải tiêu hủy hơn 2,5 triệu con – đã phần nào thu hẹp thêm nguồn cung thị trường; trong đó, giá heo tại các tỉnh phía Bắc cũng đi lên nhanh. Còn các tỉnh phía Nam và miền Trung diễn biến bất thường.

Bitcoin và Libra cũng là hai thái cực đối lập nhau về chính sách tiền tệ. Bitcoin có một biểu cung (supply schedule) phi chính trị, được xác định trước của riêng mình, trong khi Libra chỉ đơn giản được hỗ trợ bởi một rổ tiền tệ do các chính phủ phát hành. Tuy nhiên, các nhà lập pháp đang cố gắng ngăn chặn Facebook tạo ra loại tiền kỹ thuật số của riêng họ. Theo Bloomberg, Bộ trưởng Tài chính Pháp, Bruno Le Maire, đã tuyên bố rằng Libra không được phép trở thành một loại tiền tệ có chủ quyền. Một thành viên người Đức của Nghị viện châu Âu cũng đã nói rằng các cơ quan quản lý nên có thái độ “cảnh báo cao” đối với việc phát hành sách trắng Libra. Ngoài ra, tại Hoa Kỳ, Chủ tịch Ủy ban dịch vụ tài chính Hạ viện, Maxine Waters, đã yêu cầu Facebook tạm dừng các kế hoạch tiền điện tử của họ ngay bây giờ.

Cái gì tiếp theo:

Việc Libra của Facebook không thể hoạt động theo cơ chế “không cần xin phép” cũng đặt ra câu hỏi liệu nó có nên được xem là một loại tiền điện tử thực sự hay không – ít nhất là trong suy nghĩ của những người theo chủ nghĩa thuần túy Bitcoin. Cặp song sinh nhà Winklevoss, những người từng kiện Mark Zuckerburg vì cho rằng anh này ăn cắp ý tưởng của họ để tạo nên mạng xã hội này, cũng cảm thấy phẫn nộ giống như những người muốn gắn bó với bản chất phi tập trung, chống kiểm duyệt của Bitcoin, vì họ liên tưởng tới một ứng dụng thanh toán tiền điện tử bị quản lý theo quy định của luật pháp. Tóm lại, Libra dường như không hơn gì một biến thể của hệ thống tài chính truyền thống. Điều này sẽ không ảnh hưởng nhiều đến giá Bitcoin, vì tuyên bố giá trị chủ chốt của đồng tiền điện tử đầu tiên và phổ biến nhất trên thế giới hiện là một kho lưu trữ giá trị và phương tiện trao đổi phi chính trị. Nói cách khác, Libra không có ảnh hưởng gì tới thị trường “vàng kỹ thuật số“.

Dấu hiệu rủi ro:

Động thái của Mỹ với Huawei đã làm dấy lên nỗi lo rằng cuộc chiến thương mại nổ ra từ năm ngoái nay đang trở thành xung đột kinh tế có phạm vi rộng hơn, tập trung vào việc cắt đứt con đường tiếp cận công nghệ Mỹ của các doanh nghiệp Trung Quốc, đồng thời buộc các doanh nghiệp Mỹ phải chuyển chuỗi cung ứng ra khỏi Trung Quốc. Động thái hôm 21/6 của Bộ Thương mại Mỹ càng khiến nỗi lo này trở nên lớn hơn.

Libra sẽ còn là một ẩn số khi một số nhà quản lý đã kêu gọi cấm các loại tiền số, đặc biệt là những đồng tiền tập trung vào sự ẩn danh và quyền riêng tư, thì mục đích của các mạng tiền số này là chống lại những biện pháp như thế…

Tiền, tiền và tiền… buổi hoàng hôn của những nhà giả kim… hay, bình minh của thuyết bất định…  

xxx- NPL

Brief – Tuần 10 – 15/06/2019

Các sự kiện chính:

Sau những lùm xùm trên cả mạng xã hội và báo chí truyền thống; tốn không ít “giấy mực” và “thời gian”, khen có chê có, nhưng chân dung của ông Phó chủ tịch Quận 1 HCMC – Đoàn Ngọc Hải dường như dần được hé lộ nhiều chiều hơn là những gì mà gần đây vẫn thường thấy… và

Ông Phó chủ tịch quận 1 Đoàn Ngọc Hải cũng đã nhận trách nhiệm về điều hành và xin rút kinh nghiệm vì có liên quan đến cấp phép xây khách sạn, cao ốc sai phạm.

Trong một bối cảnh kinh tế thế giới có nhiều biến động bất thường, hai nền kinh tế dẫn đầu dần cũng đã có những “bài học” với những hiệu ứng bắt đầu trở nên rõ rệt, có lẽ phần nào sẽ là động cơ đẩy nhanh tới những giải pháp cho hồi kết.

Kinh tế Trung Quốc lại thêm dấu hiệu chệnh choạng; trong đó, tăng trưởng sản lượng công nghiệp giảm tốc xuống mức thấp nhất kể từ năm 2002 và tăng trưởng đầu tư cũng chậm lại, cho thấy rõ những làn gió ngược mà nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đang phải đối mặt trong khi vẫn phải chiến đấu với cuộc chiến thuế quan với Mỹ. Hai ngân hàng suýt vỡ nợ và phải nhờ Chính phủ giải cứu, hệ thống ngân hàng xuất hiện nhiều rạn nứt cũng là những yếu tố đáng chú ý…

Ở VIệt Nam, từ phiên họp Quốc Hội gần đây cho thấy những thay đổi lớn trong bối cảnh chính trị trong nước, và các đại biểu cũng như Chính phủ tập trung rất lớn cho công tác cải cách kinh tế, thu hút đầu tư tranh thủ từ căng thẳng thương mại trên thế giới và điều chỉnh thủ tục hành chính và cơ cấu quản lý xã hội.

