Văn – 03/202205: sự tích thị trường chứng khoán hay… “chợ… chứng”

Ngày xửa ngày xưa, mà cũng chẳng lâu lắm đâu…

ở một làng nọ – đó là một ngôi làng nằm ẩn sâu trong khu rừng già… với cơ man nào là khỉ, khỉ các loại…

Khỉ ở đây dạn lắm; chúng chẳng sợ ai hay cái gì cả, còn ra khỏi rừng tranh kiếm ăn cả với dân làng…

Bỗng một hôm,

có một anh thanh niên trẻ mãi từ phía bên kia rặng núi, lặn lội mò tới khu làng, cậu ấy nói mình đã phải trải qua nhiều ngày đường lắm, mất cả tháng trời mới tới được làng…

Anh ấy tới để mua khỉ…

Dân làng thắc mắc lắm, vì vốn không biết ai lại đi thèm quan tâm tới cái lũ “trời đánh thánh vật” chuyên quậy phá đó…

Họ liền thực hiện nghi lễ hiến tế và mở “quyển sách có những khuôn mặt” để tìm hiểu, thì đúng là sách có chỉ ra: anh thanh niên tới từ một ngôi làng bên kia núi và họ đang cần dùng khỉ để làm thuốc chữa bệnh viêm loét bao…

10 đồng một con khỉ, quả là giá tốt, không tệ…

Dân làng bèn hò nhau đi bắt khỉ để bán. Sau khi đã bắt được vài ngàn con khỉ bán cho anh thanh niên thì số khỉ cũng trở nên vãn dần, khó bắt hơn trước, mà lũ khỉ cũng đã cảnh giác vô cùng…

Ngay khi dân làng định nghỉ ngơi thì anh thanh niên nói sẽ tăng giá mua khỉ lên 20 đồng một con – quả là bước đột phá; dân làng lại hăng hái lao vào rừng bắt khỉ… cho tới khi số khỉ cạn kiệt, dân làng bèn về nhà nghỉ ngơi; nhưng,

gã thanh niên trẻ lại tăng lên 25 đồng…, lần này cũng chỉ có vài người bắt được khỉ để bán…

Khỉ giờ đã hiếm tới nỗi lùng xục trong rừng cả ngày hay tới gần chân rặng núi xa mà cũng chẳng thấy con nào thì làm sao có thể bắt được chúng…

Gã bèn tăng giá lên 50 đồng… mà cũng mãi chẳng mua được con nào.

Mặc dù rất thất vọng nhưng gã phải nói với dân làng: “Bây giờ tôi phải quay về công ty báo cáo khoảng 1 tuần mới quay lại; nhưng, người giúp việc cho tôi sẽ ở đây và đợi mua khỉ thay tôi. Nếu bà con nào bắt được khỉ thì nhớ bán cho cậu ta nhé.” Rồi, gã thanh niên lên đường…

Đã mấy ngày rồi kể từ lúc gã ra đi, dân làng cũng chẳng ai bắt được dù chỉ là một con khỉ non cả… Người giúp việc của gã thanh niên chỉ cho dân làng thấy những cái lồng nhốt đầy khỉ và nói: “Tôi đã chán công việc này lắm rồi. Tôi sẽ bỏ việc, mặc kệ ông chủ với lũ khỉ của ông ấy. Giờ tôi sẽ bán cho mọi người với giá 35 đồng một con khỉ, khi nào ông chủ quay lại, mọi người hãy bán cho ông ấy 50 đồng nhé.

Dân làng mừng rỡ… liền dốc hết, vét hết tiền bạc trong nhà ra tranh nhau mua khỉ từ người giúp việc… những người chậm chân thì kêu gào, than khóc; người mua được nhiều thì sung sướng, hả hê… Và,

họ hồi hộp mong ngóng gã thanh niên quay trở lại… Nhưng,

đợi mãi mà chẳng thấy bóng gã thanh niên đâu, ngay người giúp việc của gã cũng đã chuồn mất tăm mất tích từ lúc nào…

Giờ đây, chỉ thấy xung quanh cơ man nào là khỉ và khỉ…

Dân làng ai cũng tức giận đỏ hết cả mặt nhưng chẳng biết phải bán lũ khỉ kia cho ai…

Sau này, người ta gọi lũ khỉ kia dưới cái tên mỹ miều là “cổ phiếu”…

Người hiểu biết thì gọi đó là sự tích của thị trường chứng khoán (hay là “chợ… chứng” theo lối nói dân giã), và

việc giận tới đỏ mặt cũng là lý do và trở thành biểu tượng khi “bảng điện” đi xuống cũng thường hiện lên…

Một màu đỏ…

___

NPL

699 từ

Văn – 02/202205: canh bún

Từ nhỏ, tôi đã là một đứa ghét ăn cơm – vốn rất hiếm trong những năm bao cấp lại vừa trải qua thời chiến tranh; tôi ghét ăn phở – dù cho đó là thức quà vô cùng xa xỉ vào thời đó…

Tôi chỉ thích ăn bún…

có lẽ mà vì vậy nên tôi tâm đắc ông Vũ Bằng lắm; ông đã dành nguyên một chương 12 để nói về “quà bún” trong “miếng ngon Hà Nội” cơ mà…

Dù nhiều năm đi xa, nhưng mỗi khi nhờ về Hà Nội “… lại bâng khuâng nhớ một cái gì đã mất, và chính người ta không biết rõ là cái gì… không khí Hà Nội cũ thì hình như đã đổi thay; nóng không phải là cái nóng của Hà Nội cũ, mà rét cũng không phải cái rét của Hà Nội cũ…”* Nhưng, Hà Nội vẫn còn đâu đó “một bát phở khói bốc nghi ngút, một mẹt bún chả thơm ngào thơm ngạt, hay một đĩa bánh cuốn Thanh Trì, đề bên cạnh một đĩa đậu rán phồng nóng rẫu lên, tự nhiên làm cho ta nhớ rằng những thứ đó đã tạo nên một phần nào linh hồn của Hà Nội…”*

Nói về quà bún Hà Nội, ai đã từng ở Hà Nội, ai đã lướt qua Hà Nội, đều không sao quên được thứ quà phổ thông bình dân mà có tới hàng trăm thức… nổi lên trong số đó chính là bún chả – thức quà có ở mọi ngóc ngách trong những con phố cổ ngoằn ngèo tới góc chợ… Cầu kỳ hơn, hẳn phải kể tới bún Thang – cho dù xuất xứ của thức quà này được cho là từ những đồ còn dư sót lại sau Tết, dưới những đôi tay khéo léo của các mẹ các chị Hà Nội thì bún Thang lại mang lại một dư vị bồi hồi lúc giao mùa… Rồi còn phải kể tới bún Mọc kiêu sa mà thanh, hay bún đậu phụ mắm tôm bình dị mà đậm đà nồng nàn…

Phần lớn quà bún đều là món nóng – canh bún, chỉ có ít món quà là món ăn lạnh mà thôi… Tuy rằng bún chả hay bún đậu cũng có thể kể là món lạnh nhưng phần nào những tấm chả băm, chả nướng nóng hôi hổi hay những bìa đậu phụ rán phồng mọng lại mang lại sự cân bằng với những lá bún trắng muốt mát rượi núng nính đong đưa trên những tàu lá chuối xanh ngát… Bún có thể biến tấu để hợp với rất, rất nhiều… từ gà, heo với chả với mọc với giò, tới bò xứ Huế, rồi cá Thái Bình, An Giang, Sóc Trăng, xứ Miền Tây Nam Bộ với bản giao hưởng giữa thịt heo quay heo luộc với cá với cả mắm cái…

Nhưng, có lẽ cuốn hút hơn cả phải kể tới bún riêu và bún ốc, mà phải là bún Hà Nội mới được… Về bún ốc Hà Nội, thường thấy nhiều hơn cả vẫn là canh bún ăn nóng, vì, bún ốc nguội lại đòi hỏi sự cầu kỳ phức tạp trong các khâu chuẩn bị… Bún dùng trong món bún ốc nguội không thể dùng bún rối mà phải là bún hến – những khoanh bún trắng tinh sợi nhỏ xinh xinh như những đồng bạc hoa xòe thời Pháp vì ăn ghém… đặt ngay ngắn trên những tầu lá chuối tươi xanh ngắt… những con ốc múp míp béo mọng ở đây phải là ốc mít – vừa thơm vừa ngậy lại vừa giòn được cô hàng khéo léo nhể từng con vào bát yêu cho vị thực khách; nhiều nơi hàng giờ đây thay thế bằng ốc bươu, ốc vặn, nhưng có lẽ dường như lại thành hơi thô với những thực khách Hà Nội vốn kỹ tính …

Kể cũng lạ, món quà nay dùng lúc trời nóng thì mát và lúc trời lạnh thì ấm, có lẽ nhờ vào nước chan được chắt lọc pha chế giữa nước luộc ốc và giấm bỗng, canh ở một tỷ lệ khắt khe để không thể ôi thiu dù cho có để từ sáng tới chiều… Nước chan phải để trong lọ sành mới được, có lẽ, một phần thời những năm 50, 60, việc hàng gánh mang theo bếp, lò có phần khó khăn và hạn chế… Muỗng dừa khuấy nhè nhẹ đều trước khi múc vào bát cho vị thực khách…

Loáng thoáng vài lát khế xanh, vài thanh cà chua ngầy ngậy, nồng nồng hương tía tô, điểm xuyết một vài lát ớt đỏ tươi ghém cùng với một con ốc béo ngậy giòn giòn, chấm một chút hay húp một ngụm nhỏ nước chan vị thực khách hẳn sẽ phải rùng mình sảng khoái với cái thơm béo ngậy mà thanh thanh vị chua mà lại cay, cay tới đáo để, cay chảy cả nước mắt… xuýt xoa…

Ai bún ốc nguội nào…” – nay, có còn ai hóng mỗi buổi trưa hè hay chăng?