Tại sao nó ảnh hưởng:

Cuộc thanh tra những sai phạm xây dựng tại Quận 1 HCMC đã được thực hiện từ đầu năm 2016 đến cuối tháng 10/2017 phát hiện một số cá nhân sai phạm khi thực thi nhiệm vụ như: chiều cao công trình không phù hợp, cấp phép sai diện tích… Sau khi có kết luận thanh tra, quận 1 đã kỷ luật Trưởng phòng quản lý đô thị, điều chuyển công tác 7 cán bộ liên quan đến cấp phép xây dựng. Đáng chú ý, trong kiểm điểm đảng viên cuối năm, ông Đoàn Ngọc Hải với tư cách Phó chủ tịch phụ trách đô thị đã nhận trách nhiệm về điều hành, lãnh đạo; do cán bộ tham mưu có sai phạm nên ảnh hưởng đến quyết định của ông; đánh giá từ lãnh đạo UBND quận 1, liên quan đến sai phạm trên, quận đã có báo cáo UBND TP xem xét, xin ý kiến các sở ngành để việc quản lý đô thị phù hợp với quy hoạch.

Báo cáo chính thức được chính phủ nước này công bố hôm nay (14/6) cho thấy sản lượng công nghiệp tăng 5% so với 1 năm trước, trong khi đầu tư tài sản cố định tăng 5,6% trong 5 tháng đầu năm. Cả hai đều thấp hơn tháng 4 và ở dưới mức dự báo. Giới chức Trung Quốc mới đây đã nhiều lần nhắc lại rằng kinh tế nước này đủ mạnh để vượt qua chiến tranh thương mại và mới đây Thống đốc NHTW Trung Quốc PBOC cho biết ông có dư địa “khổng lồ” để điều chỉnh chính sách tiền tệ nếu như xung đột thương mại trở nên sâu sắc hơn; qua đó những số liệu tiêu cực có thể tạo động lực cho các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc tận dụng dư địa này. Mặc dù Chính phủ Trung Quốc và NHTW nước này đã triển khai nhiều biện pháp để tăng chi tiêu cho cơ sở hạ tầng, hỗ trợ tăng trưởng tín dụng, giảm thuế và tăng tiêu dùng, cho đến nay họ vẫn tránh sử dụng chương trình kích cầu khổng lồ giống như trong các đợt kinh tế suy giảm trước đây. Tuy nhiên, tháng trước, Chính phủ Trung Quốc đã tiếp quản Baoshang Bank, 1 ngân hàng nhỏ ở miền Bắc nước này để cứu nó khỏi cảnh phá sản. Giới chức Trung Quốc quả quyết rằng đây chỉ là một trường hợp cá biệt và các ngân hàng nhỏ khác trong hệ thống vẫn an toàn. Tuy nhiên, giống như trong câu chuyện ngụ ngôn, thị trường không tin vào điều này.

Xu hướng chính:

Đầu tư tài sản cố định của cả khu vực nhà nước và tư nhân đều chậm lại, và đầu tư trong 8 lĩnh vực bị sụt giảm. Đầu tư bất động sản dù chậm lại nhưng vẫn tăng trưởng 11,2% trong 5 tháng đầu năm và trở thành trụ cột kéo nền kinh tế đi lên. Doanh số bán lẻ là điểm sáng duy nhất, tăng trưởng 8,6% so với tháng 5 năm ngoái, một phần là bởi kỳ nghỉ “May Day” kéo dài hơn mọi năm khuyến khích người dân đi du lịch và mua sắm. PBOC đã hỗ trợ bằng cách bật đèn xanh cho ngân hàng này phát hành “chứng quyền phòng vệ rủi ro tín dụng” (là 1 công cụ giống với các hợp đồng hoán đổi vỡ nợ tín dụng). Nếu như Bank of Jinzhou phá sản, 1 công ty bảo hiểm tín dụng quốc doanh sẽ đứng ra chi trả. Ngân hàng này bắt đầu trở thành tâm điểm chú ý của thị trường sau khi các kiểm toán viên kiểm toán nó năm 2018 từ chức hồi cuối tháng 5.

Cái gì tiếp theo:

UBND quận 1 nhìn nhận các sai phạm trên là do Phòng QLĐT chưa chặt chẽ trong rà soát thành phần hồ sơ đề nghị cấp GPXD, chưa bảo đảm quy trình, quy định của Nhà nước… làm phát sinh dư luận không tốt về tính minh bạch; nhưng, những thiếu sót, vi phạm này chưa đủ cơ sở xác định hiện tượng tiêu cực, tham nhũng. Ngày 4/6, lãnh đạo UBND TP.HCM trao quyết định điều động ông Đoàn Ngọc Hải về làm Phó tổng giám đốc công ty Xây dựng Sài Gòn trực thuộc UBND TP quản lý. Sau khi nhận quyết định vài tiếng, ông Hải bất ngờ nộp đơn xin từ chức… – nguồn cơn tốn không biết bao giấy mực, người đứng đầu Sở Nội vụ cho biết, hiện Tổng công ty đang xem xét, báo cáo lên Thành ủy và UBND TP.

Bắc Kinh chắc chắn sẽ đẩy mạnh các biện pháp nới lỏng để đối phó với tình trạng hiện nay. Có thể Bắc Kinh sẽ một lần nữa cho phép các chính quyền địa phương tự do hơn nữa trong việc loại bỏ một số giới hạn trên thị trường bất động sản để thúc đẩy tăng trưởng. Bên cạnh đó nhân dân tệ có thể giảm sâu hơn nữa nếu Mỹ quyết định áp thuế bổ sung 25% lên 300 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc.”, theo giới chức nước này tiết lộ. Sự hậu thuẫn của PBOC cho các ngân hàng gặp rắc rối có thể giúp tạm thời che đậy những vết nứt trong hệ thống tài chính của Trung Quốc. Tuy nhiên, lịch sử khủng hoảng tài chính 2008 cho thấy “nguy cơ lây lan” là 1 con dao hai lưỡi. Nếu như những vết nứt quá lớn để có thể hàn gắn, về dài hạn tình hình sẽ trở nên tồi tệ hơn rất nhiều.

Dấu hiệu rủi ro:

Vậy câu hỏi mở đang được đặt ra trong bối cảnh hiện nay là:

  • Liệu Ông Đoàn Ngọc Hải hay cuộc chiến thường mại giữa Trung Quốc – Hoa Kỳ sẽ hạ cánh “cứng”?
  • Màn “game” chính với “ông kẹ” thực sự khi nào được vén lên thay cho những “con rối dây”?

xxx- NPL

Brief – Tuần 03 – 08/06/2019

Các sự kiện chính:

Căng thẳng không chỉ ngày một leo thang và khả năng “điểm sáng cuối đường hầm” cho tới lúc này hoàn toàn chưa xuất hiện;

thậm chí,

dường như đang trong xu hướng lan rộng về quy mô…

Trong cuộc họp với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tại Pháp ngày 6/6 vừa qua, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết sẽ quyết định việc có áp thuế với 325 tỷ USD hàng Trung Quốc nữa hay không sau Hội nghị Thượng đỉnh G20, diễn ra cuối tháng này tại Nhật Bản và được kỳ vọng là nơi lãnh đạo Mỹ và Trung Quốc gặp nhau. “Chúng tôi còn rất nhiều dư địa về lãi suất, tỷ lệ dự trữ bắt buộc và cả về chính sách tài khóa nói chung. Tôi cho rằng dư địa điều chỉnh còn rất lớn“, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Trung Quốc Yi Gang cho biết trong cuộc phỏng vấn mới đây với Bloomberg. Ông khẳng định nếu căng thẳng thương mại tiếp tục leo thang, Trung Quốc vẫn có thể điều chỉnh chính sách tiền tệ như một công cụ.

Có phần ảnh hưởng từ sức nóng của cuộc chiến, lãi suất ngân hàng tăng và thiết lập mặt bằng giá mới gần 6 tháng nay. “Trong bối cảnh áp lực tỉ giá từ diễn biến quốc tế gia tăng, việc duy trì ổn định lãi suất trên liên ngân hàng để đảm bảo chênh lệch lãi suất VND-USD thực dương sẽ là yếu tố quan trọng để bình ổn thị trường ngoại hối”, chuyên gia phân tích của SSI nhận định.

Tết Đoan Ngọ – ngày lễ giết sâu bọ, không chỉ hoa quả tăng giá đột biến… mà giá thịt heo tại TPHCM đang tăng nhanh, có khi sáng 1 giá, chiều 1 giá và tăng chênh lệch vài ngàn đồng so với hôm trước. Hiện giá heo hơi đang ở mức 40.000 đồng/kg, chợ đầu mối khan hàng. “Trên thế giới chỉ có Việt Nam và Trung Quốc có cơ cấu tiêu thụ thịt giống nhau và đây không phải là cơ cấu “thông minh”. Bởi lẽ, gà có giá thành rẻ hơn heo (gà công nghiệp dưới 24.000 đồng/kg gà lông, trong khi giá heo khoảng 38.000 đồng/kg heo hơi) nhờ thời gian nuôi ngắn, chưa tới 1,5 tháng, trong khi heo mất đến 6 tháng. Nuôi heo tiêu tốn nhiều thức ăn hơn gà (2,4 kg so với 1,8 kg thức ăn để tạo ra 1 kg thịt), chưa kể nuôi heo gây áp lực ô nhiễm môi trường rất lớn” – người đứng đầu ngành chăn nuôi – Ông Nguyễn Xuân Dương, quyền Cục trưởng Cục Chăn nuôi (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) phân tích. “Trong chăn nuôi, con heo chiếm tỉ trọng quá lớn dẫn đến nhiều hệ lụy. Đàn heo đang giảm, giá sẽ tăng nhưng muốn phát triển đàn phải kiểm soát được dịch bệnh. Giải pháp tìm nguồn thay thế thịt heo không phải đang dịch bệnh, khủng hoảng mới bàn mà đã có định hướng từ khá lâu. Việt Nam trước giờ bị mất cân đối trong chăn nuôi và tiêu thụ thịt. Cụ thể, tiêu thụ thịt của Việt Nam lên đến 65%-70% là heo, 20%-25% gia cầm, còn lại là thịt gia súc ăn cỏ (trâu, bò, dê…). Trong khi đó, các nước có ngành chăn nuôi phát triển, thịt heo chỉ chiếm 20%-25%, gia cầm 40%, 30%-35% gia súc ăn cỏ.” ông Dương bổ sung.

Tại sao nó ảnh hưởng:

Lượng tiêu thụ thịt heo tăng mạnh trở lại có thể do tâm lý người dân đã không còn hoang mang trước tin dịch, tiểu thương kinh doanh hàng hóa có nguồn gốc, cùng với sự tuyên truyền của ngành chức năng… “Giá heo đang tăng từng ngày, mấy ngày trước chỉ có 36.000 đồng/kg thì nay đã vọt lên hơn 40.000 đồng/kg đối với heo hơi loại 1, còn heo mảnh loại 1 cũng tăng mạnh với giá 52.000 đồng/kg. Mặc dù heo về chợ nhiều nhưng gần như chỉ trong buổi sáng đã bán sạch, không còn hàng tồn như những ngày trước”, Ông Lê Văn Tiển, Phó giám đốc chợ đầu mối Hóc Môn chia sẻ. Bên cạnh đó, theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn, dịch tả lợn châu Phi diễn biến phức tạp và kéo dài, nguy cơ lây lan cao. Các địa phương đã chủ động dập dịch, xử lý ngăn chặn đà lây lan. Bệnh dịch hiện đã xuất hiện ở 48 tỉnh thành. Việt Nam đã tiến hành tiêu hủy 2 triệu con lợn (tương đương 117.000 tấn), bằng 6,5% tổng đàn lợn toàn quốc gia – đây là thiệt hại vô cùng lớn. Một ví dụ nhỏ về quy mô và tính nghiệm trọng: giá trị ngành nông nghiệp hiện khoảng 1 triệu tỷ đồng, chăn nuôi lợn chiếm khoảng 94.000 tỷ, gần bằng 10%. Khu vực này giải quyết sinh kế cho 2,4 triệu hộ, 10.000 hộ trang trại quy mô lớn và vừa. Các tỉnh, thành phố khu vực đồng bằng sông Hồng đã tiêu huỷ trung bình 30% tổng đàn lợn địa phương vì mắc dịch. Khó khăn hiện nay được các địa phương nêu là thiếu kinh phí chi trả hỗ trợ cho các hộ dân bị thiệt hại và chi phí tiêu thuỷ dịch. Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn kiến nghị Chính phủ thống nhất mức hỗ trợ cho chủ vật nuôi 25.000 đồng một kg lợn hơi với lợn con, lợn thịt các loại (tương đương 66% giá thành), 30.000 đồng một kg lợn hơi với lợn nái, lợn đực đang khai thác (tương đương 79% giá thành). Việc hỗ trợ dựa trên giá thành sản xuất sẽ ổn định hơn là hỗ trợ theo giá thị trường và sát với chi phí thực tế chăn nuôi lợn của người dân, tạo sự công bằng hơn giữa các địa phương… Tuy nhiên, hỗ trợ cũng cần được giám sát vì đâu đó lác đác bắt đầu nổi lên những trường hợp trục lợi từ chính sách của Nhà Nước.

Lãi suất huy động ổn định ở mức hiện tại vì các NHTM cần đảm bảo đủ nguồn để thực hiện mục tiêu tăng trưởng tín dụng trong bối cảnh phải cạnh tranh với các kênh đầu tư khác đang phát triển nhanh (trái phiếu, chứng chỉ quỹ…) và nhu cầu gia tăng số dư huy động để đáp ứng lộ trình tiếp tục giảm tỉ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn từ 40% hiện nay xuống 30%. Việc đẩy mạnh cho vay khách hàng cá nhân với lãi suất tốt hơn sẽ là cơ sở để các NHTM có thể duy trì được mặt bằng lãi suất huy động hiện tại mà không ảnh hưởng nhiều đến lợi nhuận”, ông Nguyễn Đức Hùng Linh – Giám đốc Phân tích và tư vấn đầu tư khách hàng cá nhân của SSI nhận định. Kế hoạch lợi nhuận 2019 của 17 ngân hàng niêm yết chỉ tăng 18% so với 2018, thấp hơn nhiều mức tăng 31% của năm 2018 trong khi số ngân hàng đã đạt hoặc đặt mục tiêu chuẩn Basel II tăng lên cho thấy các NHTM đã chú trọng nhiều hơn đến tính bền vững thay vì chạy theo tăng trưởng ngắn hạn. Việc mở rộng nguồn thu, thay đổi cấu trúc khách hàng, quản lý chi phí hiệu quả… sẽ được ưu tiên lựa chọn thay vì tăng lãi suất cho vay.

Xu hướng chính:

Cùng trong buổi họp với Tổng thống Pháp, Ông Trump cho biết sẽ áp thêm thuế với hàng Trung Quốc “vào thời điểm thích hợp“, nhưng không cho biết cụ thể loại sản phẩm nào có thể chịu ảnh hưởng – điều này cũng đã được ông nhiều lần đề cập. Cùng trong lúc đó, Bộ Thương mại Trung Quốc cũng tuyên bố sẽ “chiến đấu đến cùng” nếu Mỹ khiến căng thẳng thương mại dường như không ngừng leo thang mà lại còn không thể dự đoán được điểm dừng. Các cuộc đàm phán giữa Bắc Kinh và Washington đã đình trệ từ đầu tháng trước, sau khi Mỹ nâng thuế với 200 tỷ USD hàng Trung Quốc, cáo buộc nước này thay đổi các cam kết đã thống nhất từ trước. Sau đó, Mỹ còn đưa đại gia viễn thông Trung Quốc – Huawei Technologies vào danh sách đen, cấm tiếp cận công nghệ nước này.

Nhiều khả năng lãi suất VND trên liên ngân hàng sẽ được giữ trong vùng 3,3-3,5%/năm để đảm bảo lớn hơn lãi suất USD khoảng 0,8-1%/năm”, ông Nguyễn Đức Hùng Linh – Giám đốc Phân tích và tư vấn đầu tư khách hàng cá nhân của SSI nhận định. Đối với thị trường 1, lãi suất huy động vẫn khá ổn định ở mức 4,1%- 5,5% với kỳ hạn dưới 6 tháng, 5,5-7,45% với kỳ hạn 6 đến dưới 12 tháng. Tuy nhiên, kỳ hạn 12,13 tháng ghi nhận sự điều chỉnh trái chiều ở các ngân hàng, dao động trong vùng 6,4%-7,8%/năm.