Miếng ngon Hà Nội, vì thế, nhiều khi làm cho ta yêu Hà Nội thấm thía, nhớ Hà Nội ê chề, và làm cho ta cảm giác ta là người Hà Nội hơn…”*

Hà Nội, hồn quê…

___

NPL

886 từ

* – trích “món ngon Hà Nội” tác giả nhà văn Vũ Bằng.

Văn – 01/202205: tồn tại hay thành công

Bộ não con người,

một cỗ máy vi tế dường như không được thiết kế để dành cho mục đích đạt cho được hay chiếm hữu sự THÀNH CÔNG; thay vào đó, bộ não con người dường như được thiết kế cho mục đích TỒN TẠI – là mục đích tìm mọi phương tiện và cách thức để gìn giữ duy trì bảo tồn năng lượng [để sống]. Nhưng,

thành công thì khác hẳn,

thành công là tiêu xài năng lượng, nó đòi hỏi phải thực hiện những việc nằm ngoài phạm vi an toàn hay cảm thấy thoải mái khi thực hiện chúng…

Điều đó không có nghĩa là nếu như chúng ta nỗ lực thực hiện một việc gì đó, nếu chúng ta vật lộn cả với sự trì hoãn, nếu chúng ta lựa chọn những quyết định tồi tệ… tất cả những điều đó không có nghĩa chúng ta sẽ chết vì những thất bại…

chúng thực tế có nghĩa là chúng ta đã thực hiện hoàn hảo chức năng của một bộ não khỏe mạnh…

Và bởi vậy,

để vượt qua lực cản trở từ chức năng “tự nhiên” của bộ não, chúng ta cần phải “lý trí”, phải kỷ luật – một trong những thành tố xây dựng lý trí.

Kỷ luật là khi làm việc gì đó mà chúng ta biết rằng chúng ta phải thực hiện, thậm chí, cho dù ngay cả khi chúng ta không thích hoặc không cảm thấy thoải mái hay an toàn khi thực hiện chúng. Bởi vậy,

nếu chúng ta có thể phát triển khả năng thực hiện những điều khó chịu đó – “nuốt những con cóc” đó, thì đúng theo nghĩa đen, chúng ta đã ngay lập tức khai mở khả năng thực hiện và sẽ đạt được bất cứ điều gì trong cuộc sống một cách hiển hiện – một trong những thành tố của sự thành công.

Ngược lại,

nếu chúng ta chỉ dám ở trong vòng giới hạn của một phạm vi an toàn hay thoải mái, chúng ta sẽ thất bại…

Chúng ta thất bại ngay trong môi trường an toàn; vì, thành công không phải là một phương cách an toàn, nó là một nỗ lực vượt qua thử thách rất… rất không an toàn; nên, chúng ta sẽ phải cố gắng giữ an toàn trong một môi trường không được an toàn để mong muốn trở thành hiện thực: chúng ta thành công

Bản chất,

thành công không phải là điều bình thường,

thành công không phải là mặt bằng chung,

thành công không phải cái mà phần lớn mọi người sẵn lòng trải qua…

Nếu chúng ta mong muốn nỗ lực vượt ra khỏi “vòng an toàn” của bản thân để một lần “nếm thử” mùi vị của thành công, chúng ta sẽ phải “cuốn lại”, theo đúng nghĩa đen, hệ thống [dây] thần kinh trong bộ não của chúng ta…

Đó,

chỉ là có dám hay không mà thôi…

___

NPL

497 từ

Văn – 05/202204: sa tăng

Ngày 6 đầu tháng 6 năm Trinh Quán thứ 16,

hàng năm cứ vào độ này thường lại có rất nhiều người qua sông…

Hễ cứ có người tới là Quyển Liêm Tướng Quân ta lại có việc…

Việc của ta là… ăn thịt họ.

Nghiệp chướng nặng nề, Bồ Tát bảo ta đợi ở sông Lưu Sa, chờ Phật tới độ kiếp… Nhưng,

ta chờ mãi, chờ trong suốt nhân gian 900 năm mà không có Phật đến, không ai độ ta…

Ta vẫn là một Quyển Liêm Tướng Quân chịu tội đi đày…

Ngày hôm ấy, có một vị tăng nhân tới, nói rằng phải đi Tây Phương lấy kinh để cứu chúng sinh; ta nhớ ra người này, hắn đã tới đây tới nay đã 9 kiếp…

Kiếp nào cũng đi ở sông Lưu Sa…

Tương Quân ta từng ăn rất nhiều người nhưng chỉ nhớ có mình hắn, bởi lần nào hắn tới cũng chỉ với một mục đích duy nhất – đi thỉnh Tây kinh.

Ngươi bị ta ăn thịt tới 7 lần rồi, trở về đi, ngươi vĩnh viễn không qua được sông Lưu Sa đâu…

Tới lần thứ 8, ta đã định thả hắn đi, nhưng hắn vẫn không chịu quay về; ta thấy thực lạ: “Sao lại có người cố chấp đến thế… biết rõ đời đời kiếp kiếp không qua được sông này, vậy mà kiếp nào cũng đến…

Nước sông cuồn cuộn, thế nhưng 3 ngày liền, sọ hắn vẫn không chìm… ta bèn nối 9 cái sọ với nhau, thầm nghĩ: “Nếu hắn còn đến, ta sẽ không ăn nữa…

Kiếp thứ 10, hắn vẫn đến đúng kỳ…

Dù ta không ăn thì sông Lưu Sa 800 dặm tới chiếc lông cũng không nổi được, tăng nhân cũng sẽ không qua được…

Tăng nhân kia hành lễ, nói: “Bần tăng muốn mượn chuỗi dây chuyền của thí chủ…

Ta liền đưa 9 cái sọ kia cho hắn…

Nước sông cuồn cuộn,

hắn vượt sông bằng những cái sọ của mình trong 9 kiếp…

Thốt nhiên,

có lẽ, ta đã để lãng phí thời gian của 9 kiếp nhân sinh chăng…

Trên đời liệu có ai độ được cho Tướng Quân ta chăng, hay chỉ có ta độ được chính mình…

Ta không còn là Quyển Liêm Tướng Quân nữa, ta

đã là Sa Tăng… như thế…

___

NPL

396 từ

Văn – 04/202204: bát giới

Chuyện sau này, ai ai cũng biết,

Thiên Bồng Nguyên Soái vì trêu chọc Hằng Nga mà bị đầy xuống trần gian làm heo…

Ta biết nói những điều này sẽ chẳng có ai tin, nhưng quả thật, ta không làm gì cả…

Ngày ấy, Thiên Bồng Nguyên Soát chỉ muốn đi hỏi nàng Hằng Nga xem nàng liệu có biết trước cung Quảng Hàn của nàng có bao nhiêu đóa quế hoa mà thôi; ấy vậy mà,

Hằng Nga vừa nhìn thấy Thiên Bồng Nguyên Soái liền đã khó chịu, liền xua đuổi đi…

Hằng Nga nói,

Thiên Bồng Nguyên Soái chỉ là một tên ngốc;

hoa quế nhỏ bé như vậy, liệu đếm được có bao nhiêu bông…

Tất nhiên là hoa quế có thể đếm được…

những ngày không gặp được Hằng Nga, Thiên Bồng Nguyên Soái đều đứng trước cung Quảng Hàn đếm hoa,

tổng cộng 1330 đóa.