Cái gì tiếp theo:

Nhưng trong bối cảnh hiện nay, để giảm tiếp lãi suất là điều vô cùng khó khăn, và nó không phụ thuộc vào ý chí chủ quan của các ngân hàng cho dù họ cũng rất muốn. Về lý thuyết, muốn giảm lãi suất cho vay chỉ có 2 phương cách, đó là tiết giảm chi phí hoạt động để giảm tỷ lệ lãi cận biên (NIM) và giảm giá vốn đầu vào. Thế nhưng hiện NIM của các ngân hàng đã giảm xuống mức thấp nhất sau khi mặt bằng lãi suất cho vay được kéo giảm nhanh hơn lãi suất huy động trong mấy năm gần đây nên khó có thể kéo giảm thêm. NIM của toàn ngành trong năm 2019 được dự báo ở mức khoảng 3,2%; thậm chí một số ngân hàng sẽ gặp áp lực giảm NIM do tỷ lệ cho vay/huy động (LDR) ở mức cao. Trong khi theo khuyến cáo của các tổ chức xếp hạng tín nhiệm lớn trên thế giới, để hệ thống các TCTD phát triển lành mạnh, NIM phải đạt ít nhất là 3,5%. Vì vậy muốn giảm thêm lãi suất cho vay, giải pháp duy nhất là phải giảm được lãi suất huy động. Thế nhưng điều đó cũng rất khó trong bối cảnh lạm phát đang có xu hướng tăng cao như hiện nay. Số liệu thống kê cho thấy, CPI tháng 5 tăng tới 0,49% so với tháng trước, là mức tăng hàng tháng cao thứ hai kể từ tháng 10/2018 đến nay, chỉ thua mức tăng 0,8% của tháng 2/2019 là tháng Tết Nguyên đán. Đáng chú ý CPI bình quân tăng liên tục trong 5 tháng đầu năm, hiện tăng lên mức 2,74%.

Dấu hiệu rủi ro:

Cả Citigroup và Morgan Stanley tuần này đều cảnh báo nguy cơ thế giới rơi vào suy thoái. Dù vậy, liệu nó có thể dọn đường cho cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Hội nghị Thượng đỉnh G20 cuối tháng này tại Nhật Bản?

Có lẽ một năm nên có nhiều “ngày giết sâu bọ” hơn nữa để người Việt cũng thay đổi thói quen (70% thịt heo trong khẩu phần thịt – vốn này càng tăng về lượng trong bữa ăn của người Việt) chăng… mà như thế có khi cũng đỡ phải đưa ra “quy định về hạn chế thời gian uống rượu bia và cấm điều khiển phương tiện giao thông khi trong máu hoặc khí thở có nồng độ cồn” gợi nhớ luật cấm rượu bia tại Hoa Kỳ những năm 1920-1933 thời kỳ tạo ra “đặc sản Hoa Kỳ” – Al Capone…

xxx- NPL

Brief – Tuần 27 – 31/05/2019

Các sự kiện chính:

Thực phẩm luôn là nhu cầu lớn và là nền tảng xã hội…

Thương mại gạo thế giới gần cao kỷ lục, trong đó, Ấn Độ tiếp tục giữ vị trí nước xuất khẩu nhiều gạo nhất. Bên cạnh đó, tồn trữ gạo toàn cầu sẽ vẫn tăng, Trung Quốc chiếm 68% tổng tồn trữ toàn cầu. Tuy nhiên, mức tăng tồn trữ của cả thế giới nói chung và Trung Quốc nói riêng đều ở mức thấp nhất trong vòng một thập kỷ nay. Theo báo cáo công bố tháng 5/2019, Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) dự báo sản lượng cung gạo toàn cầu niên vụ 2019/20 sẽ giảm nhẹ do Trung Quốc và Ấn Độ; trái lại, tiêu thụ sẽ tiếp tục tăng, nhất là tại Châu Phi khu vực cận Sahara, nơi hấp dẫn bởi giá gạo rẻ, và dân số đang tăng.

Trong bối cảnh căng thẳng thương mại, theo nhóm chuyên gia nghiên cứu chính sách, tỷ giá CNY/USD khó có thể vượt qua “làn ranh đỏ” – là mốc trần chưa bị phá vỡ suốt 11 năm qua; nhưng nếu phá vỡ ngưỡng này thì hệ lụy đối với thị trường tài chính, tiền tệ Trung Quốc và thị trường tài chính thế giới nói chung sẽ trở nên khó có thể định lượng được với ảnh hưởng khó lường. Đặc biệt, kể từ sau khi Tổng thống Mỹ D. Trump đăng trên Twitter (5/5, giờ Mỹ) tuyên bố áp thuế tăng từ 10% lên 25% đối với gần 200 tỷ USD hàng nhập từ Trung Quốc từ ngày 10/5/2019 và các hành động trả đũa của Trung Quốc sau đó; hầu hết Chính phủ và ngân hàng trung ương (NHTW) các nước đều theo dõi động thái của các bên và biến động của thị trường tài chính toàn cầu; tuy chưa có NHTW nào đưa ra điều chỉnh về tỷ giá, lãi suất, dự trữ bắt buộc… để giữ đồng tiền ổn định và ngăn chặn dòng vốn tháo chạy.

Trong kỳ họp thứ 7, Quốc hội khoá XIV đang diễn ra, nhiều đại biểu Quốc hội lo lắng về sự dịch chuyển của dòng vốn Trung Quốc từ cuối năm 2018 đến nay, hiện đã lên đến hơn 7 tỷ USD, Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng cho biết các nhà đầu tư chủ yếu quan tâm đến mảng chế biến, chế tạo. “Tuy nhiên, chúng ta phải hết sức lưu ý về con số 7 tỷ USD“, Bộ trưởng nói, trong đó, 3,8 tỷ USD, tức hơn nửa tổng số vốn, đến từ thương vụ mua Sabeco. “Đây là doanh nghiệp Thái Lan mua Sabeco, bây giờ họ lại lập doanh nghiệp tại Hong Kong (Trung Quốc). Do đó, vốn từ Hong Kong – Trung Quốc tăng vọt là vì như vậy“…

Sức hấp dẫn của thị trường thương mại điện tử Việt Nam đã được phân tích và mổ xẻ nhiều từ lâu nhưng sân chơi này ngày càng trở nên khốc liệt. Ngành thương mại điện tử vẫn thường được ví von là “cuộc đua đốt tiền” của đại gia khi mà biên lợi nhuận vô cùng “mỏng” trong khi các chi phí công nghệ, quản lý và bán hàng đều rất lớn và ngày càng lớn hơn. Cái khốc liệt thương mại điện tử phần nào thể hiện – như góc nổi của tảng băng ở mức lỗ của Lazada, Shopee tăng phi mã lên 2.000 tỷ đồng/năm, tổng lỗ lũy kế gần chục nghìn tỷ, do đó mức lỗ 760 tỷ đồng năm 2018 của Tiki trở nên quá nhỏ bé khi mà cả Lazada và Shopee cùng đẩy mức lỗ lên “một tầm cao” mới. Tuy nhiên sau một thời gian tranh đấu quyết liệt, thị trường thương mại điện tử Việt Nam đã dần định hình được một số tay chơi lớn như Adayroi, Lazada, Tiki, Shopee hay Sendo cùng với sự chống lưng bởi những nhà đầu tư có tiềm lực tài chính mạnh hoặc những tập đoàn thương mại điện tử nước ngoài…

Tại sao nó ảnh hưởng:

Cùng với tác động tàn phá từ con người và từ biến đổi thiên nhiên, sản lượng, diện tích và năng suất lúa gạo trên toàn cầu năm 2019/20 dự báo đều giảm so với các năm trước, trong đó giảm mạnh nhất sẽ tập trung vào Trung Quốc, Ấn Độ và Mỹ, nơi cả diện tích trồng và năng suất đều dự báo sẽ giảm. Trái lại, những nước có sản lượng tăng mạnh nhất sẽ là Thái Lan và Lào, cùng xu hướng tăng sẽ có Bangladesh, Indonesia, Myanmar và Việt Nam. Nguồn cung gạo toàn cầu dự báo có thể cao hơn chút ít so với tiêu thụ, do đó, tồn trữ cuối vụ 2019/20 trên toàn cầu sẽ tăng nhẹ – là lần đầu tiên trong vòng hơn thập kỷ qua tồn trữ không tăng mạnh. Trung Quốc dự báo sẽ chiếm gần 70% tổng tồn trữ gạo thế giới, dự báo sẽ chỉ tăng 2 triệu tấn, mức tăng thấp nhất trong vòng một thập kỷ, do sản lượng sụt giảm, xuất khẩu gia tăng và Chính phủ nước này liên tiếp mở thầu bán gạo cũ. Dự trữ gạo của Ấn Độ trái lại, được dự báo sẽ tăng và vượt xa so với mức dự trữ cần thiết, do đó tăng được lượng dư thừa dành cho xuất khẩu.

Từ đầu năm 2019 đến nay (30/5/2019), chỉ số giá trị đồng USD (DXY) đã tăng 2,03% so với các đồng tiền chủ chốt khác; trong khi đó, ngoại trừ đồng Rúp Nga (RUB), Bath Thái (THB), Peso Philippines (PHP), Rubi Indonesia (IDR)… đều tăng giá so với USD; trong khi hầu hết các đồng tiền chủ chốt khác đều giảm giá so với USD (trong đó EUR giảm khoảng -1,65%; KRW giảm -7,03%, TWD giảm -3,46%, CNY giảm -0,46%; VND giảm -1,05%…). Trong bối cảnh đó, VND mất giá -0,67% so với USD là mức thấp và là điều có thể hiểu được. Tỷ giá tham chiếu hàng ngày CNY/USD được công bố bởi NHTW Trung Quốc đã tăng nhanh (đồng CNY đang mất giá) đặc biệt là trong 3 tuần đầu tháng 5, sau khi thông tin về đàm phán thương mại Mỹ-Trung có thể không đạt được thỏa thuận như kỳ vọng và tuyên bố của Tổng thống D. Trump (ngày 6/5) về việc tăng mức thuế từ 10% lên 25% đối với hàng hóa trị giá khoảng 200 tỷ USD nhập từ Trung Quốc, hiệu lực từ 12h00 ngày 10/5 (giờ Mỹ); đồng CNY đã mất giá -0,4% vào ngày 7/5; tiếp tục mất giá -0,37% ngày 10/5 (thứ Sáu), -0,6% ngày 14/5 và -0,07% ngày 28/5…

Trước tình hình này, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho biết Bộ đã trình Chính phủ và chuẩn bị trình lên Bộ Chính trị một đề án về định hướng thu hút đầu tư vào Việt Nam. Trong đó, Bộ đã đánh giá và tổng kết 30 năm đầu tư nước ngoài, nêu tất cả các vấn đề như lợi thế, khó khăn, nguyên nhân, xu hướng… “Nhiều nhà đầu tư bắt đầu chuyển hướng để tránh sự trừng phạt của Mỹ. Bản thân doanh nghiệp Trung Quốc cũng ra khỏi Trung Quốc, doanh nghiệp các nước khác cũng thế“, ông nhận định; “tất cả đều đã được nghiên cứu, và thời gian tới đây sẽ có định hướng mới, là thu hút có chọn lọc. Ví dụ, sẽ tập trung vào những dự án có công nghệ với giá trị gia tăng cao, thân thiện môi trường, nguyên liệu đầu vào ít… Đây là những định hướng để đưa ra thông điệp với thế giới, từ nay trở đi Việt Nam sẽ thu hút có chọn lọc“, ông chia sẻ. Điều này có nghĩa là trong thời gian tới, Việt Nam sẽ sớm có nghị quyết, chương trình hành động với hệ thống các nhiệm vụ giải pháp đi kèm, để vừa thu hút được vốn FDI, vừa đảm bảo chất lượng dòng vốn vào Việt Nam.