Mỗi khi nhớ tới Hằng Nga, Thiên Bồng Nguyên Soái lại thích đếm hoa. Thật ra, Nguyên Soái chỉ muốn thổ lộ Hằng Nga hay kẻ đã đếm hết 1330 đóa hoa quế là Nguyên Soái ta cô đơn biết nhường nào…

Nhưng cũng khi ấy,

Nguyên Soái mới biết Hằng Nga ghét mình, một người đã ghét thì thở thôi cũng là có tội; Thiên Bồng Nguyên Soái chưa bao giờ biện minh mình vô tội mà Ngọc Đế đã phán cho mình;

Nguyên Soái đã quấy rầy Hằng Nga, Nguyên Soái có tội…

nếu sự biến mất của Nguyên Soái ta có thể khiến cho nàng vui hơn một chút, vậy làm người hay làm heo có gì khác nhau…

Con người có quá nhiều phiền muộn, làm heo vẫn là tốt nhất…

Rồi,

người đời đều cười Bát Giới ham ăn, lười làm, ham mê sắc đẹp… thực ra trong tim của Bát Giới chỉ có duy nhất một người, chỉ tiếc là không biết tỏ cùng ai…

Lần đầu tiên ta gặp nàng, khoảng cách của chúng ta chỉ là một chút, ta yêu nàng ngay từ cái nhìn đầu tiên, mà thời gian chỉ một nét hương trôi qua, nàng đã yêu người đàn ông tên Cuội. Nhưng, ta vẫn thích nàng, thích một người có phạm pháp đâu; sau này ta mới biết, thích một người cũng là phạm pháp, phạm vào thiên quy… Vậy thì đã sao, dù phạm vào thiên quy, ta vẫn thích nàng… Ta nghĩ, có lẽ nàng thích người ấy là vì hắn biết đốn cây, ta ngoài đếm hoa cũng có thể đốn cây… chỉ cần nàng muốn, ta có thể ngày ngày đốn cây cho nàng, đốn cây nào cũng được…

Làm heo rồi, Thiên Bồng Nguyên Soái suốt ngày ham ăn, lười làm, sống sao cũng được, thấy rất vui; nhưng, trải qua bao nhiêu năm bể dâu nơi nhân thế cùng vị tăng nhân và con khỉ kia đi thỉnh kinh, Bát Giới phát hiện ra mình vẫn rất nhớ rất rõ năm ấy ở cung Quảng Hàn có bao nhiêu đóa hoa quế, khi ấy hắn mới hiểu:

hóa ra,

heo cũng biết buồn…

___

NPL

522 từ

Văn – 03/202204: tề thiên đại thánh

Ai cũng có lúc bị chọc giận, khi Dương Tiễn nổi giận, hắn sẽ mở con mắt thứ 3 – Thiên Nhãn, nên,

trên đời này không mấy ai có thể làm cho hắn nổi giận được; nhưng,

con khỉ kia là một trong số đó…

Năm ấy, con khỉ ấy phạm thượng, Dương Tiễn cũng các vị huynh đệ, các thiên tướng thần binh bù nhìn được điều đi trấn áp…

Con khỉ ngang ngược, vì sao ngươi đại náo Thiên Cung?

Con khỉ cười vui vẻ: “Liên quan gì tới ngươi?

Ta là Nhị Lang Thần, phụng mệnh tới bắt kẻ tạo phản là ngươi; ngươi còn dám ngông cuồng?

Hắn hờ hững lấy gậy Như Ý trong tai ra: “Ngươi là cái thá gì!

Chúng ta đã đánh 300 hiệp mà bất phân thắng bại…

con khỉ ấy dùng 72 phép thần thông biến hóa, Dương Tiễn ta thậm chí đã phải mở Thiên Nhãn để đấu với hắn.

Trận chiến kia tuy Dương Tiễn thắng nhưng cũng chẳng phải là vẻ vang gì. Hắn lạnh lùng nhìn con khỉ chịu đủ mọi hình phạt các kiểu…

Con khỉ ấy vẫn cười hí hửng, chẳng hề sợ hãi…

Ta nghĩ ta ghét hắn. Con khỉ này đi khắp nơi gây chuyện, còn dám coi thường ta. Về sau ta mới nhận ra: ta không ghét hắn mà ta ghen tị… ghen tị sự tự do nơi hắn có; ghen tị vì hắn dám làm chuyện ta chỉ dám nghĩ mà không dám làm…

Nhiều năm trôi qua, con khỉ đáng ghét kia tu thành chính quả, thành Phật, khi ấy Dương Tiễn mới chợt phát hiện trên đời này không còn yêu ma nữa…

sau hắn, chẳng còn ai dám đạp nát cao xanh, tự xưng thọ ngang trời đất;

khắp tứ hải bát hoang, đã không ai đánh với Dương Tiễn một trận 300 hiệp nữa rồi; hóa ra,

không có đối thủ lại buồn chán, cô đơn như vậy…

Rồi, hắn – Dương Tiễn bắt đầu nhớ con khỉ đáng ghét kia, nhưng,

con khỉ nay đã ngồi trên đài sen cao, không vui, không buồn, không mong, không nhớ…

Dương Tiễn có mắng hắn, chế nhạo hắn, chọc tức hắn, làm đủ cách những muốn hắn nhảy dựng lên như trước và quát to: “Ăn một gậy của lão Tôn đây…

nhưng,

giờ hắn không làm thế, trên đài sen 9 tầng, hắn nhìn Dương Tiễn bằng một ánh nhìn thương xót, hai tay chắp vào nhau, niệm một câu: “A Di Đà Phật”…

Cứ thế, rất nhiền năm đã trôi qua,

có người vẫn gọi hắn là Tề Thiên Đại Thánh, rồi lại nhiều năm sau, cũng có người gọi là Đấu Chiến Thắng Phật;

thật ra,

dù là Tề Thiên Đại Thánh hay Đấu Chiến Thắng Phật thì cũng chỉ là tên của một con khỉ mà thôi…

Từ ngày con khỉ lên ngôi tòa sen 9 tầng thì không còn ma nữa, trong lòng vì thế cứ bình thản không một gợn sóng…

___

NPL

510 từ

Văn – 02/202204: đàn ông

Khi một người đàn ông bắt đầu ngủ muộn…

không còn muốn cùng người khác trò chuyện, chỉ còn lên mạng xem một vài đoạn video ngắn mà có thể tìm được sự đồng cảm với chính mình; nhưng, liệu ai đó có từng biết, từng thắc mắc: họ – người đàn ông đang nghĩ gì không…

Họ có khi nào, đang nghĩ tới…

một người con gái mà họ không thể yêu,

sự nghiệp còn đang rối ren,

cha mẹ ở nhà thì trở nên già yếu, hay

bản thân theo năm tháng cũng đã không còn mạnh mẽ trai tráng…

Thế nên,

người đàn ông điềm tĩnh nhất, đó lại là… người trước giờ đều không phải là người chủ động và rất bình thản khi tìm đến với người con gái… những khi gửi tin nhắn hoặc gọi điện…

Vì sao lại như vậy…

Vì nếu như người con gái ấy không bận, nhất định cô ấy sẽ liên lạc lại; nếu như người con gái ấy bận, thì cũng không muốn làm phiền họ…

Nếu như người con gái, họ không bận, nhưng vẫn không liên lạc lại, vậy đi tìm liệu có ích gì…

Thật ra, với đàn ông,

nếu người con gái dùng “0 độ” để gặp, người đàn ông, họ sẽ đóng băng;

nếu như dùng tới “100 độ”, người đàn ông sẽ vì thế mà “sôi” ngay lập tức… nhưng,

nếu như chỉ ở “50 độ”, người đàn ông đó sẽ cũng vì vậy mà “dở sống dở chín”, chỗ lúc thì cháy khét, lúc thì lạnh nhạt…

Cũng đừng vì vậy mà nói không thể tin được nhé, vì… đây là sự thật.

Ngay khi người con gái đã chán người đàn ông, người con gái sẽ vì người đàn ông mà thể hiện:

Tốc độ trả lời tin nhắn càng ngày càng chậm, càng ngày càng tỏ ra bận rộn; thật ra… không phải người con gái ấy đang bận, mà là người đàn ông đã trở nên không còn quan trọng tới mức như vậy;

Tính tình bắt đầu trở nên… càng ngày càng tệ, bắt đầu biểu hiện rõ ra bên ngoài cho thấy sự xuất hiện của người đàn ông là một sự phiền phức;

Không còn muốn trao đổi cho dù người đàn ông có muốn và chủ động tiếp cận, cô ấy cũng vẫn khăng khăng một biểu hiện lạnh lẽo và khoảng cách thật… xa;

Không còn bất cứ sự quan tâm nào tới người đàn ông nữa, cũng không còn vì thế mà muốn ở bên an ủi…

Thế là đủ hiểu rồi chứ…

___

NPL

441 từ

Văn – 01/202204: Thiên thần – Ác quỷ

Thiên Thần” và “Ác Quỷ” – hai hình ảnh đại diện cụ thể cho cái tốt và cái xấu… ở giác độ phổ quát, đây cũng là hai phạm trù đối lập trong cả xã hội và tôn giáo; có điều khi nhìn sâu vào bản chất thì có vẻ còn chứa đựng những màu sắc khác…

Trước hết, theo hình ảnh phổ quát,

thiên thần…

sẽ vì cả thế giới mà hy sinh một cá nhân; trong khi

ác quỷ…

sẽ vì một cá nhân mà hủy hoại cả thế giới.

Có một ngày nọ,

khi cả thiên thần và ác quỷ đều đem lòng yêu cùng một cô gái. Họ đều nguyện sẽ bảo vệ cô gái ấy mãi mãi… rồi,

ít lâu sau, khi người ta đều nói rằng cô gái ấy là mối họa lớn trong nhân gian…

Ngay lập tức, thiên thần quyết định giết cô gái ấy; nhưng, ác quỷ đã nhanh tay hơn giết sạch tất cả mọi người…

Thiên thần “vì mọi người, anh rất xin lỗi…”;

ác quỷ “vì em, mọi người đều phải chết.

Vậy nên, thường khi chúng ta nói, chúng ta thương người ấy;

sâu thẳm bên trong bản chất liệu có khi nào chúng ta chỉ dựa vào, hay lệ thuộc người ấy mà thôi – cũng như ngọn đèn dù le lói yếu ớt hay mờ nhạt tronng buổi đêm khuya, chúng ta vẫn luôn mong nhờ có nó mà sẽ có thể đi hết được đoạn đường…

Có một câu chuyện vui đã từng ngụ ý trong nội dung hài hước về một cậu bé khiếm thị tới chơi nhà người bạn, vì mải mê mà quên cả trời đã trở về khuya.