Những công ty thương mại điện tử còn trụ lại được trên chiến trường gần như chỉ dựa vào tiềm lực tài chính từ cổ đông và các nhà tài trợ; các doanh nghiệp này đều đang lỗ rất lớn và sẽ còn tiếp tục lỗ thêm rất nhiều nữa để duy trì vị trí của mình, bằng không sẽ phải chấp nhận “tay trắng” rời “sàn đấu”. Với việc chịu lỗ ngay trên mỗi đơn hàng thì hiện tại khi quy mô giao dịch càng tăng lên thì mức lỗ cùng ngày càng nhiều thêm. Nếu như năm 2015-2016, mức lỗ xấp xỉ 1.000 tỷ đồng/năm của Lazada đã gây kinh ngạc thì giờ đây cả Lazada và đối thủ nặng ký nhất là Shopee đều đã đẩy mặt bằng lỗ lên đến hơn 2.000 tỷ đồng/năm. Gia nhập thị trường thương mại điện tử Việt Nam chưa đầy 3 năm, Shopee đang chịu lỗ qua việc chi rất mạnh để thu hẹp khoảng cách thị phần với Lazada; chính thức ra mắt vào tháng 8/2016, Shopee lỗ 164 tỷ đồng ngay trong năm 2016. Sang năm 2017, Shopee lỗ hơn 600 tỷ đồng và đến năm 2018, mức lỗ tăng gấp 3 lên 1.900 tỷ đồng.

Xu hướng chính:

Tiêu thụ gạo thế giới dự báo sẽ tăng 1%, trong đó thêm nhiều nhất ở Ấn Độ và Trung Quốc, với mục đích sử dụng gạo làm lương thực chiếm phần lớn tổng tiêu thụ. Tại một số khu vực, nơi tiêu thụ gạo trung bình một người nhìn chung vốn ở mức cao, nhất là tại Châu Á, đang có xu hướng giảm dùng gạo trong các bữa ăn (ví dụ như tại Hàn Quốc, Nhật Bản); trái lại, ở nhiều nước Châu phi, tiêu thụ gạo vẫn tiếp tục tăng, nhất là ở các khu vực đô thị. Thương mại gạo thế giới trong năm 2020 dự báo sẽ tăng 3% lên 48 triệu tấn, tương đương năm 2017. Nhu cầu nhập khẩu cao nhất đến từ Châu Phi cận Sahara và Trung Đông, trong khi nhập khẩu của khu vực Đông Nam Á dự báo sẽ giảm. Trung Quốc dự báo sẽ duy trì xu hướng tăng xuất khẩu mặc dù vẫn là nước nhập khẩu hàng đầu thế giới. Đối với xuất khẩu, Ấn Độ tiếp tục là nước xuất khẩu lớn nhất thế giới, tiếp đến là Thái Lan, Việt Nam và Pakistan ở phía đông bán cầu; trong khi ở phía tây, Mỹ dự báo sẽ tăng, trong khi Guyana và Uruguay sẽ ổn định như năm trước, còn Argentina và Brazil sẽ giảm.

Tại thị trường tài chính Thượng Hải, Trung Quốc đại lục (on-shore), tỷ giá giao ngay CNY/USD đang trong xu hướng tăng nhanh, trong một số ngày đồng CNY đã mất giá mạnh (-0,46% ngày 6/5; -0,66% ngày 9/5 và -0,82% ngày 13/5). Tỷ giá CNY/USD tại thị trường tài chính quốc tế Hong Kong (offshore) cũng tăng 2,45% từ đầu tháng 5 đến nay; theo đó, đồng CNY đã giảm giá ở mức thấp nhất kể từ thời điểm 21/12/2018. Trên thị trường quốc tế, trong giai đoạn 6/5-30/5/2019, với việc CNY bị giảm giá đồng loạt so với các đồng tiền trong rổ tiền tệ khi giao dịch trên thị trường (ngoại trừ tăng giá 1,3% so với đồng NZD); với mức biến động vào khoảng 0-3% (ví dụ, giảm giá 3% so với JPY, 2% so với EUR, USD, HKD…) đã tác động tới tỷ giá trung tâm CNY của Trung Quốc theo chiều hướng tăng…

Trong cuộc chiến thương mại điện tử khốc liệt, như một ví dụ điển hình, người đi tiên phong của thị trường, Lazada với vốn điều lệ từ nhiều năm nay vẫn chỉ giữ nguyên ở mức 15 tỷ đồng; toàn bộ nguồn vốn hoạt động đều được công ty mẹ – trước đây là Rocket Internet và hiện là Alibaba Group tài trợ. So nguồn tài chính eo hẹp hơn nhiều so với gã khổng lồ nước ngoài, mức lỗ của Tiki cũng “khiêm tốn” hơn rất nhiều với 760 tỷ đồng; dù vậy, mức lỗ này đã tăng tương ứng 2,5 lần so với năm 2017. Nếu như Lazada hay Shopee đều có công ty mẹ là tập đoàn công nghệ với nguồn lực tài chính dồi dào thì Tiki lại đang có khá nhiều cổ đông trong và ngoài nước như VNG, JD.com, Sumitomo… nhưng dù thế nào thì áp lực hiệu quả kinh doanh luôn hiện hữu và là vấn đề lớn đối với bất cứ công ty nào.