Khi ra về, người bạn trao cho cậu bé khiếm thị một cây đèn dầu…

Nực cười, tôi mù mà sao bạn đưa cho tôi cây đèn?” cậu bé nói.

Không, bạn cầm đèn để người khác thấy bạn người ta biết đường tránh”, người bạn trả lời.

Cậu nghe xong liền vui vẻ cầm cây đèn ra về…

Giờ thì ta đã sáng rồi, ai cũng phải tránh mình đây.” Câu bé nghĩ thầm và lao đầu chạy về phía trước vì ai mà chẳng thấy cậu vì cây đèn sáng vậy mà…

Cậu bỏ qua việc dò đường, bỏ qua những bản năng thông thường hàng ngày cậu vẫn dùng để đi lại…

Chẳng mấy chốc, có một người đâm sầm vào cậu, khi cả hai đứng dậy, cậu liền sửng cồ lên mắng: “này người kia, bộ mắt anh đui hay sao mà không thấy cây đèn của tôi vậy?” Người kia ôm bụng cười ngặt ngẽo mà rằng: “Cây đèn của anh tắt ngấm lâu rồi…

Cũng như thói thường trong xã hội, cậu đổ lỗi cho cây đèn: “nó… dám tắt.” Nhưng,

bản thân cây đèn không có lỗi, cậu bé cũng không có lỗi;

lỗi là nằm ở cách cầm cây đèn… Cậu bé đã phó thác hết vào cây đèn mà bỏ qua bản năng dò đường đã được hun đúc bằng hằng hà sa số các bài học hàng ngày của cậu, bằng các vết thương mà cậu đã từng trải qua… 

Khi yêu thích, người ta thường trao hết bản thân, vượt qua mọi lý trí…

Nhưng,

có mấy ai…

___

NPL

555 từ

Văn – 04/202203: nhà sư

Bên khúc sông nọ, có hai cha con người lái đò. Năm tháng dần trôi, người con gái nay đã lớn và thay cha lái đò chờ người qua khúc sông này để nuôi người cha đã về già…

Cô vốn nổi tiếng là xinh đẹp và thông mình, tuy nhà nghèo nhưng người cha cũng đã cố gắng xin với thầy đồ trong làng cho cô được đi học, đổi lại ông hàng ngày sẽ chở thầy đồ qua sông mà không lấy tiền… Thương cho tình cảnh hai cha con, người thầy đồ nhận lời và hết lòng dậy dỗ thương yêu cô học trò thông minh chăm chỉ này…

Một ngày nọ, khi đò cập bến, như thường lệ, cô lái đò thu tiền từng người…

sau hết tới nhà sư nọ… cô lái đò đòi tiền gấp đôi;

nhà sư ngạc nhiên hỏi vì sao, cô lái đò mỉm cười trả lời: “vì thầy nhìn em…

Nhà sư nín lặng trả tiền, và bước lên bờ.

Một hôm, nhà sư lại qua sông… lần này cô lái đò đòi tiền gấp ba;

nhà sư hỏi vì sao, cô lái cười bảo: “lần này thầy nhìn em dưới nước…

nhà sư nín lặng trả tiền, và bước lên bờ.

Lần khác, nhà sư lại qua sông, vừa bước lên đò, nhà sư liền nhắm nghiền mắt lại đi vào thiền định… Con đò cập bến, cô lái đò đòi tiền gấp năm lần;

nhà sư hỏi vì sao, cô lái đáp: “thầy không nhìn nhưng còn nghĩ tới em…

nhà sư trả tiền và lên bờ.

Rồi, nhà sư lại qua sông, lần này nhà sư thản nhiên nhìn thẳng vào cô lái đò…

Khi con đò vừa cập bến, nhà sư cười hỏi: “lần này phải trả bao nhiêu?

cô lái đáp: “em xin đưa thầy qua sông không thu tiền.”  

Nhà sư hỏi vì sao vậy, cô lái cười và đáp: “thầy nhìn mà không còn nghĩ tới em nữa, do vậy, em xin đưa thầy qua sông mà thôi.

… Nhiều năm trôi qua…

Một ngày nọ, nhà sư lên rừng đốn củi bên kia sông, trên đường về chùa, ngài bắt gặp một cậu bé đang chạy chơi đùa hái hoa đuổi bướm hết sức láu lỉnh và đáng yêu… bất chợt,

hình ảnh cô lái đò xưa lại ùa về trong ký ức nhà sư…

Nhà sư liền tới gần cậu bé và hỏi: “Trên tay con cầm gì vậy?

Cậu bé láu cá: “Đố sư biết đó? Nếu sư đoán sai thì sư phải mất cho con bó củi nhé?

Một con bướm đã chết, phải không?” nhà sư nhẹ nhàng đáp.

A, sư sai rồi! Con bướm còn sống chứ sư…” nói rồi, cậu bé tung con bướm bay lên trời.

Nhà sư cười nói: “Củi của con đây, cầm về đi kẻo muộn.

Thằng bé hý hửng vác bó củi về nhà…

Tới nhà, nó ùa vào khoe với mẹ nó, hóa ra chính là người con gái chèo đò năm ấy;

bà tái mặt bước tới nhéo tai thằng bé, rồi mắng: “Mau, đem bó củi lên chùa trả lại cho nhà sư ngay!

Thằng bé oan ức vừa đi vừa la: “Nhưng… con thắng mà…

Tới chùa, hai mẹ con chắp tay xin lỗi, nhà sư chỉ khẽ gật đầu và mỉm cười…

Trên đường về, cậu bé vẫn hậm hực, người mẹ mới nhẹ nhàng giải thích: “Nếu sư nói con bướm còn sống, hẳn con sẽ bóp cho nó chết phải không? Ngay từ đầu, ngài đã định dùng bó củi để đền cho con mà đổi lấy mạng sống kia rồi đó.

Thằng bé lặng lẽ cúi đầu…

Quả là con người ta còn nghĩ rất ít về cái [nội] tâm sâu thẳm bên trong…

Thông minh là thiên phú, nhưng thiện lương lại là sự lựa chọn…

___

NPL

655 từ

Văn – 03/202203: cổ tích: con chim thần

Ăn một quả khế, trả một cục… vàng…

Chuyện này khi còn bé, gần như ai cũng đã nghe qua;

có điều,

không mấy người được nghe nốt về đoạn kết của câu chuyện này…

Vốn là,

sau khi chim thần đậu xuống cây khế; trước khi ăn khế, nó lịch sự nói với vợ chồng người nông dân chủ của cây khế:

ăn một quả khế, trả một cục vàng, may túi ba gang, mang đi mà đựng…

Những tưởng câu chuyện cũng chỉ là như vậy mà thôi… rồi,

vợ người nông dân vẫn sẽ hùng hục về cắt tan tành cái quần duy nhất của người chồng để may túi ba gang mang theo chim đi kiếm vàng…

Nhưng thực tế thì lại rất khác, ngay khi người vợ nghe chim thần nói xong, liền bán tín bán nghi mà khuyên chồng mình:

mình ơi, đừng có nghe nó dụ, có vẻ như nó từ hội 500 anh em đa cấp thì phải…”; nhưng,

người chồng cũng chẳng vì vậy mà nghe vợ khuyên can;

anh liền bảo chim:

Này chim kia, ăn một quả khế, trả một cục vàng là tiêu xài rất hoang phí…

Giờ các nước còn đang chuẩn bị theo Putin quay lại chế độ bản vị vàng…

Xuống đây đi, xuống đây đi,

ta sẽ giúp ngươi hiểu rõ thế nào là giá trị thực của đồng tiền…

Bà con ơi, lại đây mà xem…

chim thần biết nói…, chim thần biết nói.

Mau lại đây bà con ơi,

một đêm duy nhất… lại đây mà xem…

chim thần biết hát… chim thần biết hát.

Mau lại xem bà con ơi…

Một đêm duy nhất…

Là lá la…

Và thế là,

nhờ vào trí thông minh của mình, anh nông dân đã kiếm được cho mình số vàng nhiều gấp trăm nghìn lần số vàng đựng được trong túi ba gang mà con chim thần đã hứa với anh lúc ban đầu…

Ngược lại,

giờ chim thần đã học được cách quý trọng những đồng tiền mồ hôi xương máu của mình làm ra; quan trọng hơn,

nó đã hiểu ra: “một cục vàng mua… mịa nó cả vườn khế, xá gì một quả…

Người và chim kể từ đó… hạnh phúc bên nhau…

___

NPL

384 từ

Văn – 02/202203: tự tin hay tự cao

Ta thuộc tuýp người “tự tin” hay là “tự cao” ?

có bao giờ, dù chỉ một lần trong đời, chúng ta tự hỏi lại chính bản thân mình xem rằng chúng ta tự tin hay là tự cao tự đại…

Tại sao ngoài kia, trong cuộc sống, vẫn có những người tỏ ra tự tin thì lại được hiểu thành biểu hiện tự cao, trong khi, có những người nhìn biểu hiện như tự cao thì tận cùng được đánh giá bản chất lại là tự tin?

Vậy làm sao phân biệt được biểu hiện của hai loại tính cách này nhìn bên ngoài khá giống nhau này…

Người tự cao cơ bản vẫn có những biểu hiện khác xuất phát từ những nhu cầu nội tại, khi họ là những người đi tìm kiếm và mong cầu phải được người ngoài nhìn nhận; trong khi, người tự tin thì lại khác, họ vốn sống cho bản thân mình, xây dựng mục tiêu của bản thân và hướng tới việc toàn thành những mục tiêu đó bằng mọi nỗ lực, nên,

vốn dĩ với lối sống và những mục tiêu đó đã ẩn chứa đầy sức mạnh, một nội lực đủ mạnh để giữ cho họ luôn bình thản…

Với những người tự tin, đồng thời luôn tự tin vào trí tuệ của chính bản thân họ, để rồi từ đó hình thành được nội lực; mà tạo lập sự tự tin…

Với những người vẫn còn phải khoác lên mình “cái áo” thật lộng lẫy, thật đẹp, cùng với một vẻ bề ngoài hào nhoáng để có thể thu hút được sự chú ý của xung quanh mà đạt được sự công nhận, thì có lẽ mới dừng được ở vẻ bề ngoài… tùy rằng cũng chứa đựng ít nhiều một khía cạnh nào đó của giá trị, nhưng tựu chung lại,

nó không bền vững…

Vì sao vậy…

vì chính sự cố gắng với cái vẻ bề ngoài hào nhoáng này lại chỉ là công cụ che đậy cho một sự yếu đuối tinh thần mà thôi…

Vậy tại sao người ta, chúng ta, và ta vẫn còn chưa hoặc khó đạt được sự tự tin?

Trong khi ngoài kia, rất nhiều người “bọn họ” lại tự tin…

Có lẽ,

chúng ta vẫn chưa thoát ra khỏi “nỗi sợ”…

Vì,

chúng ta luôn “sợ”: sợ mất mát, sợ đổ vỡ, sợ phân li, sợ thất bại… và,

chúng ta đã lỡ quên mất đi bản năng “tái tạo” vốn là thiên phú của chính mình; là một loại năng lực thiên phú không chỉ của con người mà còn của cả thiên nhiên rộng lớn, của cả vũ trụ…

Khả năng “tái tạo” cùng với nội lực sẽ giúp cho ta trên chặng đường đời gập gềnh,

trải qua bao cơn bĩ cực không người thân bạn bè ở bên… vẫn sẽ học được cách âm thầm chịu đựng;

khi khốn cùng không kẻ cưu mang, không người đùm bọc… lại sẽ học được cách cắn răng gồng gánh; và

những lúc mệt mỏi rã rời, không một lời hỏi han… còn sẽ học được cách gồng mình chống đỡ.

Tuy cay đắng xót xa, khổ sở trăm bề… riêng mình mình nhận;

vẫn là,

Ta với ta…

___

NPL

551 từ

Văn – 01/202203: không ngủ…

Thực ra, tôi cũng đã buồn ngủ lắm rồi nhưng còn chưa muốn nhắm mắt… Kỳ thực, như mọi lần, tôi không hiểu, rốt cuộc bản thân đang mong chờ điều gì trong điểm mù đen đặc của màn đêm ngày hôm nay hay nhìn rộng là điểm mù của cuộc sống…

Cũng như bao đứa trẻ khác, tôi cũng luôn huyễn hoặc mình, sau này khi lớn lên, sẽ trở thành người hùng – người có thể giải cứu được cả thế giới; có điều, khi trưởng thành thì tôi mới hiểu được ra chân lý là cả thế giới này sẽ chẳng cứu nổi mình tôi…

Có câu nói buồn: “đến độ tuổi này, những người mà bạn gặp đều là người trong lòng đã có người khác… đều đã có chỗ đứng riêng trong xã hội…

Cuộc sống cũng như cơn bão tuyết vậy… Và,

khi bão tuyết ngày hôm qua đã ngừng; tuyết tan ngày hôm nay lại luôn lạnh hơn lúc tuyết còn đang rơi; nó cũng giống như kết thúc của mọi câu chuyện bao giờ cũng cay đắng hơn lúc khi nó bắt đầu; rõ ràng, bắt đầu vào một ngày nắng hạ, để rồi kết thúc vào một ngày mưa phùn mùa đông giá rét… kẻ rời đi ướt áo, kẻ ở lại… ướt lòng… có hay chăng…

Nên,

một trái tim nhạy cảm, một khối óc suy nghĩ quá nhiều lại là một thứ tài sản bất hạnh trong cuộc sống chông chênh này…

Cuộc sống thì có gì mà khó khăn… vậy mà,

khi bạn hỏi có gì vui không, thì lâu thật lâu sau, tôi… vẫn không trả lời được. Đây chẳng phải là sự trưởng thành mà chúng ta ngày đêm mong đợi hay sao?

Sao… bạn không cười?

Nên cho dù có sao đi chăng nữa,

cho dù trời nắng hay trời mưa,

cho dù là kẻ đi ướt áo hay kẻ ở lại ướt lòng, thì

thế giới cũng chẳng cứu được ta…

Vậy thì chi bằng,

hãy sống theo cách của mình,

làm những việc mình muốn làm,

yêu những người mình tơ tưởng…

Thế giới này, có lẽ chúng ta cũng chỉ ghé qua 1 lần, hà tất làm tội bản thân, mà cũng lại chẳng thể làm hài lòng cả nhân gian…

___

NPL

388 từ

Văn – 04/202202: cây bút chì

Bút chì tuy là một vật đơn giản nhưng luôn là điểm bắt đầu hành trang vào đời… từ những đường gạch nguệch ngoạc khi còn nhỏ cho tới khi chúng ta trưởng thành với những nét chỉn chu…

Vậy nên, ngay cả khi lớn lên rồi người ta thay thế bằng bút mực

nhưng,

bút chì vẫn luôn thầm lặng đi bên cạnh trong cuộc đời…

Học theo cây bút chì, mỗi chúng ta có lẽ sẽ trở nên tuyệt vời hơn, cuộc sống sẽ vì thế mà nhẹ nhàng hơn…

Một cây bút chì sẽ chỉ có thể trở nên hữu dụng khi nó phải trải qua mài dũa… Nếu nó có cảm nhận, chắc hẳn nó cũng sẽ cảm thấy đau đớn lắm … Nhưng có lẽ, đó cũng là cái giá để nó trở nên hữu ích cho đời và cho chính nó…

Cuộc sống cũng như vậy, chúng ta mỗi người đều phải trải qua đau đớn, vất vả và khó nhọc, nhưng trải qua bao điều đó, con người ta mới có thể trưởng thành…

Trong đường đời, chúng ta thường xuyên gây ra sai lầm, và bởi vậy, chúng ta cần phải liên tục sửa chữa những sai lầm đó như cục tẩy trên đầu cây bút chì; và nếu từ những sai lầm đó, chúng ta có thể học và rút ra được điều gì thì đó không còn là sai lầm nữa, đó là bài học cần phải có để chúng ta trở nên tốt hơn vào những lần sau…

Tại những nơi chúng ta đã đi qua, chúng ta đều để lại dấu ấn của mình như cây bút chì, đó cũng là cách mà chúng ta viết nên câu chuyện cuộc đời của chính mình…

Và bởi vì,

điều quý giá nhất luôn nằm ở bên trong… như ruột bút chì…

Nên,

cần phải biến những chướng ngại vật trong cuộc sống thành những viên gạch lót đường và đừng bao giờ ngừng bước…

Khi còn bé, ở đầu bút chì luôn luôn cần phải có một cục tẩy…

vì lúc bé,

nếu có phạm sai lầm, có thể kịp thời sửa chữa được;

lớn lên rồi,

khi bút chì sẽ thay bằng bút mực… cơ hội sẽ ngày một ít đi…

Bởi vì khi đã lớn…

con người ta sẽ phải ký vào giấy thanh toán hóa đơn cho tất cả những lỗi lầm của mình…

___

NPL

408 từ

Văn – 03/202202: là chính mình

Hãy cứ là chính mình…

nhưng,

như thế nào thì mới được gọi là “là chính mình”… 

Con người ta thường chạy theo xu hướng, phải cố gắng theo đòi môi trường xung quanh… sợ mình khác với người xung quanh, sợ lạc lõng… phải vậy không…

Trước kia, khi mới đi làm, tôi cũng thường xem các anh chị đồng nghiệp họ mặc gì mà cố tìm cái tương tự mua về mặc… kẻo không giống ai rồi lại chẳng có người chơi cùng… rồi tôi cố ních vào bộ vest mà không đeo cravat chỉ bởi vì thấy anh sếp cũng hay mặc như vậy…

Những việc như vậy có đem lại tình cảm của mọi người dành cho tôi nhiều hơn không… có hiệu quả không…

Khẳng định là… không.