Cái gì tiếp theo:

Trong tháng 5/2019, CNY mất giá so với USD (2,66%) chủ yếu là 3 lý do chính:

  • căng thẳng thương mại leo thang trong khi Trung Quốc đang được cho là ở thế yếu hơn trong đàm phán thương mại với Mỹ khiến nhà đầu tư e ngại và bán ra CNY;
  • các đồng tiền chủ chốt trong rổ tiền tệ tính tỷ giá CNY mất giá; và
  • vấn đề nội tại của kinh tế Trung Quốc như đà tăng trưởng chậm lại do cả đầu tư và tiêu dùng đều giảm, trong khi rủi ro bất động sản và nợ vẫn ở mức cao…

Thực tế này ảnh hưởng đến tâm lý các nhà đầu tư và doanh nghiệp tại Trung Quốc cũng như trên thị trường quốc tế; như vậy, lý do chính khiến đồng CNY mất giá trong tháng 5 vừa qua là do yếu tố thị trường chứ không phải do chính phủ cố ý can thiệp. Tuy nhiên, Thống đốc NHTW Trung Quốc Yi Gang tự tin trong việc giữ CNY ổn định ở mức “hợp lý và cân bằng“. Trước đó, ông Quách Thụ Thành – Chủ tịch Ủy ban Quản lý ngân hàng Trung Quốc cũng cảnh báo các nhà đầu tư bán khống đồng CNY sẽ chịu thiệt hại lớn. Trong trung hạn, tỷ giá CNY/USD trên thị trường quốc tế nhiều khả năng khó vượt quá mức 7 CNY/USD – mức được coi là “làn ranh đỏ“, là mức tâm lý vì ngưỡng này chưa bị vượt qua trong 11 năm qua. Khi đó, hệ lụy đối với thị trường tài chính, tiền tệ Trung Quốc và thị trường tài chính thế giới có thể trở nên rất khó có thể định lượng được. Citibank dự đoán khi đó khả năng bán tháo chứng khoán Trung Quốc có thể xảy ra, dẫn đến các chỉ số chứng khoán lớn trên thế giới sẽ theo đà giảm mạnh, kéo theo NHTW Trung Quốc buộc phải can thiệp nhằm bình ổn thị trường.

Theo Cục Đầu tư nước ngoài, tính đến hết ngày 20/5, Trung Quốc nói chung đã đổ hơn USD 7 tỷ, vượt qua số vốn của Hàn Quốc, Nhật Bản hay Singapore. Cụ thể, các nhà đầu tư đến từ lãnh thổ Hong Kong (thuộc Trung Quốc) đầu tư hơn USD 5,08 tỷ vào Việt Nam trong 5 tháng qua, với hơn 113 dự án cấp mới, 31 dự án tăng vốn thêm và 57 dự án góp vốn mua cổ phần. Các nhà đầu tư đến từ Trung Quốc đại lục cũng đầu tư hơn USD 2,02 tỷ vào Việt Nam, nâng tổng vốn đầu tư nước này vào Việt Nam thời gian qua đạt gần USD 7,1 tỷ. Các nhà đầu tư thuộc vùng lãnh thổ Đài Loan (thuộc Trung Quốc) cũng đầu tư vào Việt Nam khoảng USD 570 triệu. Nếu tính thêm vốn của nhà đầu tư Đài Loan, chắc chắn lượng vốn đầu tư có yếu tố Trung Quốc cho tới thời điểm này còn tăng cao hơn nữa…

Hạn chế trong nguồn lực tài chính không dư giả và có quy mô tương đối hạn chế, Tiki luôn phải liên tục thực hiện các vòng gọi vốn mới để bổ sung thiếu hụt. Năm 2018, Tiki huy động được thêm 920 tỷ đồng nhưng cũng “đốt” gần hết do bù mức lỗ lớn trong năm. Để tiếp sức cho cuộc chạy đua trong năm 2019, việc công ty gọi thêm vốn là yêu cầu sống còn. Trong số các cổ đông hiện hữu của Tiki thì cái tên đáng chú ý nhất hiện nay là JD.com – đối thủ chính của Alibaba tại thị trường Trung Quốc (đại lục), do đó, khả năng cao là JD.com sẽ tiếp tục bơm vốn vào Tiki để tăng tỷ lệ sở hữu so với mức 25% hiện tại…

Dấu hiệu rủi ro:

Bên cạnh nhiều vấn đề kinh tế và xã hội còn tồn đọng, số thuế nợ không có khả năng thu hồi đến cuối 2018 là 37.570 tỷ đồng, tăng 5.000 tỷ đồng và chiếm 49,2% tổng nợ có thể coi là một khối u ác tính. Đây là các khoản nợ thuế của các đối tượng đã chết, mất tích, doanh nghiệp giải thể không còn tài sản gì thu hồi nhưng chưa được xóa nợ, vẫn đang bị áp tính  tiền phạt chậm nộp 0,03%/ ngày khiến số tiền nợ tăng lên ngày một nhiều. Tuy nhiên, số nợ thuế có khả năng thu giảm từ 45.000 tỷ đồng năm 2017 xuống 38.750 tỷ đồng năm 2018, tương ứng giảm 14 % và bằng 2,7 % trong tổng thu ngân sách nhà nước…

Các trả lời chất vấn đại biểu Quốc Hội của Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải cho thấy vấn đề “giá” và “phí” có thể xử lý bằng các văn bản hành chính nhưng cuối cùng bản chất người dân vẫn là đối tượng phải chi trả ở mỗi điểm thu dù có đi con đường đó hay không chỉ vì nằm trong vùng “dịch vụ đã [lỡ] cam kết với nhà đầu tư trước đó…” trong khi cơ quan chủ quản sẽ cố gắng “giảm thiểu” ảnh hưởng tới dân sinh nếu dân… có ý kiến…; và nếu có ý kiến thì sẽ cân nhắc dẹp điểm thu; vậy nếu không thì…?!

Thật là “quýt làm cam chịu”…

Cũng may mà “mốt” “văn hóa xin lỗi” đã trở nên lỗi thời nhưng “sợi dây kinh nghiệm” vẫn còn dài lắm…

Xxx – NPL