Ví dụ trong một tình huống cụ thể, là những người phản ứng đầu tiên, nhân viên cứu hỏa phải đối mặt và xử lý các tình huống nguy cấp và đau thương đòi hỏi một sự chịu đựng về tinh thần – được coi là một tác nhân gây căng thẳng tâm lý xã hội, được biết là có liên quan đến kiệt sức trong công việc phục vụ xã hội và con người. Thông qua hình tượng rõ nét của công việc cứu hỏa; lao động cảm xúc – một khái niệm được phát triển bởi nhà xã hội học Arlie Hochschild, đề cập đến việc điều chỉnh cảm xúc mà mọi người làm việc thực hiện như một phần công việc của họ hoặc để thúc đẩy các mục tiêu của tổ chức. Nghiên cứu cũng cho thấy rằng những nhân viên phục vụ con người chuyên nghiệp, chẳng hạn như y tá, nhân viên xã hội, hoặc nhân viên cứu hỏa, nhân viên y tế, có nhiều khả năng “diễn sâu” khi thực hiện lao động cảm xúc vì họ hiểu rõ sự thể hiện cảm xúc phù hợp như một phần trong vai trò chuyên môn của họ. Những nhân viên [cứu hỏa] mang nhiều “ứng xử/ diễn xuất bề mặt” có nhiều khả năng dễ dẫn tới kiệt sức nhanh hơn, trong khi “hành vi ứng xử sâu” ít mang lại cảm xúc tiêu cực.

Tương tự trong ngành dịch vụ, tỷ lệ bỏ việc ở những người có diễn xuất (hay ứng xử) trên bề mặt có tương quan nghịch và cao hơn với “diễn sâu” hay kể cả không chỉ đối với khách hàng mà còn đối với đồng nghiệp hay quản lý cấp trên và không liên quan đáng kể đến đào tạo. Tuy nhiên, “diễn sâu” lại có mối tương quan tiêu cực mạnh với đào tạo, thực tế cho thấy đào tạo là kém hữu ích nhất, có hiệu quả cao về “diễn sâu”. Tương quan hai biến cho thấy “hành động trên bề mặt” có liên quan tích cực với tình trạng kiệt sức về cảm xúc và suy giảm cá nhân. “Diễn sâu” có liên quan tiêu cực đến cả ba thành phần, nhưng không đáng kể…

Vậy nên,

Cần phải giữ cho mình sống hồn nhiên và gần với tự nhiên… để,

khi chúng ta hồn nhiên thể hiện đúng con người mình, cùng với các trải nghiệm sống, chúng ta sẽ dần tiến tới vị trí phù hợp với đúng bản chất con người mình thay vì phải chịu áp lực cao từ chính kỳ vọng của những người xung quanh đối với thái độ chúng ta đang cố gắng thể hiện – cũng như mặc một cái “áo đi mượn” vậy; và do đó, vô hình chung,

chúng ta trở nên “ảo” trong một cuộc sống “thật”…

Hồn nhiên…

Hài hòa…

Hợp lý…

___

NPL

619 từ

Văn – 02/202202: cảm [xúc]

Trong cuộc sống, các loại cảm xúc đôi khi vì hiểu sai mà bị lẫn vào nhau; đặc biệt, như tình dục chẳng hạn, tình dục đôi khi không phải chỉ thuần nhu cầu về thể xác; mà là nhu cầu về tính thần, cần được ôm ấp vỗ về để cảm được sự thấu hiểu, đồng cảm, sẻ chia … Hay,

tùy tâm trạng và cảnh huống mà cô đơn có nhiều ý nghĩa khác nhau, có những phủ nhận tiêu cực và có cả những giá trị cao vượt, nên cũng có nhiều loại cô đơn trong lòng mỗi người.

Trước kia, tôi cho rằng mình vốn ưu tú – là một con tinh trùng ưu tú nhất đã vượt qua 3 triệu con khác để đậu thai thành người… nhưng ngẫm lại mới thấy mình chẳng ưu tú gì… mình chỉ là ngu ngốc nhất mà thôi…

2 triệu 999 nghìn 999 con kia chẳng qua đã thấu tỏ cuộc sống nơi hồng trần mà đã từ bỏ không muốn làm người nữa…

Sống trong cảm giác cô đơn có thể đưa tới sợ hãi và tuyệt vọng. Kinh nghiệm đau thương này có thể xảy ra cho con người ở mọi thời đại, nhất là thế giới hôm nay – trong một thế giới văn minh có đầy đủ mọi phương tiện để hưởng thụ, có thể lấp đầy mọi khoảng trống của không gian và thời gian, nhưng lại thiếu một điều cần nhất để có thể lấp đầy tâm hồn: đó là một trái tim biết cảm thương, một tấm lòng biết trắc ẩn, một tâm hồn biết mở rộng và dám ra khỏi mình để gặp gỡ, chia sẻ, đối thoại và trao ban những gì mình có thể, để đem lại niềm vui và phấn khởi cho nhau trong cuộc đời. Và, để khỏa lấp sự thiếu vắng này, đôi khi con người chúng ta đã “dịch” nhầm sang nhu cầu về thể xác mà lao theo sự thác loạn…

Cuộc sống đôi khi phải trải qua các cảm xúc không thể gọi thành tên, cứ mênh mang như một cảnh vực trong lòng người; có những cảnh vực lẻ loi, trống vắng, vô hồn, vô nghĩa, nhưng cũng có những cảnh vực trong sáng, yên lành, thi vị, đầy sáng tạo và hy vọng, và có cả cảnh vực thần linh – được gọi chung là trải nghiệm và con đường để trưởng thành, và còn cần rất nhiều tới cái dũng [cảm] để có thể trưởng thành.

Triết gia hiện sinh Jean-Paul Sartre, trong cuốn tiểu thuyết tựa đề  là “Bức tường” đã mô tả một cách tài tình sự cô đơn không đối thoại được với nhau giữa người với người. Ông đã đặt vào Pierre – nhân vật cô đơn bệnh hoạn luôn cảm thấy ngăn cách không hiểu được thái độ của người tình là cô Agatha, với những lời u uất đầy cay đắng như sau : “Có một bức tường ngăn cách giữa chúng tôi, tôi nhìn thấy và nói chuyện hằng ngày với cô, nhưng xem ra cô đang sống bên kia bức tường.” Bởi vậy,

“… nếu trong con có ganh ghét, thứ con cho đi cũng là ganh ghét. Nếu trong con có tình yêu, thứ con cho đi cũng là tình yêu. Còn nếu trong con là sự tổn thương hay dày vò, cái con có thể trao cho người khác sẽ chỉ là tổn thương và dày vò mà thôi.” – Gong Ji Young

Nên,

khỏe hay dũng không phải là nâng lên mà là đặt xuống nhẹ nhàng; không phải là chuyển động mà là tĩnh tại bình ổn; không phải là thỏa mãn cái tôi mà lại là nén lại vì người khác…

Cái chỗ người xưa gọi là hào kiệt ắt phải có khí tiết hơn người, nhưng chẳng qua nhân tình có chỗ vẫn không nhịn được; vậy nên, kẻ lỗ mãng không chịu nổi nhục, vùng đứng dậy, vươn mình xốc đánh… Cái đó chưa gọi là dũng… trái lại, kẻ dũng thình lình gặp việc phi thường cũng không kinh, vô cớ bị điều ngang trái cũng không giận…

Con không thể cho người khác cái mà con không có,” – Gong Ji Young

Ta ngỡ xuống trần chơi một chặp; nào ngờ đâu… bầm dập tới hôm nay…

Lập chí…

Hãy luôn tử tế với người khác.” – Aldous Huxley.

___

NPL

740 từ   

Văn – 01/202202: vụ mùa

Về quê… ăn Tết…

thư giãn, thanh thản…

cũng chính là tất cả cảm nhận của nó, một người con thành phố, được tạm bỏ xuống những gánh nặng thường nhật mong cầu tận hưởng ngày tháng “thênh thang” của kỳ nghỉ tết sẽ kéo dài tận 10 ngày… những chuỗi ngày thư giãn bên cốc cà phê nơi quán quen ưa thích, cũng là dịp “quét dọn” hết những quyển sách mang theo chưa kịp đọc lúc trong năm vốn chất đống trên bàn…

Tuy không phải là quê hương “chôn nhau cắt rốn” của nó, nhưng cũng vẫn là quê theo một ý nghĩa nào đó…

Miền Tây đây thì vẫn vậy, vẫn những con người đó, vẫn những cảnh vật đó… vẫn niềm nở và phóng khoáng… nơi những mảnh vườn, cánh đống thẳng cánh cò, nơi có những con sông uốn éo lững lờ trôi…nhưng,

có cái gì đó thiếu thiếu… mang mác…

không hẳn là vì 2 năm dịch bệnh mà mọi hoạt động dường như trùng xuống…

thiếu là thiếu của màu xanh non, mùi thơm của lúa mới; giờ đây, khắp cánh đồng, tất cả chỉ còn lại những gốc rạ xơ xác gợi nhớ ký ức về hương lúa từ tận vụ thu hoạch trước Tết…

Hàng năm, cứ mỗi độ Xuân về, trong những cơn gió heo heo, se se lạnh, người dân ở vùng này lại tất bật tranh thủ “xuống giống” trước Tết, để rồi khi cây lúa nhu nhú ra khỏi lớp vỏ trấu,  xanh mướt nhô đầu lên khỏi mặt nước thì cũng là lúc người dân yên tâm gác mọi chuyện đồng áng lại để đónTết…; tận mùng 5 Tết, họ mới lại chuẩn bị ra đồng thăm lúa; thực sự bắt đầu cho một năm tất bật…

Năm nay khác rồi…

thói quen bấy lâu nay đã thành một nét văn hóa, một nét truyền thống dường như đã thay đổi…

Không còn ai ra đồng nữa… Vắng lặng…

Cánh đống chỉ còn trơ ra những gốc rạ sau thu hoạch của mùa trước [Tết]…

Mùa này không còn ai dám “làm” nữa…

Họ sợ…

sợ vì nếu có làm thì liệu mùa khô này liệu có đủ nước tưới; mà nếu có đủ, liệu có bị nhiễm muối không? Những năm gần đây, nước mùa này ngày càng trở nên mặn hơn; mỗi năm, nước biển lại “ăn” sâu hơn thêm một phần… mà,

thực ra, cái thứ nước mằn mặn đó cũng chẳng đủ làm, dù là, ẩm đất…

Mặt đất dần nứt nẻ, chai cứng, bụi tung trắng xóa theo từng cơn gió… phả thêm cái nóng vốn đã hầm hập…

Thiếu nước… ngay chính những gốc rạ kia cũng chẳng đủ hơi ẩm để có thể “ải” đi mà tăng thêm độ mùn tự nhiên cho đất như trước kia nữa…

Hầm hập, oi bức, khô rang…   

Giờ đây, người ta phải chờ đợi ít nhất thêm 6 tháng…

cho tới tận khi những cơn mưa đầu tiên của mùa mưa đổ xuống thì họ mới dám ra đồng… mà cũng chỉ để “thăm” liệu khi nào mưa có thể đủ “rửa trôi” mặn…

Một lần nữa, người dân ở đây quay lại phụ thuộc 100% vào “ông trời”… từ hai vụ thời xa xưa của ông cố bà cố, lên ba vụ, giờ lại quay về hai vụ, có khác chẳng chỉ là “bấp bênh” hơn mà thôi…

Mặn chát… Khô khốc…

Ngay cả một giọt mồ hôi cũng bay hơi trước khi kịp lưu lại trên da… vốn đã hằn nếp nhăn…

Tất cả đã trở thành những con kiến trên chảo lửa…

___

NPL

614 từ

Văn – 04/202201: họa phúc…

Họa hay phúc cũng chỉ trạng thái mà thôi…

chẳng biết là đúng hay sai, hay chỉ là một câu chuyện thêu dệt đầy ẩn ý từ một vị đại sư phong thủy về họa và phúc vậy…

Chuyện vốn là;

vào một ngày nọ, sau một hành trình dài, khi trời đã đứng bóng, không có lấy một ngọn gió nào, oi bức, nực nội… vị đại sư phong thủy nọ mồ hôi nhễ nhại liền tạt vào ven đường xin người nông dân gần đó một ngụm nước…

Khi múc cho vị đại sư một bát nước trong veo, người nông dân liền tiện tay thả vào một nắm trấu…

cầm bát nước mát lạnh, vị đại sư vừa chực làm một hơi cho dứt cơn khát thì vừa hay nhìn thấy nắm vỏ trấu nổi lềnh bềnh… uống làm sao đây…

Bực lắm… nhưng, khát quá,

ông cũng đành bấm bụng thổi nhanh cho vỏ trấu dạt ra rồi hớp từng hớp nhỏ…

Cứ như vậy, ông từ từ uống bát nước… trong lòng thầm mắng người nông dân đã làm khó mình…

Có lẽ chưa vượt được qua “tham sân si” của mình mà vị đại sư phong thủy quyết tâm dạy cho người nông dân một bài học vì dám “làm khó mình” sau khi đã uống xong bát nước…

Vị đại sư liền nằng nặc đòi người nông dân dẫn về nhà để xoay cho người nông dân hướng phong thủy, dù cho người nông dân ngại ngùng từ chối vì việc này chẳng đáng gì…

Và,

vị đại sư phong thủy đã chỉnh lại phong thủy cho nhà của người nông dân nọ… để mục đích sẽ giáng họa cho người này trong 10 năm, làm ăn thất bát lụn bại…

Ngày tháng dần trôi qua… thấm thoát cũng đã 10 năm có lẻ…

vị đại sư cũng vì chuyện của người nông dân mà canh cánh trong lòng không lúc nào yên; có lẽ, việc giáng họa này cũng để lại trong lòng ông một vết hằn sâu nhức nhối…

Rồi,

ông quyết định… đi tìm thăm người nông dân nọ…

Một người phú hộ mừng rỡ, chạy vội tới chào ông…

Vị đại sư phong thủy ngỡ ngàng không thể tin vào mắt mình, người nông dân năm nọ đáng lẽ phải khốn cùng hơn thì mới đúng, vậy mà nay đã trở thành một vị phú hộ giàu có.

Người nông dân, nay đã là phú hộ mời bằng được vị đại sư về nhà để cảm ơn đã “hoán cải vận mệnh” cho mình, về phần mình, đại sư không khỏi ngỡ ngàng và tò mò… vậy cái gì đã thay đổi vận mệnh của người nông dân…

Sau khi về tới nhà của người nông dân, vị đại sư đã vỡ lẽ…

Không lâu sau khi bị vị đại sư chỉnh lại phong thủy, người ta bỗng nhiên mở một con đường ngang qua nhà người nông dân nọ…

Vậy là, kể từ đó, người nông dân làm ăn ngày càng tích phát…

Bên cạnh việc vị đại sư thở phào nhẹ nhõm, ông như đặt cả một tấm đá tảng sau khi nghe giải thích lý do tại sao năm nọ khi đưa nước uống cho ông, người nông dân lại ném thêm vào một nắm trấu:

vì anh sợ vị đại sư đường xa, nóng nực lại uống vội nước vừa lấy dưới suối vẫn còn giá lạnh mà nhiễm cảm hàn…

Thật hú vía…

Bởi vậy, quan trọng là thiện lương… nên mới có câu: “đức năng thắng số” lại càng thêm thấm thía…

Phải chăng đó là ngụ ý về chuyện này chăng…

___

NPL

619 từ

Văn – 03/202201: tri thức

Như Michel Foucault đã nói, phải chăng kiến thiết xã hội gồm nhà tù, viện tâm thần và trường học đều có điểm chung khi đóng “khung” chúng ta bởi quy định mỗi cá nhân trong xã hội phải có cái khung và người ta phải “giờ nào làm việc đó” trong một khuôn khổ hành trình để được xã hội thừa nhận là…  công dân.

Vậy khi chúng ta bị “có vấn đề”, chúng ta sẽ bị nhét vào đâu?

Nếu vấn đề ở thể xác, bệnh viện sẽ là nơi chúng ta được nhét vào để chữa trị, khi ta về chuẩn “bình thường” thì được thả ra…

Khi không tôn trọng các quy tắc ứng xử, thông thường về mặt giao tiếp, viện tâm thần sẽ là lựa chọn tiếp theo để nhốt ta lại… Và,

nếu ta có vấn đề về đạo đức theo chuẩn thừa nhận chung của xã hội thì ta sẽ vào nhà tù – cơ bản không khác mấy so với nhà trường, nơi sẽ “tạo” lại con người chúng ta theo những khung [hình] cụ thể.

Những nơi “điều trị” này đều có điểm chung trong khuôn viên của căn phòng kín, biệt lập, dưới quyền lực áp đặt khống chế… một lịch giờ giấc sinh hoạt – thức hay ngủ, và một khung “phục hồi” hay “tạo tác” nhân phẩm….

Vậy những bằng cấp, giấy chứng nhận – là sản phẩm đầu ra của những cơ sở “tạo tác, phục hồi nhâm phẩm” liệu đã là sự xác thực cuối cùng cho chất lượng… Liệu sản phẩm đầu ra hay tri thức sau tạo tác hay phục hồi có thực sự là tri thức hay là sự thiên lệch vì nhuốm màu bằng cấp hay chứng nhận.

Từ những bài nghị luận và sách vở để lại của cụ Phan Châu Trinh, có thể dễ dàng nhận ra khi xưa ông đã dùng ngòi bút của mình để phê phán lối học cũ và lề lối lạc hậu làm kìm hãm dân tộc trong bề dày lịch sử hàng ngàn năm. Bản chất của trí thức là tuy vẫn chỉ là hoài nghi lành mạnh nhưng những trăn trở của giới trí thức về gánh nặng xã hội hay giúp xã hội nhìn ra nhiều vấn đề. Có lẽ, một phần do họ thường không hài lòng hoàn toàn với cách giải quyết trong hiện tại nên lúc nào cũng suy tư, tìm tòi ý tưởng, giải pháp tiến bộ hơn cho tương lai. Do đó, đôi khi họ muốn hoặc đã vượt ra khỏi khung xã hội hiện tại để nếu xã hội không giải quyết được trăn trở cùng với họ thì cũng thừa nhận và tôn trọng các ý tưởng tiến bộ.

Có những người với chứng nhận, bằng cấp cao ngược lại, thường hay phụ hoạ quan điểm của người có quyền dù quan điểm – “khung” đó đã cũ và ấu trĩ, bị đa số công chúng phản đối hoặc mang lại những ảnh hưởng không tốt cho sự phát triển chung của cộng đồng; có lẽ, họ không phải trí thức chân chính – hiểu theo nghĩa những người không ngần ngại nói ra suy nghĩ thật của mình và không chấp nhận vai trò bợ đỡ người có quyền, có tiền. Không ít người được cấp chứng nhận, bằng cấp cao chọn cách im lặng trước những lối mòn – những cái “khung” ấu trĩ, nhưng vẫn tự an ủi bằng ngữ vựng nằm lòng là “tập trung làm tốt chuyên môn“; lại có những “diễn đàn” mang danh giới trí thức, tinh hoa của xã hội nhưng thực chất là nơi nhiều người đấu tố nhau, nơi của những điều tiếng và nhận xét thiếu tính chuyên nghiệp. Bằng cấp chỉ còn là công cụ để tiến thân hay cơ bản nhất là để có việc làm, thu nhập, lấy cái oai trước người khác. Nhiều người còn liên kết với nhau để tìm danh và lợi chứ không bao giờ muốn “đánh thức xã hội“.

Có một gánh nặng như vậy…

___

NPL

685 từ

Văn – 02/202201: phở cũ…

Phở.

Phở đã trở thành định nghĩa, thành tiên đề trong không chỉ là ẩm thực mà trong văn hóa Việt… và bởi vậy, khi nói về phở, “101%” người Việt đều biết về phở, đã từng ít nhất ăn qua chứ thậm chí là “nghiện”, sáng phở, trưa phở và tối vẫn… phở – một ngày thiếu phở sẽ cảm thấy người lừ đừ cứ như thiếu “thuốc” vậy…

Thế mà,

trong “101%” người Việt ấy, có lẽ, không còn mấy người biết được đích thực phở gồm những gì; vẫn những là thảo quả, là hồi, là xương, là… và còn rất nhiều “” nữa… nhưng, những nguyên vật liệu gốc của phở và công thức truyền thống thì có lẽ không còn mấy người có thế biết được

Vậy nên,

trong “12 thương nhớ” về Hà Nội của cụ Vũ Bằng mới thấy phở đã chứa trong mình cả một nền văn hóa, trở thành quốc hồn quốc túy, cũng nhờ phở mà nhiều người nước ngoài biết tới VIệt Nam… cùng với sự hiện diện tại nhiều thành phố lớn quốc tế…

Cho dù còn nhiều bàn cãi về nguồn gốc của phở như đó là sự “vay mượn” từ “pot au feu” của Pháp trong thời kỳ còn đô hộ hay từ sự đọc chại đi từ “fén” – phát âm là “phấn” trong “ngưu lục phấn” vốn là món ăn Quảng Đông cũng có bánh được làm từ bột gạo… nhưng,

dù thế nào đi nữa, phở là phở, là của người Việt Nam và chỉ do người Việt mà thôi…

Nên,

phở giành được một ví trí thật đặc biệt trong “12 thương nhớ”, không chỉ là một thứ quà, mà còn là một dấu ấn, một nét văn hóa của Hà Nội; dù cho không phải là chỉ có Hà Nội mới có phở, Việt Nam, ở đâu cũng có phở… nhưng,

chỉ có ở Hà Nội,

phở mới ngon.

Ấy vậy mà…

nhiều người sành ăn, khó tính giờ đây, lê khắp cả Hà Nội cũng không thể tìm lại được hương vị xưa của phở Hà Nội; vì sao vậy?

Vì,

phở ngon phải là phở “cổ điển” nấu bằng thịt bò, nước dùng thật trong và ngọt, bánh phở trắng dẻo mà không nát, thịt mỡ gầu giòn mà không dai, ớt đỏ, hành tây trắng, rau thơm tươi xanh điểm xuyết hồ tiêu bắc, giọt chanh cốm thoảng nhẹ hương cà cuống bâng khuâng…

Nhưng để làm nên bát phở  ngon, còn không thể thiếu được… sá sùng… mà phải là những vùng cồn cát tận Quan Lạn, Quảng Ninh… nơi những người ngư phủ phải kiên nhẫn đợi cả ngày cho tới khi nước triều rút, để lộ ra bãi cát rộng thì mới chính là thời điểm đi bắt sá sùng bằng những chiếc mai đặc chế… và cũng chính cái con họ trùn bé bé này mới tạo ra hương vị quyến rũ rất riêng của phở Hà Nội – thanh, dịu mà đậm đà…

Phở hôm nay đã khác phở “cổ điển” nhiều lắm… vẫn bánh phở trắng dẻo, vẫn thịt bò tươi mềm, vẫn có màu xanh của rau hành, vẫn có sắc đỏ từ ớt, vẫn có hương thảo quả… nhưng,

không còn tôm he, không có sá sùng… mà,

thay vào đó là cái ngọt từ mỳ chính, và còn của nhiều thành phần hương vị khác đến từ cuộc sống gấp gáp hiện đại, có phần xô bồ…

Liệu mấy ai còn nhớ tới hương vị ngày xưa, có khi nào họ đã quen với cái “thiếu” – cái “thiếu” mà lâu dần qua thời gian đã trở nên “quen thuộc”…

Có một thức quà phở Hà thành của tôi…

___

NPL

625 từ

Văn – 01/202201: bần cùng hóa

Chúng, thường được người ta gọi là “gen Z” – lớp đang bị “bần cùng hóa” khi những người trẻ tuổi này trở nên “vô cảm”, “thờ ơ” trước các “cơ hội”, “ý tưởng” phát triển bản thân và các “sự kiện” xã hội; “chai lì” và ít gắn kết với cộng đồng, nhất là khi so sánh trong quan hệ với các bậc trưởng bối: cha mẹ và ông bà; các mối quan hệ xã hội cộng đồng chẳng hạn như quan hệ hàng xóm, lại càng trở nên suy yếu và lỏng lẻo hơn những thế hệ trước.

Mặt khác, Internet và mạng xã hội đang ngày càng trở thành yếu tố chi phối có tính quyết định trong đời sống thường ngày của lớp người Việt trẻ này; trong đó, hơn một phần ba người trẻ (35%) cho biết mạng xã hội đóng vai trò định hình họ là ai ngày nay với nhóm 16–19 tuổi (43%) có xu hướng thừa nhận điều này nhiều hơn nhóm lớn tuổi (khoảng 32-33% với các nhóm trong độ tuổi 20–30). Nhìn chung, gen Z cho thấy việc sử dụng mạng xã hội nhiều có thể dẫn đến việc tách rời thế giới thực, gây ra các vấn đề từ sức khỏe thể chất, lười biếng cho đến thiếu tương tác với những người nằm ngoài vòng quan hệ lõi (như gia đình và bạn bè thân thiết nhất).

Nhóm những người trẻ ở thành thị có xu hướng quan tâm nhiều tới giải trí ảo nhiều hơn ở đời thực, và dần trở nên “thụ động”; ngược lại, những bạn trẻ sinh trưởng ở nông thôn, nhất là những người thuộc về các cộng đồng dân tộc thiểu số thường duy trì được gắn kết chặt chẽ hơn, thể hiện rõ tầm quan trọng những ảnh hưởng từ địa phương sinh sống, tương tác chặt chẽ với “hàng xóm láng giềng” cũng như nhiệt tình tham gia các hoạt động ngoài trời. Đặc biệt trong nhóm dân tộc thiểu số, tương tác giữa người và người trong các buổi tụ họp gia đình và bạn bè diễn ra thường xuyên cùng các lễ hội dân tộc, tạo nên giá trị cốt lõi trong gắn kết xã hội ở đời sống thường nhật.

Từ sự “bào mòn” xã hội này, vấn đề quan trọng nổi lên như một xu hướng hiện nay là làm thế nào để thoát ra khỏi tình trạng bần cùng hóa cả về vật chất lẫn tinh thần ở không chỉ giới trẻ – gen Z, mà còn ở các lớp người thuộc về nhóm lao động trí óc…

Nếu chỉ nhìn vào tài sản [vật chất] thì dường như một bộ phận thuộc giới lao động trí óc đã thoát khỏi sự bần cùng hóa về vật chất, nhưng nghịch lý là ở chỗ: phương thức mà phần lớn trong số đó sử dụng để thoát nghèo lại góp phần thúc đẩy quá trình bần cùng hóa về tinh thần ở chính họ.

Sự [tự] bần cùng hóa về tinh thần, về đời sống trí tuệ đã khiến cho đa phần giới lao động trí óc Việt Nam và gen Z nói riêng, hiện nay mất dần các phẩm chất tư duy, mất cả năng lực làm việc trong lĩnh vực chuyên môn hẹp của mình, mất luôn cả bản lĩnh văn hóa, cả ý thức về sự đúng sai…

Một nghịch lý khác mà giới trí thức trẻ, lớp gen Z ở các nước phát triển không mắc phải và cũng rất khó để có thể hình dung; nhưng, đang là thực tế của xã hội chúng ta ngày nay: giới lao động trí óc và giới trẻ ngày càng trở nên thụ động, lười biếng, tuy không bị bần cùng hóa về đời sống vật chất, nhưng tự bần cùng hóa cả về đời sống tinh thần cùng với sự “vô cảm” của mình.

Có lẽ, chỉ khi nào văn hóa được đưa về bản thể giá trị cốt lõi của xã hội, giới trẻ trở nên mong mỏi được thoát khỏi tình trạng bần cùng hóa này, thì lúc đó họ mới có cơ may tìm lại được các chân giá trị của xã hội và giá trị của việc lao động trí óc… thay vì “4 tệ”…

Có khi nào, gen Z – những mầm non của đất nước lại phải quay lại điểm khởi đầu…

___

NPL

745 từ